ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਰੁਦ੍ਰ ਉਵਾਚ । ਦਦਾਮਿ ਸੇਨਾਨਾਥਂ ਵੋ ਦੇਵਾ ਭਵਤ ਵਿਜ੍ਵਰਾਃ । ਭਵਿष੍ਯਮਸ੍ਤਿ ਪੌਰਾਣਂ ਯੋਗਾਦੀਨਾਮਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ ।। ੨੫.

ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੈਨਾਪਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਚਿੰਤਾ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਓ। ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣਾ, ਜੋਗੀਆਂ ਦਾ ਨੇਤਾ, ਜੋ ਸੋਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੋਵੇਗਾ, ਆਵੇਗਾ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਹਰੋ ਦੇਵਾਨ੍ ਵਿਸृਜ੍ਯ ਸ੍ਵਾਙ੍ਗਸਂਸ੍ਥਿਤਾਮ੍ । ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਸਂਕ੍ਸ਼ੋਭਯਾਮਾਸ ਪੁਤ੍ਰਹੇਤੋਃ ਪਰਂਤਪ ।। ੨੫.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਹਰਾ ਨੇ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਰੁਖਸਤ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਵੱਸ ਰਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦੀ خاطر ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।

ਤਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ੋਭਯਤਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਜ੍ਵਲਨਾਰ੍ਕਸਮਪ੍ਰਭਃ । ਕੁਮਾਰਃ ਸਹਜਾਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਬਿਭ੍ਰਜ੍ਜ੍ਞਾਨੈਕਸ਼ਾਲਿਨੀਮ੍ ।। ੨੫.

ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਅੱਗ ਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਜਨਮਜਾਤ ਸ਼ਕਤੀ ਤੇ ਵਿਲੱਖਣ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ।

ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਬਹੁਰੂਪਾ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾ । ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇष੍ਵਨੇਕੇषੁ ਦੇਵਸੇਨਾਪਤਿਃ ਕਿਲ ।। ੨੫.

ਉਸ ਦੀ ਉਤਪਤੀ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਹੋਈ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਾਨਵਤਰਾਂ ਵਿਚ, ਉਹ ਸਦਾ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਰਹੇ।

ਯੋऽਸੌ ਸ਼ਰੀਰਗੋ ਦੇਵਃ ਅਹਂਕਾਰੇਤਿ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਃ । ਪ੍ਰਯੋਜਨਵਸ਼ਾਦ੍ ਦੇਵਃ ਸੈਵ ਸੇਨਾਪਤਿਰ੍ਵਿਭੋ ।। ੨੫.

ਉਹ ਜੋ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, 'ਅਹੰਕਾਰ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਰੂਰਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹੀ ਦੇਵਤਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਜਾਤੇ ਸ੍ਵਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਦੈਵੈਃ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਪੂਜਯਾਮਾਸ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਸ਼ਿਵਂ ਪਸ਼ੁਪਤਿਂ ਤਦਾ ।। ੨੫.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਨਮਿਆ, ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸ਼ਿਵ, ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

ਸਰ੍ਵੈਸ਼੍ਚ ਦੇਵੈ ऋषਿਭਿਸ਼੍ਚ ਸਿਦ੍ਧੈਃ ਸੇਨਾਪਤਿਰ੍ਵਰਦਾਨੇਨ ਤੇਨ । ਆਪ੍ਯਾਯਿਤਃ ਸੋऽਪਿ ਸੁਰਾਨੁਵਾਚ ਸਖਾਯਾਰ੍ਥਂ ਕ੍ਰਡਨੇ ਕਾਰ੍ਯਮੇਵ ।। ੨੫.

ਸਾਰੇ ਦੇਵ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਸਿਧਾਂ ਨੇ, ਸੈਨਾਪਤੀ ਨੂੰ ਵਰਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਸੰਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾਥੀ ਦੀ ਖੇਡ ਲਈ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।

ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਸ੍ਤਸ੍ਯ੍ ਮਹਾਨੁਭਾਵੋ ਮਹਾਦੇਵੋ ਵਾਕ੍ਯਮਿਦਂ ਜਗਾਦ । ਦਦਾਮਿ ਤੇ ਕ੍ਰੀਡਨਕਂ ਤੁ ਕੁਕ੍ਕੁਟਂ ਤਥਾਨੁਗੌ ਸ਼ਾਖਵਿਸ਼ਾਖਸਂਜ੍ਞੌ । ਕੁਮਾਰ ਭੂਤਗ੍ਰਹਨਾਯਕੋ ਭਵਾਨ੍ ਭਵਸ੍ਵ ਦੇਵੇਸ਼੍ਵਰ ਸੇਨਯਾਪਤਿਃ ।। ੨੫.

ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਖੇਡ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁੱਕੜ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਤੇ ਦੋ ਸਾਥੀ ਸ਼ਾਖਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਨਾਮ ਦੇ ਵੀ। ਹੇ ਕੁਮਾਰ, ਤੂੰ ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਨੇਤਾ ਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਦਾ ਸੈਨਾਪਤੀ ਬਣ।'

ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤੋ ਦੇਵਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਪਾਰ੍ਥਿਵ । ਤੁष੍ਟੁਵੁਰ੍ਵਾਗ੍ਭਿਰਿष੍ਟਾਭਿਃ ਸ੍ਕਨ੍ਦਂ ਸੇਨਾਪਤਿਂ ਤਦਾ ।। ੨੫.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸਕੰਦ ਸੈਨਾਪਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਚਨਾਂ ਨਾਲ ਸਤਿ ਕੀਤੀ।

ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ । ਭਵਸ੍ਵ ਦੇਵਸੇਨਾਨੀਰ੍ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਸੁਤ ਪ੍ਰਭੋ । षਣ੍ਮੁਖ ਸ੍ਕਨ੍ਦ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ ਕੁਕ੍ਕੁਟਧ੍ਵਜ ਪਾਵਕੇ ।। ੨੫.

ਦੇਵਤੇ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਹੇ ਮਹਾਂਦੇਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸਾਡੀ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਸਰਦਾਰ ਬਣੋ। ਹੇ ਛੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਸਕੰਦ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਹੇ ਮੁਰਗਾ ਝੰਡਾ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਅੱਗ ਦੇ ਪੁੱਤਰ!

ਕਮ੍ਪਿਤਾਰੇ ਕੁਮਾਰੇਸ਼ ਸ੍ਕਨ੍ਦ ਬਾਲਗ੍ਰਹਾਨੁਗ । ਜਿਤਾਰੇ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਵਿਧ੍ਵਂਸ ਕृਤ੍ਤਿਕਾਸੁਤ ਮਾਤृਜ ।। ੨੫.

ਹੇ ਕੰਪਨ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਕੁਮਾਰਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਹੇ ਸਕੰਦ, ਹੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੀੜਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਕ੍ਰੌਂਚ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਦੀ ਮਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ!

ਭੂਤਗ੍ਰਹਪਤਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਪਾਵਕਿ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨ । ਮਹਾਭੂਤਪਤੇਃ ਪੁਤ੍ਰ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ।। ੨੫.

ਹੇ ਭੂਤ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਮਾਲਕ, ਹੇ ਅੱਗ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਮਹਾਂਭੂਤਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ!

ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤਸ੍ਤਦਾ ਦੇਵੈਰ੍ਵਵਰ੍ਧ ਭਵਨਨ੍ਦਨਃ । ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਦਿਤ੍ਯਸਂਕਾਸ਼ੋ ਬਭੂਵਾਦ੍ਭੁਤਦਰ੍ਸ਼ਨਃ । ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਮਪਿ ਤਤ੍ਤੇਜਸ੍ਤਾਪਯਾਮਾਸ ਪਾਰ੍ਥਿਵ ।। ੨੫.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾ ਕੇ, ਭਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਧ ਗਿਆ; ਉਹ ਬਾਰ੍ਹ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਜੋਕੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤਪਾ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਰਾਜਾ!

ਪ੍ਰਜਾਪਾਲ ਉਵਾਚ । ਕਥਂ ਤਂ ਕृਤ੍ਰਿਕਾਪੁਤ੍ਰਮੁਕ੍ਤਵਨ੍ਤਃ ਸੁਰਂ ਗੁਰੁਮ੍ । ਕਥਂ ਚ ਪਾਵਕਿਰਸੌ ਕਥਂ ਵਾ ਮਾਤृਨਨ੍ਦਨਃ ।। ੨੫.

ਪ੍ਰਜਾਪਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ: ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਗੁਰੂ, ਅੱਗ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਤੇ ਮਾਵਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਆਖਿਆ?

ਮਹਾਤਪਾ ਉਵਾਚ । ਆਦਿਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇ ਦੇਵ ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰ੍ਯਾ ਮਯੋਦਿਤਾ । ਪਰੋਕ੍ਸ਼ਦਰ੍ਸ਼ਿਭਿਰ੍ਦੇਵੈਰੇਵਮੇਵ ਸ੍ਤੁਤਃ ਪ੍ਰਭੁਃ ।। ੨੫.

ਮਹਾਤਪਾ ਆਖਦਾ ਹੈ: ਪਹਿਲੇ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦੱਸੀ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰੋਖ ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਭੀ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਕृਤ੍ਤਿਕਾ ਪਾਵਕਸ੍ਤ੍ਵਨ੍ਯਮਾਤਰੋ ਗਿਰਿਜਾ ਤਥਾ । ਦ੍ਵਿਜੀਯਜਨ੍ਮਨਿ ਗੁਹਸ੍ਯੈਤੇ ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਹੇਤਵਃ ।। ੨੫.

ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ, ਅੱਗ, ਹੋਰ ਮਾਵਾਂ, ਤੇ ਗਿਰਿਜਾ — ਇਹ ਗੁਹਾ ਦੇ ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਣੇ।

ਏਵਮੇਤਤ੍ ਤਵਾਖ੍ਯਾਤਂ ਪृਚ੍ਛਤਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵੋਤ੍ਤਮ । ਆਤ੍ਮਵਿਦ੍ਯਾऽਮृਤਂ ਗੁਹ੍ਯਮਹਂਕਾਰਸ੍ਯ ਸਂਭਵਃ ।। ੨੫.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਦਾ ਰਾਜ, ਅਮ੍ਰਿਤ, ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ।

ਸ੍ਵਯਂ ਸ੍ਕਨ੍ਦੋ ਮਹਾਦੇਵਃ ਸਰ੍ਵਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਨਃ । ਤਸ੍ਯ षष੍ਠੀਂ ਤਿਥਿਂ ਪ੍ਰਾਦਾਦਭਿषੇਕੇ ਪਿਤਾਮਹਃ ।। ੨੫.

ਸਕੰਦ ਆਪ ਹੀ ਮਹਾਂਦੇਵ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਤਾਮਾ ਨੇ ਛੇਵੀਂ ਤਿਥੀ ਉਸ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਸਮੇਂ ਦਿੱਤੀ।

ਏਤਾਂ ਫਲਾਸ਼ਨੋ ਯਸ੍ਤੁ ਕ੍ਸ਼ਯੇਨ੍ਨਿਯਤਮਾਨਸਃ । ਅਪੁਤ੍ਰੋऽਪਿ ਲਭੇਤ੍ ਪੁਤ੍ਰਾਨਧਨੋऽਪਿ ਧਨਂ ਲਭੇਤ੍ । ਯਂ ਯਮਿਚ੍ਛੇਤ ਮਨਸਾ ਤਂ ਤਂ ਲਭਤਿ ਮਾਨਵਃ ।। ੨੫.

ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਇਸ ਫਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਨਿਯਮਤ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬਿਨਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਗਰੀਬ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਧਨ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਯਸ਼੍ਚੈਤਤ੍ ਪਠਤਿ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯਸ੍ਯ ਮਾਨਵਃ । ਤਸ੍ਯ ਗੇਹੇ ਕੁਮਾਰਾਣਾਂ ਕ੍ਸ਼ੇਮਾਰੋਗ੍ਯਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੨੫.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਾਰਤਿਕੇ ਦਾ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੁਮਾਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਤੇ ਸਿਹਤ ਬਣੀ ਰਹੇਗੀ।

ਪ੍ਰਜਾਪਾਲ ਉਵਾਚ । ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਯ ਕਥਂ ਮੂਰ੍ਤਿਗ੍ਰਹਣਂ ਜ੍ਯੋਤਿषੋ ਦ੍ਵਿਜ । ਏਤਨ੍ਮੇ ਸਂਸ਼ਯਂ ਛਿਨ੍ਧਿ ਪ੍ਰਣਤਸ੍ਯ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ ।। ੨੬.

ਪ੍ਰਜਾਪਾਲ ਆਖਦਾ ਹੈ: ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਸਰੀਰ ਕਿਵੇਂ ਜੋਤ ਤੋਂ ਰੂਪ ਧਾਰਦਾ ਹੈ? ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਮੇਰਾ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ।

ਮਹਾਤਪਾ ਉਵਾਚ । ਯੋऽਸਾਵਾਤ੍ਮਾ ਜ੍ਞਾਨਸ਼ਕ੍ਤਿਰੇਕ ਏਵ ਸਨਾਤਨਃ । ਸ ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਯਦਾ ਚੈਚ੍ਛਤ੍ ਤਦਾ ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਸ੍ਥਿਤੋ ਜ੍ਵਲਤ੍ ।। ੨੬.

ਮਹਾਤਪਾ ਆਖਦਾ ਹੈ: ਉਹ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਦੀ ਇਕੋ ਸਦੀਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਜਦ ਦੂਜਾ ਚਾਹਿਆ, ਤਦ ਉਹ ਆਪਣੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਚਮਕਿਆ।

ਯਃ ਸੂਰ੍ਯ ਇਤਿ ਭਾਸ੍ਵਾਂਸ੍ਤੁ ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਲੋਲੀਭੂਤਾਨਿ ਤੇਜਾਂਸਿ ਭਾਸਯਨ੍ਤਿ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਮ੍ ।। ੨੬.

ਜੋ ਸੂਰਜ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਮਕਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀਆਂ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ, ਉਤਸ਼ਕ ਹੋ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਰ੍ਵੇ ਸੁਰਾਃ ਸਿਦ੍ਧਾ ਗਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮਹਰ੍षਿਭਿਃ । ਸਮਂ ਸੂਤਾ ਇਤਿ ਵਿਭੋ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸੂਰ੍ਯੋ ਭਵਨ੍ ਸ੍ਤੁਤਃ ।। ੨੬.

ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਸਿੱਧ, ਗਣ, ਤੇ ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ ਹਨ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਲੋਲੀਭੂਤਸ੍ਯ ਤਸ੍ਯਾਸ਼ੁ ਤੇਜਸੋऽਭੂਚ੍ਛਰੀਰਕਮ੍ । ਪृਥਕ੍ਤ੍ਵੇਨ ਰਵਿਃ ਸੋऽਥ ਕੀਰ੍ਤ੍ਤ੍ਯਤੇ ਵੇਦਵਾਦਿਭਿਃ ।। ੨੬.

ਉਸ ਤੇਜ਼ ਦੇ ਉਤਸ਼ਕ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਸਰੀਰ ਬਣਿਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਰਵੀ ਵਜੋਂ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਵਾਦੀ ਆਖਦੇ ਹਨ।

ਭਾਸਯਨ੍ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਂਸ੍ਤੁ ਯਤੋऽਸਾਵੁਤ੍ਥਿਤੋ ਦਿਵਿ । ਅਤੋऽਸੌ ਭਾਸ੍ਕਰਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਕਰ੍षਾਚ੍ਚ ਪ੍ਰਭਾਕਰਃ ।। ੨੬.

ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਗਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਭਾਸਕਰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦਿਵਾ ਦਿਵਸ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤਤ੍ਕਾਰਿਤ੍ਵਾਦ੍ ਦਿਵਾਕਰਃ । ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਜਗਤਸ੍ਤ੍ਵਾਦਿਰਾਦਿਤ੍ਯਸ੍ਤੇਨ ਉਚ੍ਯਤੇ ।। ੨੬.

ਉਹ ਦਿਨ ਨੂੰ ਦਿਨ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਦਿਵਾਕਰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦਾ ਆਰੰਭਕ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਆਦਿਤਿਆ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਏਤਸ੍ਯ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਦਿਤ੍ਯਾਃ ਸਂਭੂਤਾਸ੍ਤੇਜਸਾ ਪृਥਕ੍ । ਪ੍ਰਧਾਨ ਏਵ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸ ਵਿਬੁਧ੍ਯਤੇ ।। ੨੬.

ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਰਾਂ ਸੂਰਜ ਉਪਜੇ, ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਹੈ; ਪਰ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਜਗਤੋ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਿਂ ਕੁਰ੍ਵਾਣਂ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਤਸ੍ਯੈਵਾਨ੍ਤਃ ਸ੍ਥਿਤਾ ਦੇਵਾ ਵਿਨਿष੍ਕ੍ਰਮ੍ਯ ਸ੍ਤੁਤਿਂ ਜਗੁਃ ।। ੨੬.

ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਨਿਕਲੇ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸਤਿ ਕਰੀ।