ਰੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ । ਸृष੍ਟਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਭਵਤਾऽਹਂ ਨ ਚੇਮੇ ਕਸ੍ਮਾਨ੍ਨ ਭਾਗਂ ਪਰਿਕਲ੍ਪਯਨ੍ਤਿ । ਯਜ੍ਞੋਦ੍ਭਵਂ ਤੇਨ ਰੁषਾ ਮਯੇਮੇ ਹृਤਜ੍ਞਾਨਾ ਵਿਕृਤਾ ਦੇਵਦੇਵ ।। ੩੩.
ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਲਈ ਭਾਗ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ? ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਯਜਨ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਦੇਵਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਮੱਤ ਭੁੱਲ ਗਏ ਹਨ।'
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਉਵਾਚ । ਦੇਵਾਃ ਸ਼ਂਭੁਂ ਸ੍ਤੁਤਿਭਿਰ੍ਜ੍ਞਾਨਹੇਤੋਰ੍ ਯਜਧ੍ਵਮੁਚ੍ਚੈਰਸੁਰਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੇ । ਯੇਨ ਰੁਦ੍ਰੋ ਭਗਵਾਂਸ੍ਤੋषਮੇਤਿ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਤਾ ਤੋषਮਾਤ੍ਰਸ੍ਯ ਚ ਸ੍ਯਾਤ੍ ।। ੩੩.
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਗਿਆਨ ਲਈ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰੋ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਅਸੁਰ ਵੀ। ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਰੁਦ੍ਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਵ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸੰਤੋਖ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇਨ ਤੇ ਦੇਵਾਃ ਸ੍ਤੁਤਿਂ ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੩੩.
ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ।
ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ । ਨਮੋ ਦੇਵਾਤਿਦੇਵਾਯ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ । ਰਕ੍ਤਪਿਙ੍ਗਲਨੇਤ੍ਰਾਯ ਜਟਾਮੁਕੁਟਧਾਰਿਣੇ ।। ੩੩.
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਚੇ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਲਾਲ ਤੇ ਪੀਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਜਟਾ ਮੂੜਾ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।'
ਭੂਤਵੇਤਾਲਜੁष੍ਟਾਯ ਮਹਾਭੋਗੋਪਵੀਤਿਨੇ । ਭੀਮਾਟ੍ਟਹਾਸਵਕ੍ਤ੍ਰਾਯ ਕਪਰ੍ਦਿਨ੍ ਸ੍ਥਾਣਵੇ ਨਮਃ ।। ੩੩.
ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਵੱਡੇ ਸੱਪ ਨੂੰ ਜਨੇਊ ਵਜੋਂ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ, ਭਿਆਨਕ ਹਾਸੇ ਵਾਲੇ ਮੂੰਹ, ਜਟਾਧਾਰੀ ਤੇ ਅਡੋਲ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਪੂष੍ਣੋ ਦਨ੍ਤਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਭਗਨੇਤ੍ਰਹਨੇ ਨਮਃ । ਭਵਿष੍ਯਵृषਚਿਹ੍ਨਾਯ ਮਹਾਭੂਤਪਤੇ ਨਮਃ ।। ੩੩.
ਪੂਸ਼ਣ ਦਾ ਦੰਦ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਭਗਾ ਦੀ ਅੱਖ ਮਾਰਣ ਵਾਲੇ, ਵੱਢ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਂ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਭਵਿष੍ਯਤ੍ਰਿਪੁਰਾਨ੍ਤਾਯ ਤਥਾਨ੍ਧਕਵਿਨਾਸ਼ਿਨੇ । ਕੈਲਾਸਵਰਵਾਸਾਯ ਕਰਿਕृਤ੍ਤਿਨਿਵਾਸਿਨੇ ।। ੩੩.
ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅੰਧਕਾ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕੈਲਾਸਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ, ਹਾਥੀ ਦੀ ਚਮੜੀ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਵਿਕਰਾਲੋਦ੍ਰ੍ਧ੍ਵਕੇਸ਼ਾਯ ਭੈਰਵਾਯ ਨਮੋ ਨਮਃ । ਅਗ੍ਨਿਜ੍ਵਾਲਾਕਰਾਲਾਯ ਸ਼ਸ਼ਿਮੌਲਿਕृਤੇ ਨਮਃ ।। ੩੩.
ਵਿਕਰਾਲ ਤੇ ਉੱਪਰ ਉਠੀਆਂ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ, ਭੈਰਵ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਭਿਆਨਕ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਮੂੜਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਭਵਿष੍ਯਕृਤਕਾਪਾਲਿਵ੍ਰਤਾਯ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨੇ । ਤਥਾ ਦਾਰੁਵਨਧ੍ਵਂਸਕਾਰਿਣੇ ਤਿਗ੍ਮਸ਼ੂਲਿਨੇ ।। ੩੩.
ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਕਪਾਲ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਦਾਰੂ ਵਣ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੇਜ਼ ਭਾਲਾ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਕृਤਕਙ੍ਕਣਭੋਗੀਨ੍ਦ੍ਰ ਨੀਲਕਣ੍ਠ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਿਨੇ । ਪ੍ਰਚਣ੍ਡਦਣ੍ਡਹਸ੍ਤਾਯ ਵਡਵਾਗ੍ਨਿਮੁਖਾਯ ਚ ।। ੩੩.
ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਕੰਗਣ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ, ਨੀਲਾ ਗਲਾ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਭਿਆਨਕ ਡੰਡਾ ਪਕੜਣ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਵਡਵਾ ਅੱਗ ਵਾਲੇ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਵੇਦਾਨ੍ਤਵੇਦ੍ਯਾਯ ਨਮੋ ਯਜ੍ਞਮੂਰ੍ਤੇ ਨਮੋ ਨਮਃ । ਦਕ੍ਸ਼ਯਜ੍ਞਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਜਗਦ੍ਭਯਕਰਾਯ ਚ ।। ੩੩.
ਵੇਦਾਂਤ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ, ਯਜਨ ਦੇ ਰੂਪ, ਦਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਯਜਨ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਾਯ ਦੇਵਾਯ ਸ਼ਿਵਸ਼ਂਭੁਭਵਾਯ ਚ । ਕਪਰ੍ਦਿਨੇ ਕਰਾਲਾਯ ਮਹਾਦੇਵਾਯ ਤੇ ਨਮਃ ।। ੩੩.
ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਦੇਵਤਾ, ਸ਼ਿਵ, ਸ਼ੰਭੂ, ਭਵ, ਜਟਾਧਾਰੀ, ਕਰਾਲ, ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਏਵਂ ਦੇਵੈਃ ਸ੍ਤੁਤਃ ਸ਼ਂਭੁਰੁਗ੍ਰਧਨ੍ਵਾ ਸਨਾਤਨਃ । ਉਵਾਚ ਦੇਵਦੇਵੋऽਹਂ ਯਤ੍ਕਰੋਮਿ ਤਦੁਚ੍ਯਤਾਮ੍ ।। ੩੩.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ, ਸ਼ੰਭੂ, ਜੋ ਸਦਾ ਵੱਡਾ ਧਨੁ ਧਾਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮੈਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹਾਂ। ਦੱਸੋ ਕਿ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?'
ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ । ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਦੇਹਿ ਨੋ ਭਵ ਮਾਚਿਰਮ੍ । ਯਜ੍ਞਂ ਸਰਹਸ੍ਯਂ ਨੋ ਯਦਿ ਤੁष੍ਟੋऽਸਿ ਨਃ ਪ੍ਰਭੋ ।। ੩੩.
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਭਵ, ਸਾਨੂੰ ਵੇਦ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇਵੋ, ਦੇਰ ਨਾ ਕਰੋ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਤਾਂ ਯਜਨ ਦਾ ਰਾਜ਼ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।'
ਮਹਾਦੇਵ ਉਵਾਚ । ਭਵਨ੍ਤਃ ਪਸ਼ਵਃ ਸਰ੍ਵੇ ਭਵਨ੍ਤੁ ਸਹਿਤਾ ਇਤਿ । ਅਹਂ ਪਤਿਰ੍ਵੋ ਭਵਤਾਂ ਤਤੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਵਾਪ੍ਸ੍ਯਥ । ਤਥੇਤਿ ਦੇਵਾਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਹੁਸ੍ਤਤਃ ਪਸ਼ੁਪਤਿਰ੍ਭਵਤ੍ ।। ੩੩.
ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮੇਰੇ ਪਸ਼ੂ ਹੋਵੋਗੇ, ਇਕਠੇ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਮਾਲਕ ਹੋਵਾਂਗਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਮੁਕਤੀ ਪਾਵੋਗੇ।' ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ,' ਅਤੇ ਉਹ ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਬਣ ਗਿਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪਸ਼ੁਪਤਿਂ ਪ੍ਰਾਹ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੇਨਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਨਾ । ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਦਸ਼ੀ ਤੇ ਦੇਵੇਸ਼ ਤਿਥਿਰਸ੍ਤੁ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੩੩.
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਨੂੰ ਅੰਦਰੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਚੌਦਵੀਂ ਤਿਥੀ ਤੇਰੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।'
ਤਸ੍ਯਾਂ ਤਿਥੌ ਭਵਨ੍ਤਂ ਯੇ ਯਜਨ੍ਤੇ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਉਪੋष੍ਯ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਭੁਞ੍ਜੀਯਾਦ੍ਗੋਧੂਮਾਨ੍ਨੇਨ ਵੈ ਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ ੩੩.
ਉਸ ਤਿਥਿ ਨੂੰ, ਜੋ ਭੀ ਵਿਅਕਤੀ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਦੁਜਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗੋਹੂੰ ਦੇ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਖਾਣ।
ਏਵਮਕ੍ਤਸ੍ਤਦਾ ਰੁਦ੍ਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾऽਵ੍ਯਕ੍ਤਜਨ੍ਮਨਾ । ਦਨ੍ਤਾਨ੍ ਨੇਤ੍ਰੇ ਫਲੇ ਪ੍ਰਾਦਾਦ੍ਭਗਪੂष੍ਣੋਃ ਕ੍ਰਤੋਰਪਿ । ਪਰਿਜ੍ਞਾਨਂ ਚ ਸਕਲਂ ਸ ਪ੍ਰਾਦਾਚ੍ਚ ਸੁਰੇष੍ਵਪਿ ।। ੩੩.
ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰ ਰਹੇ ਰੁਦਰ ਨੂੰ, ਅਜੋਕੇ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਭਗ ਤੇ ਪੁਸ਼ਣ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿਚੋਂ ਦੰਦ, ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਫਲ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਮਿਲ ਗਈ।
ਏਵਂ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸਂਭੂਤਿਃ ਸਂਭੂਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪੁਰਾ । ਅਨੇਨੈਵ ਪ੍ਰਯੋਗੇਨ ਦੇਵਾਨਾਂ ਪਤਿਰੁਚ੍ਯਤੇ ।। ੩੩.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁਦਰ ਦਾ ਜਨਮ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਹੋਇਆ; ਇਸੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਸ਼੍ਚੈਨਂ ਸ਼੍ਰृਣੁਯਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਤਰੁਤ੍ਥਾਯ ਮਾਨਵਃ । ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ।। ੩੩.
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਇਹ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੁਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਤਪਾ ਉਵਾਚ । ਪਿਤॄਣਾਂ ਸਂਭਵਂ ਰਾਜਨ੍ ਕਥ੍ਯਮਾਨਂ ਨਿਬੋਧ ਮੇ । ਪੂਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਿਸृਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਵਿਵਿਧਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ।। ੩੪.
ਮਹਾਨ ਤਪਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜਨ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਜੋ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਪਹਿਲਾਂ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ।
ਏਕਾਗ੍ਰਮਨਸਾ ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾ ਮਨਸਾ ਬਹਿਃ । ਕृਤ੍ਵਾ ਪਰਮਕਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ ਸਰ੍ਗੇਪ੍ਸੁਰੁਚ੍ਚਕੈਃ ।। ੩੪.
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਮਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਉੱਚੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ।
ਤਸ੍ਯਾਤ੍ਮਨਿ ਤਦਾ ਯੋਗਂ ਗਤਸ੍ਯ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਃ । ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾ ਨਿਰ੍ਯਯੁਰ੍ਦੇਹਾਦ੍ ਧੂਮਵਰ੍ਣਾਕृਤਿਤ੍ਵਿषਃ ।। ੩੪.
ਜਦੋਂ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਜੋੜ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ ਧੂੰਏਂ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਤੇ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਸੁਕਸ਼ਮ ਤੱਤ ਨਿਕਲ ਆਏ।
ਪਿਬਾਮ ਇਤਿ ਭਾषਨ੍ਤਃ ਸੁਰਾਨ੍ ਸੋਮ ਇਤਿ ਸ੍ਮ ਹ । ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਜਿਗਮਿषਨ੍ਤੋ ਵੈ ਵਿਯਤ੍ਸਂਸ੍ਥਾਸ੍ਤਪਸ੍ਵਿਨਃ ।। ੩੪.
ਉਹ ਕਹਿ ਰਹੇ ਸਨ, 'ਆਓ ਪੀਈਏ,' ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ 'ਸੋਮ' ਆਖਦੇ ਹੋਏ, ਉਪਰ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਤਪ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਤਾਨ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਹਸਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਸਂਸ੍ਥਾਨ ਉਨ੍ਮੁਖਾਨ੍ । ਭਵਨ੍ਤਃ ਪਿਤਰਃ ਸਨ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਗृਹਮੇਧਿਨਾਮ੍ ।। ੩੪.
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ਆੜੇ ਪਏ ਹੋਏ ਤੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਕਰਕੇ ਪਏ ਸਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥਾਂ ਦੇ ਪਿਤਰ ਹੋਵੋਗੇ।'
ਊਰ੍ਧ੍ਵਵਕ੍ਤ੍ਰਾਸ੍ਤੁ ਯੇ ਤਤ੍ਰ ਤੇ ਨਾਨ੍ਦੀਮੁਖਸਂਜ੍ਞਿਤਾਃ । ਵृਦ੍ਧਿਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇषੁ ਸਤਤ ਪੂਜ੍ਯਾ ਸ਼੍ਰੁਤਿਵਿਧਾਨਤਃ ।। ੩੪.
ਉਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਵੱਲ ਸਨ, ਉਹ ਨਾਂਦੀਮੁਖ ਪਿਤਰ ਕਹਾਏ; ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਧੇ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰਾਧ ਵਿਚ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਗ੍ਨਿਂ ਪੁਰਸ੍ਕृਤੋ ਯੈਸ੍ਤੁ ਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾ ਅਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਿਣਃ । ਨਿਤ੍ਯੈਰ੍ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕੈਃ ਕਾਮ੍ਯੈਃ ਪਾਰ੍ਵਣੈਸ੍ਤਰ੍ਪਯਨ੍ਤੁ ਤਾਨ੍ ।। ੩੪.
ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਯਮਤ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼, ਇੱਛਾ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਪੱਖਵਾਰਿਕ ਰੀਤਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣ।
ਬਹਿਃਪ੍ਰਵਰਣਾ ਯੇ ਚ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਸ੍ਤਰ੍ਪਯਨ੍ਤੁ ਤਾਨ੍ । ਆਜ੍ਯਂ ਪਿਬਨ੍ਤਿ ਯੇ ਚਾਤ੍ਰ ਤਾਨਰ੍ਚਯਨ੍ਤੁ ਵਿਸ਼ਃ ਸਦਾ ।। ੩੪.
ਜੋ ਕਸ਼ਤਰੀ ਬਾਹਰਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨ; ਅਤੇ ਜੋ ਇੱਥੇ ਘਿਉ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ ਹਨ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਰਭ੍ਯਨੁਜ੍ਞਾਤਾਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਃ ਸ੍ਵਪਿਤृਨਾਮਤਃ । ਤਾਨੇਵਾਰ੍ਚਯਤਾਂ ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਧਿਮਨ੍ਤ੍ਰਬਹਿष੍ਕृਤਾਃ ।। ੩੪.
ਸ਼ੂਦਰ, ਜਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਲੋਂ ਆਗਿਆ ਮਿਲੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਨ, ਪਰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਤੇ ਵਿਧੀਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ।
ਅਨਾਹਿਤਾਗ੍ਨਯੋ ਯੇ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਵਿਸ਼ੋ ਨਰਾਃ । ਸ੍ਵਕਾਲਿਨਸ੍ਤੇऽਰ੍ਚਯਨ੍ਤੁ ਲੋਕਾਗ੍ਨਿਪੁਰਤਃ ਸਦਾ ।। ੩੪.
ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਜਾਂ ਵੈਸ਼ ਅੱਗ ਨਹੀਂ ਜਗਾਉਂਦੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਘਰ ਦੀ ਅੱਗ ਅੱਗੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਜਾ ਕਰਨ।