ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਹਾਤਪਾ ਉਵਾਚ । ਸੋऽਨ੍ਯਜਨ੍ਮਨਿ ਪੁਤ੍ਰੋऽਭੂਤ੍ ਤ੍ਵष੍ਟੁਰ੍ਬਲਭृਤਾਂ ਵਰਃ । ਅਵਧ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਅਪਾਂ ਫੇਨੇਨ ਨਾਸ਼ਿਤਃ ।। ੨੮.

ਮਹਾਤਪਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤਵਸ਼ਟਾ ਸੀ, ਜੋ ਬਲਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੋਂ ਅਮਰ ਸੀ, ਪਰ ਪਾਣੀ ਦੇ ਫੇਨ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।

ਜਲਫੇਨੇਨ ਨਿਹਤਸ੍ਤਸ੍ਮਿਁਲ੍ਲਯਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਪੁਨਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨ੍ਵਯਾਜ੍ਜਾਤਃ ਸਿਨ੍ਧੁਦ੍ਵੀਪੇਤਿ ਸਂਜ੍ਞਿਤਃ । ਸ ਤੇਪੇ ਪਰਮਂ ਤੀਵ੍ਰਂ ਸ਼ਕ੍ਰਵੈਰਮਨੁਸ੍ਮਰਨ੍ ।। ੨੮.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਾਣੀ ਦੇ ਫੇਨ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਪਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਉਹ ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ 'ਸਿੰਧੁਦਵੀਪ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਵੈਰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਬੜੀ ਤੇਜ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।

ਤਤਃ ਕਾਲੇਨ ਮਹਤਾ ਨਦੀ ਵੇਤ੍ਰਵਤੀ ਸ਼ੁਭਾ । ਮਾਨੁषਂ ਰੂਪਮਾਸ੍ਥਾਯ ਸਾਲਂਕਾਰਂ ਮਨੋਰਮਮ੍ । ਆਜਗਾਮ ਯਤੋ ਰਾਜਾ ਤੇਪੇ ਪਰਮਕਂ ਤਪਃ ।। ੨੮.

ਫਿਰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਪਵਿੱਤਰ ਵੈਤ੍ਰਵਤੀ ਨਦੀ ਸੋਹਣੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੁੰਦਰ ਔਰਤ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉੱਥੇ ਆਈ ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਾ ਆਪਣੀ ਉੱਚੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।

ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰੂਪਸਂਪਨ੍ਨਾਂ ਸ ਰਾਜਾ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਮਾਨਸਃ । ਉਵਾਚ ਕਾऽਸਿ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣਿ ਸਤ੍ਯਂ ਕਥਯ ਭਾਮਿਨਿ ।। ੨੮.

ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਦਾ ਮਨ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, "ਏ ਸੋਹਣੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਸੱਚ ਦੱਸ, ਏ ਸੋਹਣੀ ਨਾਰੀ।"

ਨਦ੍ਯੁਵਾਚ । ਅਹਂ ਜਲਪਤੇਃ ਪਤ੍ਨੀ ਵਰੁਣਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਨਾਮ੍ਨਾ ਵੇਤ੍ਰਵਤੀ ਪੁਣ੍ਯਾ ਤ੍ਵਾਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤੀਹਮਾਗਤਾ ।। ੨੮.

ਨਦੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਵੱਡੇ ਆਤਮਾ ਵਰੁਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਵੈਤ੍ਰਵਤੀ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਹਾਂ ਤੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਈ ਹਾਂ।"

ਸਾਭਿਲਾषਾਂ ਪਰਸ੍ਤ੍ਰੀਂ ਚ ਭਜਮਾਨਾਂ ਵਿਸਰ੍ਜ੍ਜਯੇਤ੍ । ਸ ਪਾਪਃ ਪੁਰੁषੋ ਜ੍ਞੇਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਂ ਚ ਵਿਨ੍ਦਤਿ । ਏਵਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਮਹਾਰਾਜ ਭਜਮਾਨਾਂ ਭਜਸ੍ਵ ਮਾਮ੍ ।। ੨੮.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਚਾਹ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਵਰਗਾ ਪਾਪ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਈ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਯਾ ਰਾਜਾ ਸਾਭਿਲਾषੋਪਭੁਕ੍ਤਵਾਨ੍ । ਤਸ੍ਯ ਸਦ੍ਯੋऽਭਵਤ੍ ਪੁਤ੍ਰੋ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਰ੍ਕਸਮਪ੍ਰਭਃ ।। ੨੮.

ਉਸ ਦੇ ਐਸਾ ਆਖਣ 'ਤੇ, ਰਾਜਾ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ। ਫੌਰਨ ਹੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ ਜੋ ਬਾਰਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ।

ਵੇਤ੍ਰਵਤ੍ਯੁਦਰੇ ਜਾਤੋ ਨਾਮ੍ਨਾ ਵੈਤ੍ਰਾਸੁਰੋऽਭਵਤ੍ । ਬਲਵਾਨਤਿਤੇਜਸ੍ਵੀ ਪ੍ਰਾਗ੍ਜ੍ਯੋਤਿषਪਤਿਰ੍ਭਵਤ੍ ।। ੨੮.

ਵੈਤ੍ਰਵਤੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ 'ਵੈਤ੍ਰਾਸੁਰ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਾਨ ਤੇ ਤੇਜੀਲਾ ਸੀ ਤੇ ਪ੍ਰਾਗਜੋਤਿਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ।

ਸ ਕਾਲੇਨ ਯੁਵਾ ਜਾਤੋ ਬਲਵਾਨ੍ ਦृਢਵਿਕ੍ਰਮਃ । ਮਹਾਯੋਗੇਨ ਸਂਯੁਕ੍ਤੋ ਜਿਗਾਯੇਮਾਂ ਵਸੁਂਧਰਾਮ੍ ।। ੨੮.

ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਇਰਾਦੇ ਵਾਲਾ। ਵੱਡੀ ਯੋਗ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਧਰਤੀ ਜਿੱਤ ਲਈ।

ਸਪ੍ਤਦ੍ਵੀਪਵਤੀਂ ਪਸ਼੍ਚਾਨ੍ਮੇਰੁਪਰ੍ਵਤਮਾਰੁਹਤ੍ । ਤਤ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਪ੍ਰਥਮਂ ਜਿਗ੍ਯੇ ਪਸ਼੍ਚਾਦਗ੍ਨਿਂ ਯਮਂ ਤਤਃ । ਨਿਰ੍ऋਤਿਂ ਵਰੁਣਂ ਵਾਯੁਂ ਧਨਦਸ਼੍ਚੇਸ਼੍ਵਰਂ ਤਤਃ ।। ੨੮.

ਸੱਤਾਂ ਟਾਪੂਆਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਉਹ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ, ਫਿਰ ਅੱਗ ਨੂੰ, ਫਿਰ ਯਮ ਨੂੰ, ਫਿਰ ਨਿਰ੍ਰਿਤੀ, ਵਰੁਣ, ਵਾਯੂ, ਕੁਬੇਰ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰ ਵਿੱਚ ਈਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਵੀ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ।

ਇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਭਗ੍ਨੋ ਗਤਃ ਸੋਗ੍ਨਿਂ ਅਗ੍ਨਿਰ੍ਭਗ੍ਨੋ ਯਮਂ ਯਯੌ । ਯਮੋ ਨਿਰ੍ऋਤਿਮਾਗਚ੍ਛਨ੍ਨਿਰ੍ऋਤਿਰ੍ਵਰੁਣਂ ਯਯੌ ।। ੨੮.

ਇੰਦਰ ਹਾਰ ਕੇ ਅੱਗ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਅੱਗ ਹਾਰ ਕੇ ਯਮ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਯਮ ਨਿਰ੍ਰਿਤੀ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਨਿਰ੍ਰਿਤੀ ਵਰੁਣ ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈ।

ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਭਿਰੁਪੇਤਸ੍ਤੁ ਵਰੁਣੋ ਵਾਯੁਮਨ੍ਵਗਾਤ੍ । ਵਾਯੁਰ੍ਧਨਪਤਿਂ ਤ੍ਵਾਗਾਤ੍ ਸਰ੍ਵੈਰਿਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਭਿਃ ਸਹ ।। ੨੮.

ਫਿਰ ਵਰੁਣ, ਇੰਦਰ ਆਦਿਕ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਵਾਯੂ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਵਾਯੂ, ਇੰਦਰ ਆਦਿਕ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕੁਬੇਰ ਕੋਲ ਗਿਆ।

ਧਨਦੋऽਪਿ ਸ੍ਵਕਂ ਮਿਤ੍ਰਮੀਸ਼ਂ ਦੇਵਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਇਯਾਯ ਗਦਯਾ ਸੋऽਪਿ ਦਾਨਵੋ ਬਲਦਰ੍ਪਿਤਃ । ਗਦਾਮਾਦਾਯ ਦੁਦ੍ਰਾਵ ਸ਼ਿਵਲੋਕਂ ਪ੍ਰਤਿ ਪ੍ਰਭੋ ।। ੨੮.

ਕੁਬੇਰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਮਿੱਤਰ ਈਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ। ਪਰ ਉਹ ਦੈਤ, ਆਪਣੇ ਬਲ ਦੇ ਗਰੂਰ ਨਾਲ, ਗਦਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ ਵੱਲ ਦੌੜ ਪਿਆ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।

ਸ਼ਿਵੋऽਪ੍ਯਵਧ੍ਯਂ ਤਂ ਮਤ੍ਵਾ ਦੇਵਾਨ੍ ਗੁਹ੍ਯ ਯਯੌ ਪੁਰੀਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸੁਰਸਿਦ੍ਧਾਦ੍ਯੈਰ੍ਵਨ੍ਦਿਤਾਂ ਪੁਣ੍ਯਕਾਰਿਭਿਃ ।। ੨੮.

ਸ਼ਿਵ ਜੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਜੇਤ ਸਮਝ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਗੁਪਤ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਸਿੱਧ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਸਨ।

ਤਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਜਗਤ੍ਸ੍ਤ੍ਰष੍ਟਾ ਵਿष੍ਣੁਪਾਦੋਦ੍ਭਵੇ ਜਲੇ । ਨਿਯਾਮਿਤਾਕਾਸ਼ਗਤੋ ਜਪਤ੍ਯਨ੍ਤਰ੍ਜਲੇ ਸ਼ੁਭੇ । ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞਮਾਯਾਂ ਗਾਯਤ੍ਰੀਂ ਤਤੋ ਦੇਵਾ ਵਿਚੁਕ੍ਰੁਸ਼ੁਃ ।। ੨੮.

ਉੱਥੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਿਚ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਅੰਦਰ ਹੀ ਅੰਦਰ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਪੁਕਾਰਣ ਲੱਗ ਪਏ।

ਤ੍ਰਾਹਿ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਦੇਵਾਨृषਿਵਰਾਨਪਿ । ਅਸੁਰਾਦ੍ਭਯਮਾਪਨ੍ਨਾਨ੍ ਤ੍ਰਾਹਿ ਤ੍ਰਾਹੀਤ੍ਯਚੋਦਯਨ੍ ।। ੨੮.

"ਸਾਨੂੰ ਬਚਾ ਲਓ, ਹੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਮਾਲਕ! ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਚਾ ਲਓ! ਅਸੁਰ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਸਾਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਦਿਓ!" — ਉਹ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੇਵਾਂਸ੍ਤਦਾਗਤਾਨ੍ । ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਦੇਵਸ੍ਯ ਮਾਯੇਯਂ ਵਿਤਤਂ ਜਗਤ੍ । ਨਾਸੁਰਾ ਨ ਸੁਰਾਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਮਾਯੇਯਂ ਕੀਦृਸ਼ੀ ਮਤਾ ।। ੨੮.

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ, ਸਾਰੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸੋਚਿਆ, "ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਨਾ ਅਸੁਰ ਹਨ, ਨਾ ਦੇਵਤੇ — ਇਹ ਮਾਇਆ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਹੈ?"

ਏਵਂ ਚਿਨ੍ਤਯਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਦੁਰਾਸੀਦਯੋਨਿਜਾ । ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਮ੍ਬਰਧਰਾ ਕਨ੍ਯਾ ਸ੍ਤ੍ਰਕ੍ਕਿਰੀਟੋਜ੍ਜ੍ਵਲਾਨਨਾ । ਅष੍ਟਭਿਰ੍ਬਾਹੁਭਿਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਦਿਵ੍ਯਪ੍ਰਹਰਣੋਦ੍ਯਤਾ ।। ੨੮.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਐਸਾ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨੇ ਚਿੱਟੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾਏ ਹੋਏ ਸਨ, ਮਾਲਾ ਤੇ ਮੋਹਰੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸੀ, ਅੱਠ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਹਰ ਬਾਂਹ ਵਿਚ ਦਿਵ੍ਯ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕੇ ਹੋਏ ਸੀ।

ਚਕ੍ਰਂ ਸ਼ਙ੍ਖਂ ਗਦਾਂ ਪਾਸ਼ਂ ਖਙ੍ਗਂ ਘਣ੍ਟਾਂ ਤਥਾ ਧਨੁਃ । ਧਾਰਯਨ੍ਤੀ ਤਥਾ ਚਾਨ੍ਯਾਨ੍ ਬਦ੍ਧਤੂਣਾ ਜਲਾਦ੍ ਬਹਿਃ ।। ੨੮.

ਉਸ ਨੇ ਚੱਕਰ, ਸ਼ੰਖ, ਗਦਾ, ਫੰਦਾ, ਤਲਵਾਰ, ਘੰਟੀ, ਧਨੁਸ਼ ਤੇ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰ ਫੜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਤੇ ਪਾਸੇ ਤੂਣੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਈ।

ਨਿਸ਼੍ਚਕ੍ਰਾਮ ਮਹਾਦੇਵੀ ਸਿਂਹਵਾਹਨਵੇਗਿਤਾ । ਯੁਯੁਧੇ ਚਾਸੁਰਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨੇਕੈਵ ਬਹੁਧਾ ਸ੍ਥਿਤਾ ।। ੨੮.

ਮਹਾਂ ਦੇਵੀ ਸਿੰਘ ਵਾਹਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਿਕਲੀ, ਤੇ ਇਕੱਲੀ ਹੋ ਕੇ, ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਲੜੀ।

ਦਿਵ੍ਯਂ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਤ੍ਰਂ ਤੁ ਦਿਵ੍ਯੈਰਸ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਮਹਾਬਲਮ੍ । ਯੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਕਾਲਾਤ੍ਯਯੇ ਦੇਵ੍ਯਾ ਹਤੋ ਵੈਤ੍ਰਾਸੁਰੋ ਰਣੇ । ਤਤਃ ਕਿਲਕਿਲਾਸ਼ਬ੍ਦੋ ਦੇਵਸੈਨ੍ਯੇऽਭਵਨ੍ਮਹਾਨ੍ ।। ੨੮.

ਉਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਿਵਿਆ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਦਿਵਿਆ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਸੁਰ ਨਾਲ ਜੰਗ ਕੀਤੀ; ਸਮਾਂ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਵੈਤ੍ਰਾਸੁਰ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਸ਼ੋਰ ਹੋਇਆ।

ਹਤੇ ਵੈਤ੍ਰਾਸੁਰੇ ਭੀਮੇ ਤਦਾ ਸਰ੍ਵੇ ਦਿਵੌਕਸਃ । ਪ੍ਰਣੇਮੁਰ੍ਜਯ ਯੁਦ੍ਧੇਤਿ ਸ੍ਵਯਮੀਸ਼ਃ ਸ੍ਤੁਤਿਂ ਜਗੌ ।। ੨੮.

ਜਦੋਂ ਭਿਆਨਕ ਵੈਤ੍ਰਾਸੁਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਸਾਰੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ 'ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ' ਆਖ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਆਪ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰੀ।

ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ ਉਵਾਚ । ਜਯਸ੍ਵ ਦੇਵਿ ਗਾਯਤ੍ਰੇ ਮਹਾਮਾਯੇ ਮਹਾਪ੍ਰਭੇ । ਮਹਾਦੇਵਿ ਮਹਾਭਾਗੇ ਮਹਾਸਤ੍ਤ੍ਵੇ ਮਹੋਤ੍ਸਵੇ ।। ੨੮.

ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ ਤੈਨੂੰ, ਗਾਇਤਰੀ ਦੇਵੀ, ਵੱਡੀ ਮਾਇਆ ਵਾਲੀ, ਮਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾ, ਮਹਾਂ ਦੇਵੀ, ਵੱਡੀ ਭਾਗ ਵਾਲੀ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੀ, ਇਸ ਵੱਡੇ ਉਤਸਵ ਵਿੱਚ!'

ਦਿਵ੍ਯਗਨ੍ਧਾਨੁਲਿਪ੍ਤਾਙ੍ਗਿ ਦਿਵ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰਗ੍ਦਾਮਭੂषਿਤੇ । ਵੇਦਮਾਤਰ੍ਨਮਸ੍ਤੁਭ੍ਯਂ ਤ੍ਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰਸ੍ਥੇ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਿ ।। ੨੮.

ਦਿਵਿਆ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਲਪੇਟੇ ਹੋਏ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਦਿਵਿਆ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮਾਂ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਵਾਲੀ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ।

ਤ੍ਰਿਲੋਕਸ੍ਥੇ ਤ੍ਰਿਤਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਥੇ ਤ੍ਰਿਵਹ੍ਨਿਸ੍ਥੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਿਨਿ । ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰੇ ਭੀਮਵਕ੍ਤ੍ਰੇ ਚ ਭੀਮਨੇਤ੍ਰੇ ਭਯਾਨਕੇ । ਕਮਲਾਸਨਜੇ ਦੇਵਿ ਸਰਸ੍ਵਤਿ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ।। ੨੮.

ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਵਾਲੀ, ਤਿੰਨ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ, ਤਿੰਨ ਅੱਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦੀ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਭਿਆਨਕ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਕਮਲ-ਆਸਨ ਤੋਂ ਜਨਮੀ, ਸਰਸਵਤੀ ਦੇਵੀ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਨਮਃ ਪਙ੍ਕਜਪਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਿ ਮਹਾਮਾਯੇऽਮृਤਸ੍ਤ੍ਰਵੇ । ਸਰ੍ਵਗੇ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇਸ਼ਿ ਸ੍ਵਾਹਾਕਾਰੇ ਸ੍ਵਧੇऽਮ੍ਬਿਕੇ ।। ੨੮.

ਕਮਲ ਦੀ ਪੱਤੀ ਵਾਂਗ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਵੱਡੀ ਮਾਇਆ ਵਾਲੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਗਦੀ, ਸਭ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕ, 'ਸਵਾਹਾ' ਤੇ 'ਸਵਧਾ' ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦੀ, ਮਾਂ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਸਂਪੂਰ੍ਣੇ ਪੂਰ੍ਣਚਨ੍ਦ੍ਰਾਭੇ ਭਾਸ੍ਵਰਾਙ੍ਗੇ ਭਵੋਦ੍ਭਵੇ । ਮਹਾਵਿਦ੍ਯੇ ਮਹਾਵੇਦ੍ਯੇ ਮਹਾਦੈਤ੍ਯਵਿਨਾਸ਼ਿਨਿ । ਮਹਾਬੁਦ੍ਧ੍ਯੁਦ੍ਭਵੇ ਦੇਵਿ ਵੀਤਸ਼ੋਕੇ ਕਿਰਾਤਿਨਿ ।। ੨੮.

ਪੂਰਨ, ਪੂਰਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਰੌਸ਼ਨ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਉਤਪੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਮਹਾਂ ਗਿਆਨ, ਮਹਾਂ ਵੇਦ, ਵੱਡੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਵੱਡੀ ਬੁਧੀ ਦੀ ਜਨਮ ਦਾਤਾ, ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ, ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਦੇਵੀ।

ਤ੍ਵਂ ਨੀਤਿਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਭਾਗੇ ਤ੍ਵਂ ਗੀਸ੍ਤ੍ਵਂ ਗੌਸ੍ਤ੍ਵਮਕ੍ਸ਼ਰਮ੍ । ਤ੍ਵਂ ਧੀਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਤ੍ਵਮੋਙ੍ਕਾਰਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵੇ ਚਾਪਿ ਪਰਿਸ੍ਥਿਤਾ । ਸਰ੍ਵਸਤ੍ਤ੍ਵਾਹਿਤੇ ਦੇਵਿ ਨਮਸ੍ਤੇ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਿ ।। ੨੮.

ਤੂੰ ਨੀਤੀ ਹੈਂ, ਵੱਡੀ ਭਾਗ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਗੀਤ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਗਾਂ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਅਟੱਲ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਬੁਧੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਲੱਖਮੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਓਂਕਾਰ ਹੈਂ, ਤੇ ਤੂੰ ਤੱਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈਂ; ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਸਂਸ੍ਤੁਤਾ ਦੇਵੀ ਭਵੇਨ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਾ । ਦੇਵੈਰਪਿ ਜਯੇਤ੍ਯੁਚ੍ਚੈਰਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰੀ ।। ੨੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਵ ਨੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਹੋ ਕੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸਤਿ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ 'ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ' ਆਖ ਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ।