ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਃ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਤਾ ਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕਨਮਸ੍ਕृਤਃ । ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਵਿਸ਼ਨਾਚ੍ਚ ਤ੍ਵਂ ਭਵ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸਨਾਤਨਃ ।। ੩੧.

ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਬਣ ਜਾ।

ਦੇਵਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਦਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ਤਥਾ । ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਤ੍ਵਂ ਚ ਭਵਤੁ ਤਵ ਦੇਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੩੧.

ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਕੰਮ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੂੰ ਕਰ; ਤੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਦੇਵਃ ਪ੍ਰਕृਤਿਸ੍ਥੋ ਬਭੂਵ ਹ । ਵਿष੍ਣੁਰਪ੍ਯਧੁਨਾ ਪੂਰ੍ਵਾਂ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਸਸ੍ਮਾਰ ਚ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੩੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਆਪਣੇ ਸਵਭਾਵ ਵਿਚ ਟਿਕ ਗਿਆ; ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਪ੍ਰਭੂ, ਹੁਣ ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਣਾ ਮਨਸਾ ਯਾਦ ਕੀਤਾ।

ਤਦਾ ਸਂਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਭਗਵਾਨ੍ ਯੋਗਨਿਦ੍ਰਾਂ ਮਹਾਤਪਾਃ । ਤਸ੍ਯਾਂ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਭਗਵਾਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥੋਦ੍ਭਵਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ । ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਪਰੇਣ ਰੂਪੇਣ ਤਤਃ ਸੁष੍ਵਾਪ ਵੈ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੩੧.

ਉਸ ਵੇਲੇ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਯੋਗ ਨੀਂਦ ਨੂੰ ਸੋਚਿਆ। ਉਸ ਵਿੱਚ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਉਪਜੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਸਰਵੋਤਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਲਗਾ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ।

ਤਸ੍ਯ ਸੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਜਠਰਾਨ੍ਮਹਤ੍ਪਦ੍ਮਂ ਵਿਵਿਃਸृਤਮ੍ । ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਵਤੀ ਪृਥ੍ਵੀ ਸਸਮੁਦ੍ਰਾ ਸਕਾਨਨਾ ।। ੩੧.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਮਲ ਉਪਜਿਆ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।

ਤਸ੍ਯ ਰੂਪਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਾਰਂ ਪਾਤਾਲਂ ਨਾਲਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਕਰ੍ਣਿਕਾਯਾਂ ਤਥਾ ਮੇਰੁਸ੍ਤਨ੍ਮਧ੍ਯੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਭਵਃ ।। ੩੧.

ਉਸ ਰੂਪ ਦੀ ਵਿਆਪਕਤਾ ਪਾਤਾਲ ਤਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਕਮਲ ਦੀ ਡੰਡੀ ਉਸ ਦਾ ਆਧਾਰ ਸੀ। ਕਮਲ ਦੀ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸੀ।

ਏਵਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਰਂ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਤੁ ਸਂਭਵਮ੍ । ਮੁਮੁਚੇ ਤਚ੍ਛਰੀਰਸ੍ਥੋ ਵਾਯੁਰ੍ਵਾਯੁਂ ਸਮਂ ਸृਜਤ੍ ।। ੩੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਰਵੋਤਮ ਉਪਜ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹਵਾ ਰਿਹਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਹਵਾ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰਚਿਆ।

ਅਵਿਦ੍ਯਾਵਿਜਯਂ ਚੇਮਂ ਸ਼ਙ੍ਖਰੂਪੇਣ ਧਾਰਯ । ਅਜ੍ਞਾਨਚ੍ਛੇਦਨਾਰ੍ਥਾਯ ਖਙ੍ਗਂ ਤੇऽਸ੍ਤੁ ਸਦਾ ਕਰੇ ।। ੩੧.

ਅਵਿਦਿਆ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸ਼ੰਖ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖ। ਅਜਾਣਤਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਲਵਾਰ ਰਹੇ।

ਕਾਲਚਕ੍ਰਮਿਮਂ ਘੋਰਂ ਚਕ੍ਰਂ ਤ੍ਵਂ ਧਾਰਯਾਚ੍ਯੁਤ । ਅਧਰ੍ਮਗਜਘਾਤਾਰ੍ਥਂ ਗਦਾਂ ਧਾਰਯ ਕੇਸ਼ਵ ।। ੩੧.

ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਕਾਲ ਚੱਕਰ, ਅਚੂਤ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖ। ਅਧਰਮ ਦੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ, ਕੇਸ਼ਵ, ਤੂੰ ਗਦਾ ਵੀ ਧਾਰਨ ਕਰ।

ਮਾਲੇਯਂ ਭੂਤਮਾਤਾ ਤੇ ਕਣ੍ਠੇ ਤਿष੍ਠਤੁ ਸਰ੍ਵਦਾ । ਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸਕੌਸ੍ਤੁਭੌ ਚੇਮੌ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਤ੍ਯਚ੍ਛਲੇਨ ਹ ।। ੩੧.

ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਮਾਲਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੇ ਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਅਤੇ ਕੌਸਤੁਭ ਰਤਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਰਹਣ।

ਮਾਰੁਤਸ੍ਤੇ ਗਤਿਰ੍ਵੀਰ ਗਰੁਤ੍ਮਾਨ੍ ਸ ਚ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਃ । ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਗਾਮਿਨੀ ਦੇਵੀ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ੍ਤੇऽਸ੍ਤੁ ਸਦਾਸ਼੍ਰਯੇ । ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਚ ਤਿਥਿਸ੍ਤੇऽਸ੍ਤੁ ਕਾਮਰੂਪੀ ਚ ਜਾਯਤੇ ।। ੩੧.

ਹਵਾ ਤੇਰੀ ਚਾਲ ਹੋਵੇ, ਵੀਰ, ਅਤੇ ਗਰੁੜ ਤੇਰਾ ਵਾਹਨ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਤ੍ਰੈਲੋਕੀ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰਾ ਆਸਰਾ ਬਣੀ ਰਹੇ। ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਤਿਥਿ ਤੇਰੀ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਜਿਹੜਾ ਰੂਪ ਚਾਹੇ, ਧਾਰਨ ਕਰ ਸਕੇ।

ਘृਤਾਸ਼ਨੋ ਭਵੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਾਦਸ਼੍ਯਾਂ ਤ੍ਵਲ੍ਪਰਾਯਣਃ । ਸ ਸ੍ਵਰ੍ਗਵਾਸੀ ਭਵਤੁ ਪੁਮਾਨ੍ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਵਾ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ।। ੩੧.

ਜੋ ਕੋਈ ਦਵਾਦਸ਼ੀ ਨੂੰ ਘੀ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਆਦਮੀ ਜਾਂ ਔਰਤ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਏष ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਵਾਖ੍ਯਾਤੋ ਮੂਰ੍ਤਯੋ ਦੇਵਦਾਨਵਾਨ੍ । ਹਨ੍ਤਿ ਪਾਤਿ ਸ਼ਰੀਰਾਣਿ ਸृਜਤ੍ਯਨ੍ਯਾਨਿ ਚਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੩੧.

ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਤੋਂ ਹੋਰ ਰੂਪ ਰਚਦਾ ਹੈ।

ਯੁਗੇ ਯੁਗੇ ਸਰ੍ਵਗੋऽਯਂ ਵੇਦਾਨ੍ਤੇ ਪੁਰੁषੋ ਹ੍ਯਸੌ । ਨ ਹੀਨਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯੋ ਮਨੁष੍ਯੋऽਯਂ ਕਦਾਚਨ ।। ੩੧.

ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਪੁਰਸ਼ ਵੇਦਾਂਤ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਘੱਟ ਸਮਝ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਯ ਏਵਂ ਸ਼੍ਰृਣੁਯਾਤ੍ ਸਰ੍ਗਂ ਵੈष੍ਣਵਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਸ ਕੀਰ੍ਤਿਮਿਹ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ ।। ੩੧.

ਜੋ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੀਰਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਪੂਰ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾऽਵ੍ਯਯਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਃ ਪਰਾਦਪਰਸਂਜ੍ਞਿਤਃ । ਸ ਸਿਸृਕ੍ਸ਼ੁਃ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤ੍ਵਾਦੌ ਪਾਲਨਂ ਚ ਵਿਚਿਨ੍ਤਯਤ੍ ।। ੩੨.

ਪਹਿਲਾਂ, ਅਵਿਨਾਸੀ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਸਰਵੋਤਮ ਅਤੇ ਪਰਮ ਅਤਿ ਸਰਵੋਤਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਬਾਰੇ ਵੀ ਸੋਚਿਆ।

ਤਸ੍ਯ ਚਿਨ੍ਤਯਤਸ੍ਤ੍ਵਙ੍ਗਾਦ੍ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਚ੍ਛ੍ਵੇਤਕੁਣ੍ਡਲਃ । ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਬਭੂਵ ਪੁਰੁषਃ ਸ਼੍ਵੇਤਮਾਲ੍ਯਾਨੁਲੇਪਨਃ ।। ੩੨.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁਰਸ਼ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਚਿੱਟੇ ਕੁੰਡਲ, ਚਿੱਟੇ ਹਾਰ ਅਤੇ ਚਿੱਟਾ ਲੇਪ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵੋਵਾਚ ਭਗਵਾਂਸ਼੍ਚਤੁष੍ਪਾਦਂ ਵृषਾਕृਤਿਮ੍ । ਪਾਲਯੇਮਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਾਧੋ ਤ੍ਵਂ ਜ੍ਯੇष੍ਠੋ ਜਗਤੋ ਭਵ ।। ੩੨.

ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਸਾਧੂ, ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ ਬਲਦ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ। ਤੂੰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋਵੇ।'

ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸਮਵਸ੍ਥੋऽਸੌ ਚਤੁਃਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਕृਤੇ ਯੁਗੇ । ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਸ ਸਮਸ੍ਤृਭ੍ਯਾਂ ਦ੍ਵੇ ਚੈਵ ਦ੍ਵਾਪਰੇऽਭਵਤ੍ । ਕਲਾਵੇਕੇਨ ਪਾਦੇਨ ਪ੍ਰਜਾਃ ਪਾਲਯਤੇ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੩੨.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ, ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਦੋ, ਅਤੇ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਭੂ ਇੱਕ ਪੈਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।

षਡ੍ਭੇਦੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਸ ਤ੍ਰਿਧਾ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੇ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ । ਦ੍ਵਿਧਾ ਵੈਸ਼੍ਯੇਕਧਾ ਸ਼ੂਦ੍ਰੇ ਸ੍ਥਿਤਃ ਸਰ੍ਵਗਤਃ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਰਸਾਤਲੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਦ੍ਵੀਪਵਰ੍षੇ ਸ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੩੨.

ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਛੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ, ਵੈਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦੋ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। ਪ੍ਰਭੂ ਹਰ ਥਾਂ, ਸਾਰੇ ਪਾਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਹਰ ਟਾਪੂ-ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।

ਦ੍ਰਵ੍ਯਗੁਣਕ੍ਰਿਯਾਜਾਤਿਚਤੁਃਪਾਦਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਸਂਹਿਤਾਪਦਕ੍ਰਮਸ਼੍ਚੈਵ ਤ੍ਰਿਸ਼੍ਰृਙ੍ਗੋऽਸੌ ਸ੍ਮृਤੋ ਬੁਧੈਃ ।। ੩੨.

ਉਹ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦ੍ਰਵ, ਗੁਣ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਜਾਤੀ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਗਿਆਨੀ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

ਤਥਾ ਆਦ੍ਯਨ੍ਤ ਓਙ੍ਕਾਰ ਦ੍ਵਿਸ਼ਿਰਾਃ ਸਪ੍ਤਹਸ੍ਤਵਾਨ੍ । ਤ੍ਰਿਬਦ੍ਧਬਦ੍ਧੋ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਮੁਖ੍ਯਃ ਪਾਲਯਤੇ ਜਗਤ੍ ।। ੩੨.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਦਿ ਤੇ ਅੰਤ ਰਹਿਤ 'ਓਮ' ਜੋ ਦੋ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸੱਤ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸ ਧਰ੍ਮਃ ਪੀਡਿਤਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸੋਮੇਨਾਦ੍ਭੁਤਕਰ੍ਮਣ । ਤਾਰਾਂ ਜਿਘृਕ੍ਸ਼ਤਾ ਪਤ੍ਨੀਂ ਭ੍ਰਾਤੁਰਾਙ੍ਗਿਰਸਸ੍ਯ ਹ ।। ੩੨.

ਉਹ ਧਰਮ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸੋਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਜੋਕੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਤੰਗ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਅੰਗਿਰਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਹਥਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ—

ਸੋऽਪਾਯਾਦ੍ ਭੀषਿਤਸ੍ਤੇਨ ਬਲਿਨਾ ਕ੍ਰੂਰਕਰ੍ਮਣਾ । ਅਰਣ੍ਯਂ ਗਹਨਂ ਘੋਰਮਾਵਿਵੇਸ਼ ਤਦਾ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੩੨.

ਉਹ ਧਰਮ, ਉਸ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਕਠੋਰ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਉਥੋਂ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਡੂੰਘੇ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ।

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਗਤੇ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਅਸੁਰਾਣਾਂ ਤੁ ਪਤ੍ਨਯਃ । ਜਿਘृਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤਸ੍ਤਦੌਕਾਂਸਿ ਬਭ੍ਰਮੁਰ੍ਧਰ੍ਮਵਞ੍ਚਿਤਾਃ । ਅਸੁਰਾ ਅਪਿ ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਸੁਰਵੇਸ਼੍ਮਨਿ ਬਭ੍ਰਮੁਃ ।। ੩੨.

ਜਦ ਉਹ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵੰਜੀਆਂ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਹਥਿਆਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਫਿਰਦੀਆਂ; ਅਤੇ ਅਸੁਰ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ।

ਨਿਰ੍ਮਰ੍ਯਾਦੇ ਤਥਾ ਜਾਤੇ ਧਰ੍ਮਨਾਸ਼ੇ ਚ ਪਾਰ੍ਥਿਵ । ਦੇਵਾਸੁਰਾ ਯੁਯੁਧਿਰੇ ਸੋਮਦੋषੇਣ ਕੋਪਿਤਾਃ । ਸ੍ਤ੍ਰੀਹੇਤੋਸ਼੍ਚ ਮਹਾਭਾਗ ਵਿਵਿਧਾਯੁਧਪਾਣਯਃ ।। ੩੨.

ਜਦ ਨਿਯਮ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ ਸੋਮ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੀ خاطر, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੜਨ ਲੱਗ ਪਏ।

ਤਾਨ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਯੁਧ੍ਯਤੋ ਦੇਵਾਨਸੁਰੈਃ ਸਹ ਕੋਪਿਤਾਨ੍ । ਨਾਰਦਃ ਪ੍ਰਾਹ ਸਂਗਮ੍ਯ ਪਿਤ੍ਰੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਿ ਹਰ੍षਿਤਃ ।। ੩੨.

ਉਹਨਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਲੜਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।

ਸ ਹਂਸਯਾਨਮਾਰੁਹ੍ਯ ਸਰ੍ਵਲੋਕਪਿਤਾਮਹਃ । ਨਿਵਾਰਯਾਮਾਸ ਤਦਾ ਕਸ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਯੁਦ੍ਧਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੩੨.

ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਹੰਸ ਦੀ ਸਵਾਰੀ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਇਹ ਲੜਾਈ ਕਿਸ ਲਈ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼ਸ਼ਂਸੁਃ ਸੋਮਂ ਤੁ ਸ ਤੁ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸ੍ਵਕਂ ਸੁਤਮ੍ । ਪੀਡਨਾਦਪਯਾਤਂ ਤੁ ਗਹਨਂ ਵਨਮਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍ ।। ੩੨.

ਸਭ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸੋਮ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਨਾਲ ਹੋਈ; ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ, ਤੰਗ ਹੋ ਕੇ, ਡੂੰਘੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆੜ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ—