ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਜਗਤਃ ਸृष੍ਟਿਰੇषੈਵ ਪ੍ਰਭੁਧਰ੍ਮਤਃ । ਏਤਨ੍ਮੇ ਪ੍ਰਾਕृਤਂ ਜਨ੍ਮ ਯਨ੍ਮਾਂ ਪृਚ੍ਛਸਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵ ।। ੩.

ਇਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੈ; ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜਿਹੜਾ ਜਨਮ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਕੁਦਰਤੀ ਜਨਮ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਰਾਯਣਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋऽਸ੍ਮਿ ਪਰਤੋ ਨृਪ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਤ੍ਵਮਪਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਭਵ ਵਿष੍ਣੁਪਰਾਯਣਃ ।। ੩.

ਇਸ ਕਰਕੇ, ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ! ਤੂੰ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਆਸਰਾ ਬਣਾ।

ਧਰਣ੍ਯੁਵਾਚ । ਯੋऽਸੌ ਨਾਰਾਯਣੋ ਦੇਵਃ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾ ਸਨਾਤਨਃ । ਭਗਵਨ੍ ਸਰ੍ਵਭਾਵੇਨ ਉਤਾਹੋ ਨੇਤਿ ਸ਼ਂਸ ਮੇ ।। ੪.

ਧਰਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਆਤਮਾ ਹੈ—ਹੇ ਭਗਵਾਨ! ਦੱਸੋ, ਕੀ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ?

ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ । ਮਤ੍ਸ੍ਯਃ ਕੂਰ੍ਮੋ ਵਰਾਹਸ਼੍ਚ ਨਰਸਿਂਹੋऽਥ ਵਾਮਨਃ । ਰਾਮੋ ਰਾਮਸ਼੍ਚ ਕृष੍ਣਸ਼੍ਚ ਬੁਦ੍ਧਃ ਕਲ੍ਕੀ ਚ ਤੇ ਦਸ਼ ।। ੪.

ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੱਛ, ਕੱਛੂਆ, ਸੂਰ, ਨਰਸਿੰਘ, ਵਾਮਣ, ਰਾਮ, ਹੋਰ ਰਾਮ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਬੁੱਧ ਤੇ ਕਲਕੀ—ਇਹ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੱਸ ਰੂਪ ਹਨ।

ਇਤ੍ਯੇਤਾਃ ਕਥਿਤਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਯੋ ਭੂਤਧਾਰਿਣਿ । ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛੂਨਾਂ ਸੋਪਾਨਾਨੀਵ ਸ਼ੋਭਤੇ ।। ੪.

ਹੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਣ ਵਾਲੀ! ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹਨ ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਸਿੜੀਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।

ਯਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਪਰਮਂ ਰੂਪਂ ਤਨ੍ਨ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਦੇਵਤਾਃ । ਅਸ੍ਮਦਾਦਿਸ੍ਵਰੂਪੇਣ ਪੂਰਯਨ੍ਤਿ ਤਤੋ ਧृਤਿਮ੍ ।। ੪.

ਉਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਰੂਪ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ; ਉਹ ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਆਪ ਨੂੰ ਭਰ ਕੇ ਹੀ ਹੌਸਲਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਭਗਵਤੋ ਮੂਰ੍ਤ੍ਯਾ ਰਜਸਸ੍ਤਮਸਸ੍ਤਥਾ । ਯਾਭਿਃ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਸ੍ਥਿਤੌ ਸਂਚਾਲ੍ਯਤੇ ਚ ਹ ।। ੪.

ਬ੍ਰਹਮਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਰੂਪ ਨਾਲ, ਤੇ ਰਜ ਤੇ ਤਮ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਤੇ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਤ੍ਵਮੇਕਾ ਤਸ੍ਯ ਦੇਵਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਤਿਰਾਦ੍ਯਾ ਧਰਾਧਰੇ । ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਸਲਿਲਂ ਮੂਰ੍ਤਿਸ੍ਤृਤੀਯਾ ਤੈਜਸੀ ਸ੍ਮृਤਾ ।। ੪.

ਹੇ ਧਰਤੀ, ਤੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਰੂਪ ਹੈਂ; ਦੂਜਾ ਰੂਪ ਪਾਣੀ ਹੈ, ਤੇ ਤੀਜਾ ਅੱਗ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਚਤੁਰ੍ਥੀ ਵਾਯੁਮੂਰ੍ਤਿਃ ਸ੍ਯਾਦਾਕਾਸ਼ਾਖ੍ਯਾ ਤੁ ਪਞ੍ਚਮੀ । ਏਤਾਸ੍ਤੁ ਮੂਰਤ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਤ੍ਵਂ ਹਿ ਮਦ੍ਧਿਯਾਮ੍ । ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਤ੍ਰਯਂ ਤਥਾ ਤਸ੍ਯ ਇਤ੍ਯੇਤਾਸ਼੍ਚਾष੍ਟਮੂਰ੍ਤਯਃ ।। ੪.

ਚੌਥਾ ਰੂਪ ਹਵਾ ਹੈ, ਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ, ਤੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਮੇਰਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਤੇ ਇਹ ਅੱਠ ਰੂਪ ਉਸ ਦੇ ਹਨ।

ਆਭਿਵ੍ਯਪ੍ਤਿਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਜਗਨ੍ਨਾਰਾਯਣੇਨ ਹ । ਇਤ੍ਯੇਤਤ੍ ਕਥਿਤਂ ਦੇਵਿ ਕਿਮਨ੍ਯਚ੍ਛ੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ ।। ੪.

ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਨਾਰਾਇਣ ਨਾਲ ਵਿਆਪਕ ਹੈ; ਇਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਦੇਵੀ! ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ?

ਧਰਣ੍ਯੁਵਾਚ । ਨਾਰਦੇਨੈਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਤਦਾ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤਃ । ਕृਤਵਾਨ੍ ਕਿਂ ਮਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ ।। ੪.

ਧਰਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਜਦ ਨਾਰਦ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਿਆ, ਤਦ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ! ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।

ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ । ਭਵਤੀਂ ਸਪ੍ਤਧਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਚ ਪ੍ਰਦਾਯ ਸਃ । ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤਸ੍ਤਪਸ੍ਤੇਪੇ ਨਾਰਦਾਚ੍ਛ੍ਰੁਤਵਿਸ੍ਮਯਃ ।। ੪.

ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੈਨੂੰ ਸੱਤ ਭਾਗ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਨਾਰਦ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।

ਨਾਰਾਯਣਾਤ੍ਮਕਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪਰਂ ਜਪ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਯਂਭੁਵਃ । ਤਤਸ੍ਤੁष੍ਟਮਨਾਃ ਪਾਰਂ ਪਰਂ ਨਿਰ੍ਵਾਣਮਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ ।। ੪.

ਨਾਰਾਇਣ-ਸਰੂਪ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਕੇ, ਸਵਯੰਭੂ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ।

ਸ਼੍ਰृਣੁ ਚਾਨ੍ਯਦ੍ ਵਰਾਰੋਹੇ ਯਦ੍ ਵृਤ੍ਤਂ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਃ । ਆਰਾਧਨਾਯ ਯਤਤਃ ਪੁਰਾਕਾਲੇ ਨृਪਸ੍ਯ ਹ ।। ੪.

ਸੁੰਦਰੋ, ਹੁਣ ਹੋਰ ਵੀ ਸੁਣ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਰਾਜੇ ਨੇ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਲਈ ਜੋ ਕੁਝ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਕਹਾਣੀ ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।

ਆਸੀਦਸ਼੍ਵਸ਼ਿਰਾ ਨਾਮ ਰਾਜਾ ਪਰਮਧਾਰ੍ਮਿਕਃ । ਸੋऽਸ਼੍ਵਮੇਧੇਨ ਯਜ੍ਞੇਨ ਯष੍ਟ੍ਵਾ ਸੁਬਹੁਦਕ੍ਸ਼ਿਣਃ ।। ੪.

ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅਸ਼ਵਸ਼ਿਰਾ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਧਰਮੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ।

ਸ੍ਨਾਤਸ਼੍ਚਾਵਭृਥੇ ਸੋऽਥ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਃ ਪਰਿਵਾਰਿਤਃ । ਯਾਵਦਾਸ੍ਤੇ ਸ ਰਾਜਰ੍षਿਸ੍ਤਾਵਦ੍ ਯੋਗਿਵਰੋ ਮੁਨਿਃ । ਆਯਯੌ ਕਪਿਲਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਜੈਗੀषਵ੍ਯਸ਼੍ਚ ਯੋਗਿਰਾਟ੍ ।। ੪.

ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਯੱਗ ਮੁਕਾ ਕੇ ਨ੍ਹਾ ਲਿਆ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਬੈਠਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ ਕਪਿਲ ਅਤੇ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਜੈਗੀਸ਼ਵਯਾ ਆ ਗਏ।

ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਰਿਤਮੁਤ੍ਥਾਯ ਸ ਰਾਜਾ ਸ੍ਵਾਗਤਕ੍ਰਿਯਾਮ੍ । ਚਕਾਰ ਪਰਯਾ ਯੁਕ੍ਤਃ ਸ ਮੁਦਾ ਰਾਜਸਤ੍ਤਮਃ ।। ੪.

ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਜਾ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀਆਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।

ਤਾਵਰ੍ਚ੍ਚਿਤਾਵਾਸਨਗੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਜਾ ਮਹਾਬਲਃ । ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਤੌ ਤਿਗ੍ਮਧਿਯੌ ਯੋਗਜ੍ਞੌ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾਗਤੌ ।। ੪.

ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਬੈਠਾ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਤੇਜ਼-ਅਕਲ ਵਾਲੇ, ਯੋਗ ਵਿਦਿਆ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਏ ਸਨ।

ਭਵਨ੍ਤੌ ਸਂਸ਼ਯਂ ਵਿਪ੍ਰੌ ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮੌ । ਕਥਮਾਰਾਧਯੇਦ੍ ਦੇਵਂ ਹਰਿਂ ਨਾਰਾਯਣਂ ਪਰਮ੍ ।। ੪.

ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ: ਪਰਮ ਨਾਰਾਇਣ, ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ?

ਵਿਪ੍ਰਾਵੂਚਤੁਃ । ਕ ਏष ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਤੇ ਰਾਜਂਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਨਾਰਾਯਣੋ ਗੁਰੁਃ । ਆਵਾਂ ਨਾਰਾਯਣੌ ਦ੍ਵੌ ਤੁ ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਗਤੌ ਨृਪ ।। ੪.

ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਰਾਜਨ, ਜਿਸ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਤੂੰ ਗੁਰੂ ਮੰਨਦਾ ਹੈਂ, ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਾਰਾਇਣ ਹੀ ਹਾਂ।

ਅਸ਼੍ਵਸ਼ਿਰਾ ਉਵਾਚ । ਭਵਨ੍ਤੌ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੌ ਸਿਦ੍ਧੌ ਤਪਸਾ ਦਗ੍ਧਕਿਲ੍ਬਿषੌ । ਕਥਂ ਨਾਰਾਯਣਾਵਾਵਾਮਿਤਿ ਵਾਕ੍ਯਮਥੇਰਿਤਮ੍ ।। ੪.

ਅਸ਼ਵਸ਼ਿਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਤਪ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਏ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋ। ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਾਰਾਇਣ ਕਿਵੇਂ ਆਖਦੇ ਹੋ? ਇਹ ਗੱਲ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅਜੀਬ ਹੈ।

ਸ਼ਙ੍ਖਚਕ੍ਰਗਦਾਪਾਣਿਃ ਪੀਤਵਾਸਾ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ । ਗਰੁਡਸ੍ਥੋ ਮਹਾਦੇਵਃ ਕਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਦृਸ਼ੋ ਭੁਵਿ ।। ੪.

ਜੋ ਜਨਾਰਦਨ ਸ਼ੰਖ, ਚੱਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਫੜਦਾ ਹੈ, ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਦਾ ਹੈ, ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਂਦੇਵ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਸ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਤਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞੋ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੌ ਵਿਪ੍ਰੌ ਸਂਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤੌ । ਜਹਸਤੁਃ ਪਸ਼੍ਯ ਵਿष੍ਣੁਂ ਰਾਜਨ੍ਨਿਤਿ ਜਜਲ੍ਪਤੁਃ ।। ੪.

ਰਾਜੇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਵਚਨ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਹੱਸ ਪਏ ਅਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ: 'ਰਾਜਨ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਵੇਖ।'

ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਕਪਿਲਃ ਸ੍ਵਯਂ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਬਭੂਵ ਹ । ਜੈਗੀषਵ੍ਯਸ਼੍ਚ ਗਰੁਡਸ੍ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ ਸਮਜਾਯਤ ।। ੪.

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਕਪਿਲ ਆਪ ਹੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਬਣ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜੈਗੀਸ਼ਵਯਾ ਤੁਰੰਤ ਗਰੁੜ ਬਣ ਗਿਆ।

ਤਤੋ ਹਾਹਾਕृਤਂ ਤ੍ਵਾਸੀਤ੍ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਦ੍ ਰਾਜਮਣ੍ਡਲਮ੍ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਾਰਾਯਣਂ ਦੇਵਂ ਗਰੁਡਸ੍ਥਂ ਸਨਾਤਨਮ੍ ।। ੪.

ਫਿਰ, ਉਥੇ ਹੀ ਰਾਜ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਸਭ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਸਨਾਤਨ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।

ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਪੁਟੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਰਾਜਾ ਮਹਾਯਸ਼ਾਃ । ਉਵਾਚ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਾਂ ਵਿਪ੍ਰੌ ਨਾਯਂ ਵਿष੍ਣੁਰਥੇਦृਸ਼ਃ ।। ੪.

ਉਸ ਮਹਾਨ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ: 'ਮੁਨਿਓ, ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਓ। ਇਹ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।'

ਯਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੋ ਨਾਭਿਪਙ੍ਕਜਮਧ੍ਯਤਃ । ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਰੁਦ੍ਰਃ ਸ ਵਿष੍ਣੁਃ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ ।। ੪.

ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਭੀ ਦੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਰੁਦਰ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਹੈ।

ਇਤਿ ਰਾਜਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਦਾ ਤੌ ਮੁਨਿਪੁਂਗਵੌ । ਚਕ੍ਰਤੁਃ ਪਰਮਾਂ ਮਾਯਾਂ ਯੋਗਮਾਯਾਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ।। ੪.

ਰਾਜੇ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ, ਵੱਖਰੀ ਯੋਗ ਮਾਇਆ ਰਚਣ ਲੱਗ ਪਏ।

ਕਪਿਲਃ ਪਦ੍ਮਨਾਭਸ੍ਤੁ ਜੈਗੀषਵ੍ਯਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ । ਕਮਲਸ੍ਥੋ ਬਭੌ ਹ੍ਰਸ੍ਵਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਙ੍ਕੇ ਕੁਮਾਰਕਃ ।। ੪.

ਕਪਿਲ ਪਦਮਨਾਭ ਬਣ ਗਿਆ, ਜੈਗੀਸ਼ਵਯਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਮੁੰਡਾ ਸੀ।