ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ । ਭਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਸੂਤਿਰ੍ਜਗਤਃ ਪੁਰਾਣਃ ਕ੍ਸ਼ਯਾਮਲੈਵ ਪ੍ਰਦਹਨ੍ ਜਗਨ੍ਤਿ । ਸਮੁਤ੍ਥਿਤੋ ਨਾਥ ਸ਼ਮਂ ਪ੍ਰਯਾਹਿ ਮਾ ਦੇਵਲੋਕਾਨ੍ ਪ੍ਲੁष ਕਰ੍ਮਸਾਕ੍ਸ਼ਿਨ੍ ।। ੨੬.
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਸੀਂ ਜਗਤ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਰੋਤ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹੋ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਹੁਣ ਉਠ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਿਆਓ—ਦੇਵਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਸਾੜੋ, ਹੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਸਾਖੀ।
ਤ੍ਵਯਾ ਤਤਂ ਸਰ੍ਵਤ ਏਵ ਤੇਜਃ ਪ੍ਰਤਾਪਿਨਾ ਸੂਰ੍ਯ ਯਜੁਃਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੇ । ਤਿਗ੍ਮਂ ਰਥਾਙ੍ਗਂ ਤਵ ਦੇਵਕਲ੍ਪਂ ਕਾਲਾਖ੍ਯਮਧ੍ਵਾਨ੍ਤਕਰਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ।। ੨੬.
ਤੇਰਾ ਤੇਜ, ਹੇ ਸੂਰਜ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲਦਾ ਹੈ, ਯਜੁਰਵੇਦ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਤੇਰਾ ਤਿੱਖਾ ਰਥ ਦਾ ਪਹੀਆ, ਦੇਵਤਾਂ ਵਰਗਾ, 'ਕਾਲ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਭਾਕਰਸਕ੍ਤ੍ਵਂ ਰਵਿਰਾਦਿਦੇਵ ਆਤ੍ਮਾ ਸਮਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚਰਾਚਰਸ੍ਯ । ਪਿਤਾਮਹਸਕ੍ਤ੍ਵਂ ਵਰੁਣੋ ਯਮਸ਼੍ਚ ਭੂਤਂ ਭਵਿष੍ਯਚ੍ਚ ਵਦਨ੍ਤਿ ਸਿਦ੍ਧਾਃ ।। ੨੬.
ਸੂਰੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਦੇਵਤਾ, ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ; ਵਰੁਣ ਤੇ ਯਮ ਪਿਤਾ ਮਹਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਧਾਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਧ੍ਵਾਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਣੁ ਤ੍ਵਂ ਸੁਰਲੋਕਪੂਜ੍ਯ ਪ੍ਰਯਾਹਿ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਪਿਤਰੋ ਵਦਨ੍ਤਿ । ਵੇਦਾਨ੍ਤਵੇਦ੍ਯੋऽਸਿ ਮਖੇषੁ ਦੇਵ ਤ੍ਵਂ ਹੂਯਸੇ ਵਿष੍ਣੁਰਸਿ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ । ਇਤਿ ਸ੍ਤੁਤਸ੍ਤੈਃ ਸੁਰਨਾਥ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਪਾਹਿ ਸ਼ਂਭੋ ਨ ਇਤਿ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯ ।। ੨੬.
ਤੁਸੀਂ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਦੇਵਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਤ; ਪਿਤਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਸ਼ਾਂਤੀ ਵੱਲ ਜਾਓ।' ਤੁਸੀਂ ਵੇਦਾਂਤ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁਕਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਹੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਸਤਿ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ: 'ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਸਾਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਨਾ ਦਬਾਓ।'
ਏਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤਦਾ ਦੇਵੈਃ ਸੌਮ੍ਯਾਂ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਮਥਾਕਰੋਤ੍ । ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ੍ਵਂ ਜਗਾਮਾਸ਼ੁ ਦੇਵਤਾਨਾਂ ਮਹਾਪ੍ਰਭਃ ।। ੨੬.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਉਹ ਨੇਮਤਾ ਰੂਪ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ; ਮਹਾਂ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ ਹੋ ਗਿਆ।
ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸੁਰਾਣਾਂ ਤੁ ਦਹਨਂ ਸ਼ਾਮਿਤਂ ਪੁਰਾ । ਸਪ੍ਤਮ੍ਯਾਂ ਖਲੁ ਸੂਰ੍ਯੇਣ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਤ੍ਵਂ ਕृਤਵਾਨ੍ ਭੁਵਿ ।। ੨੬.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਸਾੜ ਮਿਟ ਗਈ; ਸੱਤਵੇਂ ਦਿਨ, ਸੂਰਜ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਗਿਆ।
ਏਤਾਂ ਯਃ ਪੁਰੁषੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਉਪਾਸ੍ਤੇ ਸੂਰ੍ਯਮਰ੍ਚਯੇਤ੍ । ਭਾਸ੍ਕਰੇਣ ਚ ਤਸ੍ਯਾਸੌ ਫਲਮਿष੍ਟਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ ।। ੨੬.
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਾਸਕਰ ਉਸਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਏਤਤ੍ ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਰਾਜਨ੍ ਸੂਰ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍ । ਆਦਿਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇ ਵृਤ੍ਤਂ ਮਾਤਰਃ ਸ਼੍ਰृਣੁ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍ ।। ੨੬.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਕਥਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ; ਹੁਣ ਪਹਿਲੀ ਮਨਵੰਤਰੀ ਦੀ ਘਟਨਾ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਮਾਤਾ।
ਮਹਾਤਪਾ ਉਵਾਚ । ਪੂਰ੍ਵਮਾਸੀਨ੍ਮਹਾਦੈਤ੍ਯੋ ਬਲਵਾਨਨ੍ਧਕੋ ਭੁਵਿ । ਸ ਦੇਵਾਨ੍ ਵਸ਼ਮਾਨਿਨ੍ਯੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਵਰਦਰ੍ਪਿਤਃ ।। ੨੭.
ਮਹਾਤਪਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪਹਿਲਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅੰਧਕਾ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੈਤ ਸੀ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਕਰ ਲਿਆ।
ਤੇਨਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤ੍ਯਾਜਿਤਾ ਮੇਰੁਪਰ੍ਵਤਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਸ਼ਰਣਂ ਜਗ੍ਮੁਰਨ੍ਧਕਸ੍ਯ ਭਯਾਰ੍ਦਿਤਾਃ ।। ੨੭.
ਉਸ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਅੰਧਕਾ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸ਼ਰਨ ਆ ਗਏ।
ਤਾਨਾਗਤਾਂਸ੍ਤਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਉਵਾਚ ਸੁਰਸਤ੍ਤਮਾਨ੍ । ਕਿਮਾਗਮਨਕृਤ੍ਯਂ ਵੋ ਦੇਵਾ ਬ੍ਰੂਤ ਕਿਮਾਸ੍ਯਤੇ ।। ੨੭.
ਜਦ ਉਹ ਆਏ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਉੱਤਮ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਆਏ ਹੋ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ? ਦੱਸੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?'
ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ । ਅਨ੍ਧਕੇਨਾਰ੍ਦਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਯਂ ਦੇਵਾ ਜਗਤ੍ਪਤੇ । ਤ੍ਰਾਹਿ ਸਰ੍ਵਾਂਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰ ਪਿਤਾਮਹ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ।। ੨੭.
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਅੰਧਕਾ ਵੱਲੋਂ ਪੀੜਤ ਹਾਂ; ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਹੇ ਚਾਰ-ਮੂੰਹਾ ਪਿਤਾ ਮਹਾ, ਸਾਡਾ ਨਮਸਕਾਰ ਤੁਹਾਨੂੰ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ । ਅਨ੍ਧਕਾਨ੍ਨੈਵ ਸ਼ਕ੍ਤੋऽਹਂ ਤ੍ਰਾਤੁਂ ਵੈ ਸੁਰਸਤ੍ਤਮਾਃ । ਭਵਂ ਸ਼ਰ੍ਵਂ ਮਹਾਦੇਵਂ ਵ੍ਰਜਾਮ ਸ਼ਰਣਾਰ੍ਥਿਨਃ ।। ੨੭.
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਉੱਤਮ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮੈਂ ਅੰਧਕਾ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਆਓ, ਅਸੀਂ ਮਹਾਂਦੇਵ ਸ਼ਰਵ ਦੇ ਸ਼ਰਨ ਜਾਈਏ।
ਕਿਨ੍ਤੁ ਪੂਰ੍ਵਂ ਮਯਾ ਦਤ੍ਤੋ ਵਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸੁਰੋਤ੍ਤਮਾਃ । ਅਵਧ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਭਵਿਤਾ ਨ ਸ਼ਰੀਰਂ ਸ੍ਪृਸ਼ੇਨ੍ਮਹੀਮ੍ ।। ੨੭.
ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ: ਉਹ ਮਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਜਦ ਤਕ ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਾ ਛੂਹੇ।
ਤਸ੍ਯੈਵਂ ਬਲਿਨਸ੍ਤ੍ਵੇਕੋ ਹਨ੍ਤਾ ਰੁਦ੍ਰਃ ਪਰਂਤਪਃ । ਤਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛਾਮਹੇ ਸਰ੍ਵੇ ਕੈਲਾਸਨਿਲਯਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍ ।। ੨੭.
ਫਿਰ ਵੀ, ਉਸ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵਿਚੋਂ ਕੇਵਲ ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਭਿਆਨਕ ਨਾਸਕ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਆਓ, ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਕੈਲਾਸ ਵਾਸੀ ਪ੍ਰਭੂ ਕੋਲ ਚੱਲੀਏ।
ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯਯੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਦੇਵੋ ਭਵਸਨ੍ਨਿਧੌ । ਤਸ੍ਯ ਸਂਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦ੍ ਰੁਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਤ੍ਥਾਨਾਦਿਕਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ । ਕृਤ੍ਵਾਭ੍ਯੁਵਾਚ ਦੇਵੇਸ਼ੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ ।। ੨੭.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਭਵ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿਚ ਗਿਆ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਸਵਾਗਤ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਸ਼ਂਭੁਰੁਵਾਚ । ਕਿਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਦੇਵਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਆਗਤਾ ਮਮ ਸਨ੍ਨਿਧੌ । ਯੇਨਾਹਂ ਤਤ੍ਕਰੋਮ੍ਯਾਸ਼ੁ ਆਜ੍ਞਾ ਕਾਰ੍ਯਾ ਹਿ ਸਤ੍ਵਰਮ੍ ।। ੨੭.
ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਏ ਹੋ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ? ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਆਖੋਗੇ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਕਰਾਂਗਾ; ਤੁਹਾਡੀ ਆਗਿਆ ਜਲਦੀ ਪੂਰੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ । ਰਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵ ਦੇਵ ਬਲਿਨਸ੍ਤ੍ਵਨ੍ਧਕਾਦ੍ ਦੁष੍ਟਚੇਤਸਃ ।। ੨੭.
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਨੂੰ ਅੰਧਕ ਦੇ ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਮੰਦ-ਮੱਤ ਤੋਂ ਬਚਾਓ।
ਯਾਵਦੇਵਂ ਸੁਰਾ ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼ਂਸਨ੍ਤਿ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਃ । ਤਾਵਤ੍ ਸੈਨ੍ਯੇਨ ਮਹਤਾ ਤਤ੍ਰੈਵਾਨ੍ਧਕ ਆਯਯੌ ।। ੨੭.
ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਰਹੇ ਸਨ, ਓਦੋਂ ਹੀ ਅੰਧਕ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਉਥੇ ਆ ਗਿਆ।
ਬਲੇਨ ਚਤੁਰਙ੍ਗੇਣ ਹਨ੍ਤੁਕਾਮੋ ਭਵਂ ਮृਧੇ । ਤਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾਂ ਗਿਰਿਸੁਤਾਂ ਹਰ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਨ੍ ਸਸਾਧਨਃ ।। ੨੭.
ਚੌਕਸ ਫੌਜ ਨਾਲ, ਭਵਾਨੁ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮਾਰਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਿਆਰੀ ਨਾਲ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਭਵਾਨੁ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ ਆਇਆ।
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸਹਸਾऽਯਾਨ੍ਤਂ ਦੇਵਸ਼ਕ੍ਰਪ੍ਰਹਾਰਿਣਮ੍ । ਸਨ੍ਨਹ੍ਯ ਸਹਸਾ ਦੇਵਾ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯਾਨੁਚਰਾ ਭਵਨ੍ ।। ੨੭.
ਉਸ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਆਉਂਦੇ ਦੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵਾਰ ਨਾਲ ਡਰ ਗਏ ਸਨ, ਜਲਦੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਹੋ ਕੇ ਰੁਦਰ ਦੇ ਸਾਥੀ ਬਣ ਗਏ।
ਰੁਦ੍ਰੋऽਪਿ ਵਾਸੁਕਿਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਤਕ੍ਸ਼ਕਂ ਚ ਧਨਂਜਯਮ੍ । ਵਲਯਂ ਕਟਿਂਸੂਤ੍ਰਂ ਚ ਚਕਾਰ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ ।। ੨੭.
ਰੁਦਰ ਨੇ ਵਾਸੁਕੀ, ਤਕਸ਼ਕ ਤੇ ਧਨੰਜਯਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੜੇ, ਕਮਰਬੰਧ ਤੇ ਜਣੇਊ ਬਣਾਇਆ।
ਨੀਲਨਾਮਾ ਚ ਦੈਤ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਹਸ੍ਤੀ ਭੂਤ੍ਵਾ ਭਵਾਨ੍ਤਿਕਮ੍ । ਆਗਤਸ੍ਤ੍ਵਰਿਤਃ ਸ਼ਕ੍ਰਹਸ੍ਤੀਵੋਦ੍ਧਤਰੂਪਵਾਨ੍ ।। ੨੭.
ਨੀਲ ਨਾਮ ਦਾ ਦੈਤ ਰਾਜਾ ਹਾਥੀ ਬਣ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਭਵਾਨੁ ਦੇ ਕੋਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਗਿਆ।
ਸ ਜ੍ਞਾਤੋ ਨਨ੍ਦਿਨਾ ਦੈਤ੍ਯੋ ਵੀਰਭਦ੍ਰਾਯ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਃ । ਵੀਰਭਦ੍ਰੋऽਪਿ ਸਿਂਹੇਨ ਰੂਪੇਣਾਹਤ੍ਯ ਚ ਦ੍ਰੁਤਮ੍ ।। ੨੭.
ਉਹ ਦੈਤ ਨੰਦੀ ਵੱਲੋਂ ਪਛਾਣਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਵੀਰਭਦਰ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ; ਵੀਰਭਦਰ ਨੇ ਸਿੰਘ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤਸ੍ਯ ਕृਤ੍ਤਿਂ ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਸ਼ੁ ਕਰਿਣਸ੍ਤ੍ਵਞ੍ਜਨਪ੍ਰਭਾਮ੍ । ਰੁਦ੍ਰਾਯਾਰ੍ਪਿਤਵਾਨ੍ ਸੋऽਪਿ ਤਮੇਵਾਮ੍ਬਰਮਾਕਰੋਤ੍ । ਤਤਃ ਪ੍ਰਭृਤਿ ਰੁਦ੍ਰੋऽਪਿ ਗਜਚਰ੍ਮਪਟੋऽਭਵਤ੍ ।। ੨੭.
ਉਸ ਹਾਥੀ ਦੀ ਕਾਲੀ ਖਾਲ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ, ਉਹ ਰੁਦਰ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ; ਰੁਦਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਸਤ੍ਰ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਰੁਦਰ ਹਾਥੀ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਗਜਚਰ੍ਮ੍ਮਪਟੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਭੁਜਂਗਾਭਰਣੋਜ੍ਜ੍ਵਲਃ । ਆਦਾਯ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਖਂ ਭੀਮਂ ਸਗਣੋऽਨ੍ਧਕਮਨ੍ਵਯਾਤ੍ ।। ੨੭.
ਹਾਥੀ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨ ਕੇ ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਚੁੱਕ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਅੰਧਕ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੇ ਯੁਦ੍ਧੇ ਚ ਦੇਵਦਾਨਵਯੋਰ੍ਮਹਤ੍ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਦ੍ਯਾ ਲੋਕਪਾਲਾਸ੍ਤੁ ਸ੍ਕਨ੍ਦਃ ਸੇਨਾਪਤਿਸ੍ਤਥਾ । ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਗਣਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਯੁਯੁਧੁਃ ਸਮਰੇ ਤਦਾ ।। ੨੭.
ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਾਂ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ; ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਖੇ, ਸਕੰਦ ਫੌਜ ਦਾ ਸਰਦਾਰ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਲੜੇ।
ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਾਰਦਾ ਯੁਦ੍ਧਂ ਯਯੌ ਨਾਰਾਯਣਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਸ਼ਸ਼ਂਸ ਚ ਮਹਦ੍ ਯੁਦ੍ਧਂ ਕੈਲਾਸੇ ਦਾਨਵੈਃ ਸਹ ।। ੨੭.
ਉਹ ਲੜਾਈ ਦੇਖ ਕੇ, ਨਾਰਦ ਨੇ ਨਾਰਾਯਣ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਕੈਲਾਸ ਉੱਤੇ ਦੈਤਾਂ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੀ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਦੀ ਖਬਰ ਦਿੱਤੀ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚਕ੍ਰਮਾਦਾਯ ਗਰੁਡਸ੍ਥੋ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ । ਤਮੇਵ ਦੇਸ਼ਮਾਗਤ੍ਯ ਯੁਯੁਧੇ ਦਾਨਵੈਃ ਸਹ ।। ੨੭.
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਤੇ ਚਕਰ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਥਾਂ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਦੈਤਾਂ ਨਾਲ ਲੜਿਆ।
ਆਗਤ੍ਯ ਚ ਤਤੋ ਦੇਵਾ ਹਰਿਣਾਪ੍ਯਾਯਿਤਾ ਰਣੇ । ਵਿषਣ੍ਣਵਦਨਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪਲਾਯਨਪਰਾ ਭਵਨ੍ ।। ੨੭.
ਫਿਰ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਦੀ ਮਦਦ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਭੱਜਣ ਲੱਗ ਪਏ।