ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਏਕਾਮਿਨ੍ਦ੍ਰਾਯ ਸ ਪ੍ਰਾਦਾਦਗ੍ਨਯੇऽਨ੍ਯਾਂ ਯਮਾਯ ਚ । ਨਿਰ੍ऋਤਾਯ ਚ ਦੇਵਾਯ ਵਰੁਣਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ ।। ੨੯.

ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਇੰਦਰ ਨੂੰ, ਦੂਜੀ ਅੱਗ ਨੂੰ, ਇੱਕ ਯਮ ਨੂੰ, ਇੱਕ ਨਿਰ੍ਰਿਤਿ ਨੂੰ, ਤੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ।

ਵਾਯਵੇ ਧਨਦੇਸ਼ਾਯ ਈਸ਼ਾਨਾਯ ਚ ਸੁਵ੍ਰਤ । ਊਰ੍ਦ੍ਧ੍ਵਾਂ ਸ੍ਵਯਮਧਿष੍ਠਾਯ ਸ਼ੇषਾਯਾਧੋ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਮ੍ ।। ੨੯.

ਵਾਯੂ, ਕੁਬੇਰ ਤੇ ਈਸ਼ਾਨ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੁੜੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਨੇਕ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ। ਉੱਪਰਲੀ ਦਿਸ਼ਾ 'ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪ ਵੱਸਿਆ, ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਵਾਲੀ ਦਿਸ਼ਾ ਸ਼ੇਸ਼ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ।

ਏਵਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਨਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਿਥਿਂ ਪ੍ਰਾਦਾਦ੍ ਦਿਸ਼ਾਂ ਪੁਨਃ । ਦਸ਼ਮੀਂ ਭਰ੍ਤृਨਾਮ੍ਨਸ੍ਤੁ ਦਧ੍ਯਨ੍ਨਂ ਭੋਜਨਂ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੨੯.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਇੱਕ ਤਿਥੀ ਦਿੱਤੀ—ਦਸਵੀਂ, ਜੋ ਪਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਦਹੀਂ-ਚੌਲ ਸੀ।

ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਤਾ ਦੇਵ੍ਯਃ ਸੇਨ੍ਦ੍ਰਾਦ੍ਯਾਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ । ਦਸ਼ਮੀ ਚ ਤਿਥਿਸ੍ਤਾਸਾਮਤੀਵ ਦਯਿਤਾਭਵਤ੍ ।। ੨੯.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਦੇਵੀਆਂ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਦਸਵੀਂ ਤਿਥੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀ ਹੋ ਗਈ।

ਤਸ੍ਯਾਂ ਦਧ੍ਯਾਸ਼ਨੋ ਯਸ੍ਤੁ ਸੁਵ੍ਰਤੀ ਭਵਤੇ ਨਰਃ । ਤਸ੍ਯ ਪਾਪਕ੍ਸ਼ਯਂ ਤਾਸ੍ਤੁ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤ੍ਯਹਰਹਰ੍ਨृਪ ।। ੨੯.

ਜੋ ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਉਹ ਦਿਨ ਦਹੀਂ-ਚੌਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਾ, ਉਹ ਦੇਵੀਆਂ ਉਸ ਦੇ ਪਾਪ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਯਸ਼੍ਚੈਤਚ੍ਛृਣੁਯਾਜ੍ਜਨ੍ਮ ਦਿਸ਼ਾਂ ਨਿਯਤਮਾਨਸਃ । ਸ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੨੯.

ਜੋ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਲੋਕ ਵਿਚ ਢੁੱਕਵੀਂ ਥਾਂ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।

ਮਹਾਤਪਾ ਉਵਾਚ । ਸ਼੍ਰृਣੁ ਚਾਨ੍ਯਾਂ ਵਸੁਪਤੇਰੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਿਨੀਮ੍ । ਯਥਾ ਵਾਯੁਃ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਥੋ ਧਨਦਃ ਸਂਬਭੂਵ ਹ ।। ੩੦.

ਮਹਾਤਪਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੋਰ ਵੀ ਧਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਸੁਣ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ—ਕਿਵੇਂ ਵਾਯੂ, ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਵੱਸ ਕੇ, ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਬਣਿਆ।

ਆਦ੍ਯਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਯਤ੍ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਾਯੁਰਨ੍ਤਃ ਸ੍ਥਿਤੋऽਭਵਤ੍ । ਪ੍ਰਯੋਜਨਾਨ੍ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਮਤ੍ਤ੍ਵਮਾਦਿष੍ਟਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਦੇਵਤਾ ।। ੩੦.

ਉਹ ਪਹਿਲਾ ਸਰੀਰ ਜਿਸ ਵਿਚ ਵਾਯੂ ਅੰਦਰ ਵੱਸਿਆ ਸੀ, ਕਿਸੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਬਣਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮਿਲਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਖੇਤਰ ਦੀ ਦੇਵੀ ਬਣੀ।

ਤਤ੍ਰ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਸ੍ਯ ਵਾਯੋਸ੍ਤੁ ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਃ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਯੇ ਮਯਾ । ਤਾਂ ਸ਼੍ਰृਣੁष੍ਵ ਮਹਾਭਾਗ ਕਥ੍ਯਮਾਨਾਂ ਮਯਾਨਘ ।। ੩੦.

ਉਥੇ ਵਾਯੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਬਣਨ ਦੀ ਕਥਾ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸ਼ੋਭਾ ਲਈ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਣ, ਹੇ ਵੱਡੀ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸृष੍ਟਿਕਾਮਸ੍ਯ ਮੁਖਾਦ੍ ਵਾਯੁਰ੍ਵਿਨਿਰ੍ਯਯੌ । ਪ੍ਰਚਣ੍ਡਸ਼ਰ੍ਕਰਾਵਰ੍षੀ ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯषੇਧਯਤ੍ । ਮੂਰ੍ਤ੍ਤੋ ਭਵਸ੍ਵ ਸ਼ਾਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਮਾਨ੍ ਭਵਤ੍ ।। ੩੦.

ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਰਚਨਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਵਾਯੂ ਨਿਕਲਿਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਸੀ ਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾ', ਤੇ ਉਹ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ।

ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਚੈਵ ਦੇਵਾਨਾਂ ਯਦ੍ ਵਿਤ੍ਤਂ ਫਲਮੇਵ ਚ । ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਪਾਹਿ ਯੇਨੋਕ੍ਤਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਧਨਪਤਿਰ੍ਭਵਤ੍ ।। ੩੦.

ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਜੋ ਦੌਲਤ ਤੇ ਫਲ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਤੂੰ ਰੱਖ; ਇਹ ਹੁਕਮ ਮਿਲਣ ਤੇ ਤੂੰ ਧਨ ਦਾ ਮਾਲਕ ਬਣ ਗਿਆ।

ਤਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਦਦੌ ਤੁष੍ਟਸ੍ਤਿਥਿਮੇਕਾਦਸ਼ੀਂ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਤਸ੍ਯਾਮਨਗ੍ਨਿਪਕ੍ਵਾਸ਼ੀ ਯੋ ਭਵੇਨ੍ਨਿਯਤਃ ਸ਼ੁਚਿਃ ।। ੩੦.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦਾ ਵਰਤ ਦਿੱਤਾ; ਜੋ ਉਸ ਦਿਨ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ, ਤੇ ਸਾਫ-ਸੁਥਰਾ ਤੇ ਨਿਯਮਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—

ਤਸ੍ਯਾਸ਼ੁ ਧਨਦੋ ਦੇਵਸ੍ਤੁष੍ਟਃ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ । ਏषਾ ਧਨਪਤੇਰ੍ਮੂਰ੍ਤਿਃ ਸਰ੍ਵਕਿਲ੍ਬਿषਨਾਸ਼ਿਨੀ ।। ੩੦.

ਉਸ ਨੂੰ ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਦੇਵਤਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਧਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਸਰੀਰ ਵਾਲੀ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ।

ਯ ਏਤਾਂ ਸ਼੍ਰृਣੁਯਾਦ੍ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪੁਰੁषਃ ਪਠਤੇऽਪਿ ਵਾ । ਸਰ੍ਵਕਾਮਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕਂ ਚ ਗਚ੍ਛਤਿ ।। ੩੦.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਹਾਤਪਾ ਉਵਾਚ । ਮਨੋਰ੍ਨਾਮ ਮਨੁਤ੍ਵਂ ਚ ਯਦੇਤਤ੍ ਪਠ੍ਯਤੇ ਕਿਲ । ਪ੍ਰਯੋਜਨਵਸ਼ਾਦ੍ ਵਿष੍ਣੁਰਸਾਵੇਵ ਤੁ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਮਾਨ੍ ।। ੩੧.

ਮਹਾਤਪਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਮਨੁ ਤੇ ਮਨੁ ਹੋਣ ਦੀ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਲੋੜ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਬਣਿਆ।

ਯੋऽਸੌ ਨਾਰਾਯਣੋ ਦੇਵਃ ਪਰਾਤ੍ ਪਰਤਰੋ ਨृਪ । ਤਸ੍ਯ ਚਿਨ੍ਤਾ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸृष੍ਟਿਂ ਪ੍ਰਤਿ ਨਰੋਤ੍ਤਮ ।। ੩੧.

ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਰਚਨਾ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਉਠਿਆ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ।

ਸृष੍ਟਾ ਚੇਯਂ ਮਯਾ ਸृष੍ਟਿਃ ਪਾਲਨੀਯਾ ਮਯੈਵ ਹ । ਕਰ੍ਮਕਾਣ੍ਡਂ ਤ੍ਵਮੂਰ੍ਤ੍ਤੇਨ ਕਰ੍ਤੁਂ ਨੈਵੇਹ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ । ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਂ ਸृਜਾਮ੍ਯੇਕਾਂ ਯਯਾ ਪਾਲ੍ਯਮਿਦਂ ਜਗਤ੍ ।। ੩੧.

ਇਹ ਰਚਨਾ ਮੈਂ ਬਣਾਈ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵੀ ਮੈਂ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਪਰ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ—ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਬਣਾਵਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਜਗਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ।

ਏਵਂ ਚਿਨ੍ਤਯਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਤ੍ਯਾਭਿਧ੍ਯਾਯਿਨੋ ਨृਪ । ਪ੍ਰਾਕ੍ਸृष੍ਟਿਜਾਤਂ ਰਾਜਨ੍ ਵੈ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਮਤ੍ ਤਤ੍ਪੁਰੋ ਬਭੌ ।। ੩੧.

ਜਦ ਉਹ ਸੱਚੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਨਾਲ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰਚਨਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਜੀਵ ਆ ਗਿਆ।

ਪੁਰੋਭੂਤੇ ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਦੇਵੋ ਨਾਰਾਯਣਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਤਂ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਥ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯ ਦੇਹਤਃ ।। ੩੧.

ਜਦ ਉਹ ਜੀਵ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਦੇ ਵੇਖਿਆ।

ਤਤਃ ਸਸ੍ਮਾਰ ਭਗਵਾਨ੍ ਵਰਦਾਨਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍ । ਵਾਗਾਦੀਨਾਂ ਤਤਸ੍ਤੁष੍ਟਃ ਪ੍ਰਾਦਾਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਪੁਨਰ੍ਵਰਮ੍ ।। ੩੧.

ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਪੁਰਾਣਾ ਵਰਤਿਆ ਹੋਇਆ ਵਰਤ ਯਾਦ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਦੀ ਬੋਲੀ ਤੇ ਹੋਰ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਫਿਰ ਇਕ ਹੋਰ ਵਰਤ ਦਿੱਤਾ।

ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਃ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਤਾ ਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕਨਮਸ੍ਕृਤਃ । ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਵਿਸ਼ਨਾਚ੍ਚ ਤ੍ਵਂ ਭਵ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸਨਾਤਨਃ ।। ੩੧.

ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਬਣ ਜਾ।

ਦੇਵਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਦਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ਤਥਾ । ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਤ੍ਵਂ ਚ ਭਵਤੁ ਤਵ ਦੇਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੩੧.

ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਕੰਮ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੂੰ ਕਰ; ਤੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਦੇਵਃ ਪ੍ਰਕृਤਿਸ੍ਥੋ ਬਭੂਵ ਹ । ਵਿष੍ਣੁਰਪ੍ਯਧੁਨਾ ਪੂਰ੍ਵਾਂ ਬੁਦ੍ਧਿਂ ਸਸ੍ਮਾਰ ਚ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੩੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਆਪਣੇ ਸਵਭਾਵ ਵਿਚ ਟਿਕ ਗਿਆ; ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਪ੍ਰਭੂ, ਹੁਣ ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਣਾ ਮਨਸਾ ਯਾਦ ਕੀਤਾ।

ਤਦਾ ਸਂਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਭਗਵਾਨ੍ ਯੋਗਨਿਦ੍ਰਾਂ ਮਹਾਤਪਾਃ । ਤਸ੍ਯਾਂ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਭਗਵਾਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਰ੍ਥੋਦ੍ਭਵਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ । ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਪਰੇਣ ਰੂਪੇਣ ਤਤਃ ਸੁष੍ਵਾਪ ਵੈ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੩੧.

ਉਸ ਵੇਲੇ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਯੋਗ ਨੀਂਦ ਨੂੰ ਸੋਚਿਆ। ਉਸ ਵਿੱਚ, ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਉਪਜੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੇ ਸਰਵੋਤਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਲਗਾ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ।

ਤਸ੍ਯ ਸੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਜਠਰਾਨ੍ਮਹਤ੍ਪਦ੍ਮਂ ਵਿਵਿਃਸृਤਮ੍ । ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਵਤੀ ਪृਥ੍ਵੀ ਸਸਮੁਦ੍ਰਾ ਸਕਾਨਨਾ ।। ੩੧.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੇਟ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਮਲ ਉਪਜਿਆ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।

ਤਸ੍ਯ ਰੂਪਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਾਰਂ ਪਾਤਾਲਂ ਨਾਲਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਕਰ੍ਣਿਕਾਯਾਂ ਤਥਾ ਮੇਰੁਸ੍ਤਨ੍ਮਧ੍ਯੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਭਵਃ ।। ੩੧.

ਉਸ ਰੂਪ ਦੀ ਵਿਆਪਕਤਾ ਪਾਤਾਲ ਤਕ ਫੈਲੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਕਮਲ ਦੀ ਡੰਡੀ ਉਸ ਦਾ ਆਧਾਰ ਸੀ। ਕਮਲ ਦੀ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਸੀ।

ਏਵਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਰਂ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਤੁ ਸਂਭਵਮ੍ । ਮੁਮੁਚੇ ਤਚ੍ਛਰੀਰਸ੍ਥੋ ਵਾਯੁਰ੍ਵਾਯੁਂ ਸਮਂ ਸृਜਤ੍ ।। ੩੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਰਵੋਤਮ ਉਪਜ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹਵਾ ਰਿਹਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਹਵਾ ਨੂੰ ਸਮਾਨ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਰਚਿਆ।

ਅਵਿਦ੍ਯਾਵਿਜਯਂ ਚੇਮਂ ਸ਼ਙ੍ਖਰੂਪੇਣ ਧਾਰਯ । ਅਜ੍ਞਾਨਚ੍ਛੇਦਨਾਰ੍ਥਾਯ ਖਙ੍ਗਂ ਤੇऽਸ੍ਤੁ ਸਦਾ ਕਰੇ ।। ੩੧.

ਅਵਿਦਿਆ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸ਼ੰਖ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖ। ਅਜਾਣਤਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤੇਰੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਲਵਾਰ ਰਹੇ।

ਕਾਲਚਕ੍ਰਮਿਮਂ ਘੋਰਂ ਚਕ੍ਰਂ ਤ੍ਵਂ ਧਾਰਯਾਚ੍ਯੁਤ । ਅਧਰ੍ਮਗਜਘਾਤਾਰ੍ਥਂ ਗਦਾਂ ਧਾਰਯ ਕੇਸ਼ਵ ।। ੩੧.

ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਕਾਲ ਚੱਕਰ, ਅਚੂਤ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਰੱਖ। ਅਧਰਮ ਦੇ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ, ਕੇਸ਼ਵ, ਤੂੰ ਗਦਾ ਵੀ ਧਾਰਨ ਕਰ।