ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ । ਅਨ੍ਧਕੇਨਾਰ੍ਦਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਯਂ ਦੇਵਾ ਜਗਤ੍ਪਤੇ । ਤ੍ਰਾਹਿ ਸਰ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰ ਪਿਤਾਮਹ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ।। ੨੭.

ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਅੰਧਕਾ ਵੱਲੋਂ ਪੀੜਤ ਹਾਂ; ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਹੇ ਚਾਰ-ਮੂੰਹਾ ਪਿਤਾ ਮਹਾ, ਸਾਡਾ ਨਮਸਕਾਰ ਤੁਹਾਨੂੰ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ । ਅਨ੍ਧਕਾਨ੍ਨੈਵ ਸ਼ਕ੍ਤੋऽਹਂ ਤ੍ਰਾਤੁਂ ਵੈ ਸੁਰਸਤ੍ਤਮਾਃ । ਭਵਂ ਸ਼ਰ੍ਵਂ ਮਹਾਦੇਵਂ ਵ੍ਰਜਾਮ ਸ਼ਰਣਾਰ੍ਥਿਨਃ ।। ੨੭.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਉੱਤਮ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮੈਂ ਅੰਧਕਾ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਆਓ, ਅਸੀਂ ਮਹਾਂਦੇਵ ਸ਼ਰਵ ਦੇ ਸ਼ਰਨ ਜਾਈਏ।

ਕਿਨ੍ਤੁ ਪੂਰ੍ਵਂ ਮਯਾ ਦਤ੍ਤੋ ਵਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮਾਃ । ਅਵਧ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਭਵਿਤਾ ਨ ਸ਼ਰੀਰਂ ਸ੍ਪृਸ਼ੇਨ੍ਮਹੀਮ੍ ।। ੨੭.

ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ: ਉਹ ਮਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਜਦ ਤਕ ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਾ ਛੂਹੇ।

ਤਸ੍ਯੈਵਂ ਬਲਿਨਸ੍ਤ੍ਵੇਕੋ ਹਨ੍ਤਾ ਰੁਦ੍ਰਃ ਪਰਂਤਪਃ । ਤਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛਾਮਹੇ ਸਰ੍ਵੇ ਕੈਲਾਸਨਿਲਯਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍ ।। ੨੭.

ਫਿਰ ਵੀ, ਉਸ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਿਚੋਂ ਕੇਵਲ ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਨਾਸਕ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਆਓ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਕੈਲਾਸ ਵਾਸੀ ਪ੍ਰਭੂ ਕੋਲ ਚੱਲੀਏ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯਯੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਦੇਵੋ ਭਵਸਨ੍ਨਿਧੌ । ਤਸ੍ਯ ਸਂਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦ੍ ਰੁਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਤ੍ਥਾਨਾਦਿਕਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ । ਕृਤ੍ਵਾਭ੍ਯੁਵਾਚ ਦੇਵੇਸ਼ੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ।। ੨੭.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਭਵ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਗਿਆ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਸਵਾਗਤ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।

ਸ਼ਂਭੁਰੁਵਾਚ । ਕਿਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਦੇਵਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਆਗਤਾ ਮਮ ਸਨ੍ਨਿਧੌ । ਯੇਨਾਹਂ ਤਤ੍ਕਰੋਮ੍ਯਾਸ਼ੁ ਆਜ੍ਞਾ ਕਾਰ੍ਯਾ ਹਿ ਸਤ੍ਵਰਮ੍ ।। ੨੭.

ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਏ ਹੋ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ? ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਆਖੋਗੇ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਕਰਾਂਗਾ; ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਜਲਦੀ ਪੂਰੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ । ਰਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵ ਦੇਵ ਬਲਿਨਸ੍ਤ੍ਵਨ੍ਧਕਾਦ੍ ਦੁष੍ਟਚੇਤਸਃ ।। ੨੭.

ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਨੂੰ ਅੰਧਕ ਦੇ ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਮੰਦ-ਮੱਤ ਤੋਂ ਬਚਾਓ।

ਯਾਵਦੇਵਂ ਸੁਰਾ ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼ਂਸਨ੍ਤਿ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਃ । ਤਾਵਤ੍ ਸੈਨ੍ਯੇਨ ਮਹਤਾ ਤਤ੍ਰੈਵਾਨ੍ਧਕ ਆਯਯੌ ।। ੨੭.

ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਓਦੋਂ ਹੀ ਅੰਧਕ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਉਥੇ ਆ ਗਿਆ।

ਬਲੇਨ ਚਤੁਰਙ੍ਗੇਣ ਹਨ੍ਤੁਕਾਮੋ ਭਵਂ ਮृਧੇ । ਤਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਗਿਰਿਸੁਤਾਂ ਹਰ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਨ੍ ਸਸਾਧਨਃ ।। ੨੭.

ਚੌਕਸ ਫੌਜ ਨਾਲ, ਭਵਾਨੁ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਭਵਾਨੁ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਆਇਆ।

ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਹਸਾऽਯਾਨ੍ਤਂ ਦੇਵਸ਼ਕ੍ਰਪ੍ਰਹਾਰਿਣਮ੍ । ਸਨ੍ਨਹ੍ਯ ਸਹਸਾ ਦੇਵਾ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯਾਨੁਚਰਾ ਭਵਨ੍ ।। ੨੭.

ਉਸ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਾਰ ਨਾਲ ਡਰ ਗਏ ਸਨ, ਜਲਦੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਹੋ ਕੇ ਰੁਦਰ ਦੇ ਸਾਥੀ ਬਣ ਗਏ।

ਰੁਦ੍ਰੋऽਪਿ ਵਾਸੁਕਿਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਤਕ੍ਸ਼ਕਂ ਚ ਧਨਂਜਯਮ੍ । ਵਲਯਂ ਕਟਿਂਸੂਤ੍ਰਂ ਚ ਚਕਾਰ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ ।। ੨੭.

ਰੁਦਰ ਨੇ ਵਾਸੁਕੀ, ਤਕਸ਼ਕ ਤੇ ਧਨੰਜਯਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੜੇ, ਕਮਰਬੰਧ ਤੇ ਜਣੇਊ ਬਣਾਇਆ।

ਨੀਲਨਾਮਾ ਚ ਦੈਤ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਹਸ੍ਤੀ ਭੂਤ੍ਵਾ ਭਵਾਨ੍ਤਿਕਮ੍ । ਆਗਤਸ੍ਤ੍ਵਰਿਤਃ ਸ਼ਕ੍ਰਹਸ੍ਤੀਵੋਦ੍ਧਤਰੂਪਵਾਨ੍ ।। ੨੭.

ਨੀਲ ਨਾਮ ਦਾ ਦੈਤ ਰਾਜਾ ਹਾਥੀ ਬਣ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਭਵਾਨੁ ਦੇ ਕੋਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਗਿਆ।

ਸ ਜ੍ਞਾਤੋ ਨਨ੍ਦਿਨਾ ਦੈਤ੍ਯੋ ਵੀਰਭਦ੍ਰਾਯ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਃ । ਵੀਰਭਦ੍ਰੋऽਪਿ ਸਿਂਹੇਨ ਰੂਪੇਣਾਹਤ੍ਯ ਚ ਦ੍ਰੁਤਮ੍ ।। ੨੭.

ਉਹ ਦੈਤ ਨੰਦੀ ਵੱਲੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਵੀਰਭਦਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ; ਵੀਰਭਦਰ ਨੇ ਸਿੰਘ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।

ਤਸ੍ਯ ਕृਤ੍ਤਿਂ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਸ਼ੁ ਕਰਿਣਸ੍ਤ੍ਵਞ੍ਜਨਪ੍ਰਭਾਮ੍ । ਰੁਦ੍ਰਾਯਾਰ੍ਪਿਤਵਾਨ੍ ਸੋऽਪਿ ਤਮੇਵਾਮ੍ਬਰਮਾਕਰੋਤ੍ । ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਰੁਦ੍ਰੋऽਪਿ ਗਜਚਰ੍ਮਪਟੋऽਭਵਤ੍ ।। ੨੭.

ਉਸ ਹਾਥੀ ਦੀ ਕਾਲੀ ਖਾਲ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਉਹ ਰੁਦਰ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ; ਰੁਦਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਸਤ੍ਰ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਰੁਦਰ ਹਾਥੀ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ।

ਗਜਚਰ੍ਮ੍ਮਪਟੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਭੁਜਂਗਾਭਰਣੋਜ੍ਜ੍ਵਲਃ । ਆਦਾਯ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਖਂ ਭੀਮਂ ਸਗਣੋऽਨ੍ਧਕਮਨ੍ਵਯਾਤ੍ ।। ੨੭.

ਹਾਥੀ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨ ਕੇ ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਅੰਧਕ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ।

ਤਤਃ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੇ ਯੁਦ੍ਧੇ ਚ ਦੇਵਦਾਨਵਯੋਰ੍ਮਹਤ੍ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਦ੍ਯਾ ਲੋਕਪਾਲਾਸ੍ਤੁ ਸ੍ਕਨ੍ਦਃ ਸੇਨਾਪਤਿਸ੍ਤਥਾ । ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਗਣਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਯੁਯੁਧੁਃ ਸਮਰੇ ਤਦਾ ।। ੨੭.

ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਾਂ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ; ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਖੇ, ਸਕੰਦ ਫੌਜ ਦਾ ਸਰਦਾਰ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਲੜੇ।

ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਾਰਦਾ ਯੁਦ੍ਧਂ ਯਯੌ ਨਾਰਾਯਣਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਸ਼ਸ਼ਂਸ ਚ ਮਹਦ੍ ਯੁਦ੍ਧਂ ਕੈਲਾਸੇ ਦਾਨਵੈਃ ਸਹ ।। ੨੭.

ਉਹ ਲੜਾਈ ਦੇਖ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਨੇ ਨਾਰਾਯਣ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਕੈਲਾਸ ਉੱਤੇ ਦੈਤਾਂ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੀ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਦੀ ਖਬਰ ਦਿੱਤੀ।

ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚਕ੍ਰਮਾਦਾਯ ਗਰੁਡਸ੍ਥੋ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ । ਤਮੇਵ ਦੇਸ਼ਮਾਗਤ੍ਯ ਯੁਯੁਧੇ ਦਾਨਵੈਃ ਸਹ ।। ੨੭.

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਤੇ ਚਕਰ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਥਾਂ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਦੈਤਾਂ ਨਾਲ ਲੜਿਆ।

ਆਗਤ੍ਯ ਚ ਤਤੋ ਦੇਵਾ ਹਰਿਣਾਪ੍ਯਾਯਿਤਾ ਰਣੇ । ਵਿषਣ੍ਣਵਦਨਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪਲਾਯਨਪਰਾ ਭਵਨ੍ ।। ੨੭.

ਫਿਰ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਦੀ ਮਦਦ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਭੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ।

ਤਤ੍ਰ ਭਗ੍ਨੇषੁ ਦੇਵੇषੁ ਸ੍ਵਯਂ ਰੁਦ੍ਰੋऽਨ੍ਧਕਂ ਯਯੌ । ਤਤ੍ਰ ਤੇਨ ਮਹਦ੍ਯੁਦ੍ਧਮਭਵਲ੍ਲੋਮਹਰ੍षਣਮ੍ ।। ੨੭.

ਉਥੇ ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਹਾਰ ਗਏ, ਰੁਦਰ ਆਪ ਅੰਧਕ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਗਿਆ; ਉਥੇ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਡੀ ਤੇ ਰੋਮਾਂ-ਕੰਪਣ ਵਾਲੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ।

ਤਤ੍ਰ ਦੇਵੋऽਪ੍ਯਸੌ ਦੈਤ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲੇਨਾਹਨਦ੍ ਭृਸ਼ਮ੍ । ਤਸ੍ਯਾਹਤਸ੍ਯ ਯਦ੍ ਰਕ੍ਤਮਪਤਦ੍ ਭੂਤਲੇ ਕਿਲ । ਤਤ੍ਰਾਨ੍ਧਕਾ ਅਸਂਖ੍ਯਾਤਾ ਬਭੂਵੁਰਪਰੇ ਭृਸ਼ਮ੍ ।। ੨੭.

ਉਥੇ, ਰੁਦਰ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਦੈਤ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵਾਰਿਆ; ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਅੰਧਕ ਦਾ ਲਹੂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ, ਉਥੇ ਅਣਗਿਣਤ ਹੋਰ ਅੰਧਕ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਏ।

ਤਦ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਹਦਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਰੁਦ੍ਰੋ ਸ਼ੂਲੇऽਨ੍ਧਕਂ ਮृਧੇ । ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਖਾਗ੍ਰੇਣ ਨਨਰ੍ਤ੍ਤ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ ।। ੨੭.

ਇਹ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਰੁਦਰ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅੰਧਕ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਦੀ ਨੋਕ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਾ ਲਿਆ ਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਨੱਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਇਤਰੇऽਪ੍ਯਨ੍ਧਕਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਚਕ੍ਰੇਣ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਾ । ਨਾਰਾਯਣੇਨ ਨਿਹਤਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਯੇऽਨ੍ਯੇ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤਾਃ । ੨੭.

ਉਥੇ ਉਠੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਅੰਧਕ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨਾਰਾਯਣ ਦੇ ਚਕਰ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ।

ਅਸृਗ੍ਧਾਰਾਤੁषਾਰੈਸ੍ਤੁ ਸ਼ੂਲਪ੍ਰੋਤਸ੍ਯ ਚਾਸਕृਤ੍ । ਅਨਾਰਤਂ ਸਮੁਤ੍ਤਸ੍ਥੁਸ੍ਤਤੋ ਰੁਦ੍ਰੋ ਰੁषਾਨ੍ਵਿਤਃ ।। ੨੭.

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਰੁਦਰ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਨਾਲ ਵਾਰ ਵਾਰ ਛੇਦਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੇ ਲਹੂ ਦੀ ਧਾਰਾਂ ਤੇ ਠੰਢ ਪਈ ਰਹੀ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਲਗਾਤਾਰ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਰੁਦਰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।

ਤਸ੍ਯ ਕ੍ਰੋਧੇਨ ਮਹਤਾ ਮੁਖਾਜ੍ਜ੍ਵਾਲਾ ਵਿਨਿਰ੍ਯਯੌ । ਤਦ੍ਰੂਪਧਾਰਿਣੀ ਦੇਵੀ ਯਾਂ ਤਾਂ ਯੋਗੇਸ਼੍ਵਰੀਂ ਵਿਦੁਃ ।। ੨੭.

ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਗੁੱਸੇ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਨਿਕਲੀ। ਉਹ ਲਪਟ ਇੱਕ ਦੇਵੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈ ਗਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਯੋਗੀ ਲੋਕ ਯੋਗੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।

ਸ੍ਵਰੂਪਧਾਰਿਣੀ ਚਾਨ੍ਯਾ ਵਿष੍ਣੁਨਾਪਿ ਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਾ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯੇਨ ਇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਚ ਯਮੇਨ ਚ । ਵਰਾਹੇਣ ਚ ਦੇਵੇਨ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਾ ।। ੨੭.

ਇੱਕ ਹੋਰ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਆਪਣਾ ਹੀ ਰੂਪ ਰੱਖਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਕਾਰਤਿਕੇ, ਇੰਦਰ, ਯਮ, ਵਾਰਾਹ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਲੋਂ ਬਣਾਈ ਗਈ।

ਪਾਤਾਲੋਦ੍ਧਰਣਂ ਰੂਪਂ ਤਸ੍ਯਾ ਦੇਵ੍ਯਾ ਵਿਨਿਰ੍ਮਮੇ । ਮਾਹੇਸ਼੍ਵਰੀ ਚ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਇਤ੍ਯੇਤਾ ਅष੍ਟਮਾਰਤਃ ।। ੨੭.

ਉਸ ਦੇਵੀ ਦਾ ਰੂਪ ਪਾਤਾਲ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਰਾਜਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰੀ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅੱਠ ਮਾਵਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਾਰਣਂ ਤਾਨਿ ਯਤ੍ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਜ੍ਞੇਨਾਵਧਾਰਣਮ੍ । ਸ਼ਰੀਰਾਦ੍ ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਤੁ ਤਦਿਦਂ ਕੀਰ੍ਤਿਤਂ ਮਯਾ ।। ੨੭.

ਜੋ ਕਾਰਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਖੇਤਰ ਦੇ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਨੇ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਤੋਂ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ ਹੈ।

ਕਾਮਃ ਕ੍ਰੋਧਸ੍ਤਥਾ ਲੋਭੋ ਮਦੋ ਮੋਹੋऽਥ ਪਞ੍ਚਮਃ । ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਯਂ षष੍ਠਮਿਤ੍ਯਾਹੁਃ ਪੈਸ਼ੁਨ੍ਯਂ ਸਪ੍ਤਮਂ ਤਥਾ । ਅਸੂਯਾ ਚਾऽष੍ਟਮੀ ਜ੍ਞੇਯਾ ਇਤ੍ਯੇਤਾ ਅष੍ਟਮਾਤਰਃ ।। ੨੭.

ਇੱਛਾ, ਗੁੱਸਾ, ਲਾਲਚ, ਅਹੰਕਾਰ, ਭੁਲਾਵਾ ਪੰਜਵਾਂ, ਡੂੰਘੀ ਈਰਖਾ ਛੇਵੀਂ, ਚਲਾਕੀ ਸੱਤਵੀਂ, ਤੇ ਵੈਰ ਅੱਠਵੀਂ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਠ ਮਾਵਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।