षਡ੍ਭੇਦੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਸ ਤ੍ਰਿਧਾ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ । ਦ੍ਵਿਧਾ ਵੈਸ਼੍ਯੇਕਧਾ ਸ਼ੂਦ੍ਰੇ ਸ੍ਥਿਤਃ ਸਰ੍ਵਗਤਃ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਰਸਾਤਲੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਦ੍ਵੀਪਵਰ੍षੇ ਸ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੩੨.
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਛੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ, ਵੈਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੋ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। ਪ੍ਰਭੂ ਹਰ ਥਾਂ, ਸਾਰੇ ਪਾਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਹਰ ਟਾਪੂ-ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਦ੍ਰਵ੍ਯਗੁਣਕ੍ਰਿਯਾਜਾਤਿਚਤੁਃਪਾਦਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਸਂਹਿਤਾਪਦਕ੍ਰਮਸ਼੍ਚੈਵ ਤ੍ਰਿਸ਼੍ਰृਙ੍ਗੋऽਸੌ ਸ੍ਮृਤੋ ਬੁਧੈਃ ।। ੩੨.
ਉਹ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦ੍ਰਵ, ਗੁਣ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਗਿਆਨੀ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਤਥਾ ਆਦ੍ਯਨ੍ਤ ਓਙ੍ਕਾਰ ਦ੍ਵਿਸ਼ਿਰਾਃ ਸਪ੍ਤਹਸ੍ਤਵਾਨ੍ । ਤ੍ਰਿਬਦ੍ਧਬਦ੍ਧੋ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਮੁਖ੍ਯਃ ਪਾਲਯਤੇ ਜਗਤ੍ ।। ੩੨.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਦਿ ਤੇ ਅੰਤ ਰਹਿਤ 'ਓਮ' ਜੋ ਦੋ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸੱਤ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ ਧਰ੍ਮਃ ਪੀਡਿਤਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸੋਮੇਨਾਦ੍ਭੁਤਕਰ੍ਮਣ । ਤਾਰਾਂ ਜਿਘृਕ੍ਸ਼ਤਾ ਪਤ੍ਨੀਂ ਭ੍ਰਾਤੁਰਾਙ੍ਗਿਰਸਸ੍ਯ ਹ ।। ੩੨.
ਉਹ ਧਰਮ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਜੋਕੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਤੰਗ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਅੰਗਿਰਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਹਥਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ—
ਸੋऽਪਾਯਾਦ੍ ਭੀषਿਤਸ੍ਤੇਨ ਬਲਿਨਾ ਕ੍ਰੂਰਕਰ੍ਮਣਾ । ਅਰਣ੍ਯਂ ਗਹਨਂ ਘੋਰਮਾਵਿਵੇਸ਼ ਤਦਾ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੩੨.
ਉਹ ਧਰਮ, ਉਸ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਕਠੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਉਥੋਂ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਡੂੰਘੇ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਗਤੇ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਅਸੁਰਾਣਾਂ ਤੁ ਪਤ੍ਨਯਃ । ਜਿਘृਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਸ੍ਤਦੌਕਾਂਸਿ ਬਭ੍ਰਮੁਰ੍ਧਰ੍ਮਵਞ੍ਚਿਤਾਃ । ਅਸੁਰਾ ਅਪਿ ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਸੁਰਵੇਸ਼੍ਮਨਿ ਬਭ੍ਰਮੁਃ ।। ੩੨.
ਜਦ ਉਹ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵੰਜੀਆਂ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਫਿਰਦੀਆਂ; ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ।
ਨਿਰ੍ਮਰ੍ਯਾਦੇ ਤਥਾ ਜਾਤੇ ਧਰ੍ਮਨਾਸ਼ੇ ਚ ਪਾਰ੍ਥਿਵ । ਦੇਵਾਸੁਰਾ ਯੁਯੁਧਿਰੇ ਸੋਮਦੋषੇਣ ਕੋਪਿਤਾਃ । ਸ੍ਤ੍ਰੀਹੇਤੋਸ਼੍ਚ ਮਹਾਭਾਗ ਵਿਵਿਧਾਯੁਧਪਾਣਯਃ ।। ੩੨.
ਜਦ ਨਿਯਮ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ ਸੋਮ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ خاطر, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੜਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਤਾਨ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਯੁਧ੍ਯਤੋ ਦੇਵਾਨਸੁਰੈਃ ਸਹ ਕੋਪਿਤਾਨ੍ । ਨਾਰਦਃ ਪ੍ਰਾਹ ਸਂਗਮ੍ਯ ਪਿਤ੍ਰੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਿ ਹਰ੍षਿਤਃ ।। ੩੨.
ਉਹਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਲੜਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਸ ਹਂਸਯਾਨਮਾਰੁਹ੍ਯ ਸਰ੍ਵਲੋਕਪਿਤਾਮਹਃ । ਨਿਵਾਰਯਾਮਾਸ ਤਦਾ ਕਸ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਯੁਦ੍ਧਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੩੨.
ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਹੰਸ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਇਹ ਲੜਾਈ ਕਿਸ ਲਈ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼ਸ਼ਂਸੁਃ ਸੋਮਂ ਤੁ ਸ ਤੁ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸ੍ਵਕਂ ਸੁਤਮ੍ । ਪੀਡਨਾਦਪਯਾਤਂ ਤੁ ਗਹਨਂ ਵਨਮਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍ ।। ੩੨.
ਸਭ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸੋਮ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਹੋਈ; ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ, ਤੰਗ ਹੋ ਕੇ, ਡੂੰਘੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆੜ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ—
ਤਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਯਯੌ ਤਤ੍ਰ ਦੇਵਾਸੁਰਯੁਤਸ੍ਤ੍ਵਰਨ੍ । ਦਦਰ੍ਸ਼ ਚ ਸੁਰੈਃ ਸਾਰ੍ਦ੍ਧਂ ਚਤੁष੍ਪਾਦਂ ਵृषਾਕृਤਿਮ੍ । ਚਰਨ੍ਤਂ ਸ਼ਸ਼ਿਸਙ੍ਕਾਸ਼ਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੇਵਾਨੁਵਾਚ ਹ ।। ੩੨.
ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਥੇ ਜਲਦੀ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਚੰਦ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵੱਢਦੇ ਵੇਖਿਆ; ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਉਵਾਚ । ਅਯਂ ਮੇ ਪ੍ਰਥਮਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪੀਡਿਤਃ ਸ਼ਸ਼ਿਨਾ ਭृਸ਼ਮ੍ । ਪਤ੍ਨੀਂ ਜਿਘृਕ੍ਸ਼ਤਾ ਭ੍ਰਾਤੁਰ੍ਦ੍ਧਰ੍ਮਸਂਜ੍ਞੋ ਮਹਾਮੁਨਿਃ ।। ੩੨.
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਹ ਮੇਰਾ ਪਹਿਲਾ ਪੁੱਤਰ ਧਰਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੋਮ ਨੇ ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਹਥਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ।
ਇਦਾਨੀਂ ਤੋषਯਧ੍ਵਂ ਵੈ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਸੁਰਾਸੁਰਾਃ । ਯੇਨ ਸ੍ਥਿਤਿਰ੍ਵੋ ਭਵਤਿ ਸਮਂ ਦੇਵਾਸੁਰਾ ਇਤਿ ।। ੩੨.
ਹੁਣ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ, ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜੀ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਹਾਲਤ ਸਮਾਨ ਰਹੇ, ਹੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ।
ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਤੁਤਿਂ ਚਕ੍ਰੁਸ੍ਤਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਹਰ੍षਿਤਾਃ । ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਵਾਕ੍ਯਾਤ੍ ਸਂਪੂਰ੍ਣਸ਼ਸ਼ਿਸਨ੍ਨਿਭਮ੍ ।। ੩੨.
ਫਿਰ ਸਾਰੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਉਹ ਪੂਰੇ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਹੈ।
ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ । ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਸ਼ਸ਼ਿਸਙ੍ਕਾਸ਼ ਨਮਸ੍ਤੇ ਜਗਤਃ ਪਤੇ । ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਦੇਵਰੂਪਾਯ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਾਰ੍ਗਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਕ । ਕਰ੍ਮਮਾਰ੍ਗਸ੍ਵਰੂਪਾਯ ਸਰ੍ਵਗਾਯ ਨਮੋ ਨਮਃ ।। ੩੨.
ਦੇਵਤੇ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਸਤਿ ਹੋਵੇ ਚੰਦ ਵਰਗੇ, ਸਤਿ ਹੋਵੇ ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸਤਿ ਹੋਵੇ ਦੇਵ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਦਾ ਰਾਹ ਦੱਸਦੇ ਹੋ, ਕਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਦਾ ਰੂਪ ਹੋ, ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ—ਸਤਿ ਹੋਵੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ!
ਤ੍ਵਯੇਯਂ ਪਾਲ੍ਯਤੇ ਪृਥ੍ਵੀ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਚ ਤ੍ਵਯੈਵ ਹਿ । ਜਨਸ੍ਤਪਸ੍ਤਥਾ ਸਤ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਾ ਸਰ੍ਵਂ ਤੁ ਪਾਲ੍ਯਤੇ ।। ੩੨.
ਇਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਨ ਲੋਕ, ਤਪ ਲੋਕ ਅਤੇ ਸਤ ਲੋਕ, ਸਭ ਕੁਝ ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨ ਤ੍ਵਯਾ ਰਹਿਤਂ ਕਿਂਚਿਜ੍ਜਗਤ੍ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮਮ੍ । ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਤ੍ਵਦ੍ਵਿਹੀਨਂ ਤੁ ਸਦ੍ਯੋ ਨਸ਼੍ਯਤਿ ਵੈ ਜਗਤ੍ ।। ੩੨.
ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ, ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਅਡੋਲ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਜਗਤ ਤੁਰੰਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਵਮਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਸਤਾਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਵਰੂਪਵਾਨ੍ । ਰਾਜਸਾਨਾਂ ਰਜਸ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਤਾਮਸਾਨਾਂ ਤਮ ਏਵ ਚ ।। ੩੨.
ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈਂ, ਚੰਗਿਆਂ ਦੀ ਸਤਤਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈਂ; ਰਾਜਸੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਰਜਸ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਤਾਮਸੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਤਮਸ ਹੈਂ।
ਚਤੁष੍ਪਾਦੋ ਭਵਾਨ੍ ਦੇਵ ਚਤੁਸ਼੍ਸ਼੍ਰृਙ੍ਗਸ੍ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਃ । ਸਪ੍ਤਹਸ੍ਤਸ੍ਤ੍ਰਿਬਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਵृषਰੂਪ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ।। ੩੨.
ਤੂੰ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਚਾਰ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੱਤ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲਾ, ਤਿੰਨ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲਾ, ਵੱਢ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈਂ—ਸਤਿ ਹੋਵੇ ਤੈਨੂੰ!
ਤ੍ਵਯਾ ਹੀਨਾ ਵਯਂ ਦੇਵ ਸਰ੍ਵ ਉਨ੍ਮਾਰ੍ਗਵਰ੍ਤ੍ਤਿਨਃ । ਤਨ੍ਮਾਰ੍ਗਂ ਯਚ੍ਛ ਮੂਢਾਨਾਂ ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਨਃ ਪਰਮਾ ਗਤਿਃ ।। ੩੨.
ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਅਸੀਂ ਸਭ ਗਲਤ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲ ਪੈਂਦੇ ਹਾਂ; ਇਹ ਮੂੜਿਆਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਰਾਹ ਤੇ ਲੈ ਚੱਲ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਸਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੰਜਿਲ ਹੈਂ।
ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤਸ੍ਤਦਾ ਦੇਵੈਰ੍ਵृषਰੂਪੀ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ । ਤੁष੍ਟਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਮਨਸਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਚਕ੍ਸ਼ੁਰਪਸ਼੍ਯਤ ।। ੩੨.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਣ ਤੇ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਜੋ ਵੱਝ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਮਨ ਤੇ ਨਰਮ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਦृष੍ਟਮਾਤ੍ਰਾਸ੍ਤੁ ਤੇ ਦੇਵਾਃ ਸ੍ਵਯਂ ਧਰ੍ਮੇਣ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ । ਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ਗਤਸਂਮੋਹਾਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਦ੍ਧਰ੍ਮਸਂਹਿਤਾਃ ।। ੩੨.
ਉਹਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਟਕਣ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਉਹ ਸੱਚੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪੱਕੇ ਹੋ ਗਏ।
ਅਸੁਰਾ ਅਪਿ ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਤਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਉਵਾਚ ਤਮ੍ । ਅਦ੍ਯਪ੍ਰਭृਤਿ ਤੇ ਧਰ੍ਮ ਤਿਥਿਰਸ੍ਤੁ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ।। ੩੨.
ਉਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਸੁਰ ਵੀ ਹੋਏ; ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਅੱਜ ਤੋਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਤੇਰਵੀਂ ਤਿਥੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ।'
ਯਸ੍ਤਾਮੁਪੋष੍ਯ ਪੁਰੁषੋ ਭਵਨ੍ਤਂ ਸਮੁਪਾਰ੍ਜਯੇਤ੍ । ਕृਤ੍ਵਾ ਪਾਪਸਮਾਹਾਰਂ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮੁਞ੍ਚਤਿ ਮਾਨਵਃ ।। ੩੨.
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਪਾਪ ਤੂੰ ਮੁਕਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈਂ।
ਯਚ੍ਚਾਰਣ੍ਯਮਿਦਂ ਧਰ੍ਮ੍ਮ ਤ੍ਵਯਾ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਚਿਰਂ ਪ੍ਰਭੋ । ਤਤੋ ਨਾਮ੍ਨਾ ਭਵਿष੍ਯੇ ਤਦ੍ਧਰ੍ਮਾਰਣ੍ਯਮਿਤਿ ਪ੍ਰਭੋ ।। ੩੨.
ਇਹ ਧਰਮ ਦਾ ਜੰਗਲ, ਪ੍ਰਭੂ, ਕਈ ਸਮਿਆਂ ਤੋਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਨਾਮ ਧਰਮ-ਅਰਣਿਆ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ।
ਚਤੁਸ੍ਤ੍ਰਿਪਾਦ੍ ਦ੍ਵ੍ਯੇਕਪਾਚ੍ਚ ਪ੍ਰਭੋ ਤ੍ਵਂ ਕृਤਾਦਿਭਿਰ੍ਲ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਸੇ ਯੇਨ ਲੋਕੈਃ । ਤਥਾ ਤਥਾ ਕਰ੍ਮਭੂਮੌ ਨਭਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਯੋਯੁਕ੍ਤਃ ਸ੍ਵਗृਹਂ ਪਾਹਿ ਵਿਸ਼੍ਵਮ੍ ।। ੩੨.
ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਕਲਿਜੁਗ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕ੍ਰਿਤ-ਯੁਗ ਤਕ, ਚਾਰ, ਤਿੰਨ, ਦੋ ਜਾਂ ਇੱਕ ਪੈਰ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈਂ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਰਮ-ਭੂਮੀ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮਾਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹੋऽਧੁਨਾ ਸੁਰਾਸੁਰਾਣਾਮਥ ਪਸ਼੍ਯਤਾਂ ਨृਪ । ਅਦृਸ਼੍ਯਤਾਮਗਮਤ੍ ਸ੍ਵਾਲਯਾਂਸ਼੍ਚ ਜਗ੍ਮੁਃ ਸੁਰਾਃ ਸਵृषਾ ਵੀਤਸ਼ੋਕਾਃ ।। ੩੨.
ਜਦੋਂ ਇਹ ਗੱਲ ਹੋਈ, ਪਿਤਾਮਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ; ਤੇ ਦੇਵਤੇ, ਵੱਝ ਸਮੇਤ, ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ, ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ।
ਧਰ੍ਮੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਯ ਇਮਾਂ ਸ਼੍ਰਾਵਯੀਤ ਤਦਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਤਰ੍ਪਯੇਤ ਪਿਤॄਂਸ਼੍ਚ । ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼੍ਯਾਂ ਪਾਯਸੇਨ ਸ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ ਸ੍ਵਰ੍ਗਗਾਮੀ ਤੁ ਸੁਰਾਨੁਪੇਯਾਤ੍ ।। ੩੨.
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਉਪਪੱਤੀ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਸਮੇਂ ਸੁਣਾਏ, ਤੇ ਤੇਰਵੀਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਖੀਰ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰੇ, ਉਹ ਸੁਗਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ । ਅਥਾਪਰਾਂ ਰੁਦ੍ਰਸਂਭੂਤਿਮਾਦ੍ਯਾਂ ਸ਼੍ਰृਣੁष੍ਵ ਰਾਜਨ੍ਨਿਤਿ ਸੋऽਭ੍ਯੁਵਾਚ । ਮਹਾਤਪਾਃ ਪ੍ਰੀਤਿਤੋ ਧਰ੍ਮ੍ਮਦਕ੍ਸ਼ਃ ਕ੍ਸ਼ਮਾਸ੍ਤ੍ਰਧਾਰੀ ऋषਿਰੁਗ੍ਰਤੇਜਾਃ ।। ੩੩.
ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੁਣ, ਰਾਜਾ, ਰੁਦਰ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ; ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਪਸੀ, ਪ੍ਰਸੰਨ, ਧਰਮਵਾਨ, ਧੀਰਜ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਉਗਰ ਤਜ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ।
ਜਾਤਃ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਪਤਿਰੁਗ੍ਰਤੇਜਾ ਜ੍ਞਾਨਂ ਪਰਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਭਾਵਂ ਵਿਦਿਤ੍ਵਾ । ਸृष੍ਟਿਂ ਸਿਸृਕ੍ਸ਼ੁਃ ਕ੍ਸ਼ੁਭਿਤੋऽਤਿਕੋਪਾਦ ਵृਦ੍ਧਿਕਾਲੇ ਜਗਤਃ ਪ੍ਰਕਾਮਮ੍ ।। ੩੩.
ਉਹ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਦਾ ਪਤੀ, ਉਗਰ ਤਜ ਵਾਲਾ, ਸਰਵੋਤਮ ਗਿਆਨ ਤੇ ਸੱਚੀ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਜਨਮਿਆ; ਜਗਤ ਦੀ ਵਾਧੂ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਨੇ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਵੱਡੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।