ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਤ੍ਵਯਾ ਸृष੍ਟਿਃ ਕृਤਾ ਦੇਵ ਨੀਯਤੇ ਸਾ ਭੁਜਂਗਾਮੈਃ । ਏਤਜ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤੁ ਦੁਰ੍ਵृਤ੍ਤਂ ਤਤ੍ਕੁਰੁष੍ਵ ਮਹਾਮਤੇ ।। ੨੪.

ਦੇਵਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਬਣਾਇਆ, ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਸੱਪਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਾਸ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਇਹ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਜਾਣ ਕੇ, ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਰੋ, ਓ ਵੱਡੀ ਸੋਚ ਵਾਲੇ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ । ਅਹਂ ਰਕ੍ਸ਼ਾਂ ਵਿਧਾਸ੍ਯਾਮਿ ਭਵਤੀਨਾਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਵ੍ਰਜਧ੍ਵਂ ਸ੍ਵਾਨਿ ਧਿष੍ਣ੍ਯਾਨਿ ਪ੍ਰਜਾ ਮਾਭੂਤ੍ ਸਸਾਧ੍ਵਸਾ ।। ੨੪.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਾਂਗਾ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਓ, ਜੀਵੋ, ਡਰੋ ਨਾ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾऽਵ੍ਯਕ੍ਤਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਨਾ । ਆਜਗ੍ਮੁਃ ਪਰਮਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਨਤ੍ਵਾ ਚੈਵ ਸ੍ਵਯਂਭੁਵੇ ।। ੨੪.

ਇੰਝ ਕਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਉਹ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਸਵਯੰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਚਲੇ ਗਏ।

ਆਗਤਾਸੁ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਵਾਦ੍ਯਸ੍ਤਾਨਾਹੂਯ ਭੁਜਂਗਮਾਨ੍ । ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਪਰਮਕ੍ਰੁਦ੍ਧੋ ਵਾਸੁਕਿਪ੍ਰਮੁਖਾਂਸ੍ਤਦਾ ।। ੨੪.

ਜਦੋਂ ਜੀਵ ਚਲੇ ਗਏ, ਉਸ ਨੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਤੇ ਵਾਸੁਕੀ ਆਦਿ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ । ਯਤੋ ਮਤ੍ਪ੍ਰਭਵਾਨ੍ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਨਯਤ ਮਾਨੁषਾਨ੍ । ਭਵਾਨ੍ਤਰੇ ਅਥਾਨ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਮਾਤੁਃ ਸ਼ਾਪਾਤ੍ ਸੁਦਾਰੁਣਾਤ੍ । ਭਵਿਤਾऽਤਿਕ੍ਸ਼ਯਂ ਘੋਰਂ ਨੂਨਂ ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵੇऽਨ੍ਤਰੇ ।। ੨੪.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਇਸ ਕਰਕੇ, ਦੂਜੇ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ, ਸਵਯੰਭੂ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰ ਇੱਕ ਡਰਾਉਣੀ ਤੇ ਵੱਡੀ ਨਾਸ ਹੋਵੇਗੀ।

ਏਵਮੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਵੇਪਨ੍ਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਭੁਜਗੋਤ੍ਤਮਾਃ । ਨਿਪਤ੍ਯ ਪਾਦਯੋਸ੍ਤਸ੍ਯ ਇਦਮੂਚੁਰ੍ਵਚਸ੍ਤਦਾ ।। ੨੪.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਿਆਂ, ਡਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੱਪ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ:

ਨਾਗਾ ਊਚੁਃ । ਭਗਵਨ੍ ਕੁਟਿਲਾ ਜਾਤਿਰਸ੍ਮਾਕਂ ਭਵਤਾ ਕृਤਾ । ਵਿषੋਲ੍ਬਣਤ੍ਵਂ ਕ੍ਰੂਰਤ੍ਵਂ ਦृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਤ੍ਵਂ ਚ ਨਸ੍ਤ੍ਵਯਾ । ਸਂਪਾਦਿਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ਦੇਵ ਇਦਾਨੀਂ ਸ਼ਮਯਾਚ੍ਯੁਤ ।। ੨੪.

ਸੱਪਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਸਾਡੀ ਜਾਤਿ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਢੁਕਵੀਂ ਬਣਾਈ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਤੂੰ ਤੇਜ਼ ਜ਼ਹਿਰ, ਕਠੋਰਤਾ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਨਜ਼ਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਇਹ ਸਭ ਤੁਸੀਂ ਕੀਤਾ—ਹੁਣ, ਹੇ ਅਚ੍ਯੁਤ, ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕੋ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ । ਯਦਿ ਨਾਮ ਮਯਾ ਸृष੍ਟਾ ਭਵਨ੍ਤਃ ਕੁਟਿਲਾਸ਼ਯਾਃ । ਤਤਃ ਕਿਂ ਮਨੁਜਾਨ੍ ਨਿਤ੍ਯਂ ਭਕ੍ਸ਼ਯਧ੍ਵਂ ਗਤਵ੍ਯਥਾਃ ।। ੨੪.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਢੁਕਵੀਂ ਨੀਅਤ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਬਿਨਾ ਡਰ ਦੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਲਓ।

ਨਾਗਾ ਊਚੁਃ । ਮਰ੍ਯਾਦਾਂ ਕੁਰੁ ਦੇਵੇਸ਼ ਸ੍ਥਾਨਂ ਚੈਵ ਪृਥਕ੍ ਪृਥਕ੍ । ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਤਥਾऽਸ੍ਮਾਕਂ ਸਮਯਂ ਚ ਪृਥਕ੍ ਪृਥਕ੍ । ਨਾਗਾਨਾਂ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਦੇਵੋ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।। ੨੪.

ਸੱਪਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੱਦਾਂ ਅਤੇ ਥਾਂ ਬਣਾਓ, ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨਿਯਮ ਤੈਅ ਕਰੋ। ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਿਆ:

ਅਹਂ ਕਰੋਮਿ ਵੋ ਨਾਗਾਃ ਸਮਯਂ ਮਨੁਜੈਃ ਸਹ । ਤਦੇਕਮਨਸਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼੍ਰृਣੁਧ੍ਵਂ ਮਮ ਸ਼ਾਸਨਮ੍ ।। ੨੪.

ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਾਂਗਾ; ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਇੱਕ ਮਨ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਹੁਕਮ ਸੁਣੋ।

ਪਾਤਾਲਂ ਵਿਤਲਂ ਚੈਵ ਹਰ੍ਮ੍ਯਾਖ੍ਯਂ ਚ ਤृਤੀਯਕਮ੍ । ਦਤ੍ਤਂ ਚੈਵ ਸਦਾ ਰਮ੍ਯਂ ਗृਹਂ ਤਤ੍ਰ ਗਮਿष੍ਯਥ ।। ੨੪.

ਪਾਤਾਲ, ਵਿਤਲ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਜੋ ਹਰਮਿਆ ਨਾਮ ਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸੁੰਦਰ ਥਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ ਉਥੇ ਜਾਓ।

ਤਤ੍ਰ ਭੋਗਾਨ੍ ਬਹੁਵਿਧਾਨ੍ ਭੁਞ੍ਜਾਨਾ ਮਮ ਸ਼ਾਸਨਾਤ੍ । ਤਿष੍ਠਧ੍ਵਂ ਸਪ੍ਤਮਂ ਯਾਵਦ੍ ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਤੁ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ।। ੨੪.

ਉਥੇ, ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਖ ਮਾਣੋ; ਉਥੇ ਸੱਤਵੀਂ ਰਾਤ ਤੱਕ, ਵਾਰ-ਵਾਰ, ਰਹੋ।

ਤਤੋ ਵੈਵਸ੍ਵਤਸ੍ਯਾਦੌ ਕਾਸ਼੍ਯਪੇਯਾ ਭਵਿष੍ਯਥ । ਦਾਯਾਦਾਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨਾਂ ਸੁਪਰ੍ਣਸ੍ਯ ਚ ਧੀਮਤਃ ।। ੨੪.

ਫਿਰ, ਵੈਵਸਵਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ, ਤੁਸੀਂ ਕਾਸ਼ਯਪ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਸੁਪਰਨ ਦੇ وارਸ ਬਣੋਂਗੇ।

ਤਦਾ ਪ੍ਰਸੂਤਿਰ੍ਵਃ ਸਰ੍ਵਾ ਭੋਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁਨਾ । ਭਵਤਾਂ ਨੈਵ ਦੋषੋऽਯਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੨੪.

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਤੁਹਾਡੀ ਸਾਰੀ ਔਲਾਦ ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁ ਦੁਆਰਾ ਖਾ ਲਈ ਜਾਵੇਗੀ; ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।

ਯੇ ਵੈ ਕ੍ਰੂਰਾ ਭੋਗਿਨੋ ਦੁਰ੍ਵਿਨੀਤਾ - ਸ੍ਤੇषਾਮਨ੍ਤੋ ਭਵਿਤਾ ਨਾਨ੍ਯਥੈਤਤ੍ । ਕਾਲਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਭਕ੍ਸ਼ਯਧ੍ਵਂ ਦਸ਼ਧ੍ਵਂ ਤਥਾऽਪਕਾਰੇ ਚ ਕृਤੇ ਮਨੁष੍ਯਮ੍ ।। ੨੪.

ਜੋ ਸੱਪ ਕਠੋਰ ਅਤੇ ਬਦਤਮੀਜ਼ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਆਵੇਗਾ, ਇਹ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਸਮਾਂ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਡਸੋ ਅਤੇ ਖਾਓ, ਅਤੇ ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਵਲੋਂ ਕੋਈ ਉਲਟਾ ਕੰਮ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ।

ਮਨ੍ਤ੍ਰੌषਧੈਰ੍ਗਾਰੁਡਮਣ੍ਡਲੈਸ਼੍ਚ ਬਦ੍ਧੈਰ੍ਦृष੍ਟੈਰ੍ਮਾਨਵਾ ਯੇ ਚਰਨ੍ਤਿ । ਤੇषਾਂ ਭੀਤੈਰ੍ਵਰ੍ਤ੍ਤਿਤਵ੍ਯਂ ਨ ਚਾਨ੍ਯ- ਚ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਚਾਨ੍ਯਥਾ ਵੋ ਵਿਨਾਸ਼ਃ ।। ੨੪.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੰਤ੍ਰਾਂ, ਜੜੀਆਂ, ਅਤੇ ਗਰੁੜ ਚੱਕਰਾਂ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹਨ, ਜਾਂ ਬੰਨ੍ਹੇ ਜਾਂ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਡਰ ਕੇ ਰਹੋ; ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਾ ਸੋਚੋ, ਨਾ ਕਰੋ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

ਇਤੀਰਿਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਤੇ ਭੁਜਙ੍ਗਾ ਜਗ੍ਮੁਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਕ੍ਸ਼੍ਮਾਤਲਾਖ੍ਯਂ ਹਿ ਸਰ੍ਵੇ । ਤਸ੍ਥੁਰ੍ਭੋਗਾਨ੍ ਭੁਞ੍ਜਮਾਨਾਃ ਸਮਗ੍ਰਾਨ੍ ਰਸਾਤਲੇ ਲੀਲਯਾ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਸ੍ਤੇ ।। ੨੪.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਆਦੇਸ਼ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੱਪ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ; ਉਥੇ, ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ, ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਮਾਣਦੇ ਹੋਏ ਟਿਕੇ ਰਹੇ।

ਏਵਂ ਸ਼ਾਪਂ ਤੁ ਤੇ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਚ ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਾਤ੍ । ਤਸ੍ਥੁਃ ਪਾਤਾਲਨਿਲਯੇ ਮੁਦਿਤੇਨਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਨਾ ।। ੨੪.

ਚੌਹਰੇ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਸ਼ਾਪ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਅੰਦਰੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਰਹਿ ਗਏ।

ਏਤਤ੍ ਸਰ੍ਵਂ ਚ ਪਞ੍ਚਮ੍ਯਾਂ ਤੇषਾਂ ਜਾਤਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । ਅਤਸ੍ਤ੍ਵਿਯਂ ਤਿਥਿਰ੍ਧਨ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਰਾ ਸ਼ੁਭਾ ।। ੨੪.

ਇਹ ਸਭ ਵੱਡੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਪੰਜਵੀਂ ਤਿੱਥ 'ਤੇ ਹੋਇਆ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਤਰੀਕ ਮੁਬਾਰਕ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।

ਏਤਸ੍ਯਾਂ ਸਂਯਤੋ ਯਸ੍ਤੁ ਅਮ੍ਲਂ ਤੁ ਪਰਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ । ਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣ ਸ੍ਨਾਪਯੇਨ੍ਨਾਗਾਂਸ੍ਤਸ੍ਯ ਯਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਿਤ੍ਰਤਾਮ੍ ।। ੨੪.

ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਦਿਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ, ਖੱਟਾ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ, ਅਤੇ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਸੱਪ ਦੋਸਤੀ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਜਾਪਾਲ ਉਵਾਚ । ਅਹਂਕਾਰਾਤ੍ ਕਥਂ ਜਜ੍ਞੇ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕੇਯੋ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ । ਏਤਨ੍ਮੇ ਸਂਸ਼ਯਂ ਛਿਨ੍ਧਿ ਪृਚ੍ਛਤੋ ਵੈ ਮਹਾਮੁਨੇ ।। ੨੫.

ਪ੍ਰਜਾਪਾਲ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਵੱਡੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਕਾਰਤਿਕੇਯ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮਿਆ? ਇਹ ਮੇਰਾ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ।

ਮਹਾਤਪਾ ਉਵਾਚ । ਸਰ੍ਵੇषਾਮੇਵ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਨਾਂ ਯਃ ਪਰਃ ਪੁਰੁषਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਤਸ੍ਮਾਦਵ੍ਯਕ੍ਤਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਦਿ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਤੁ ਤਤ੍ ।। ੨੫.

ਮਹਾਤਪਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਭ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਜੋ ਸਰਵੋਤਮ ਪੁਰਖ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਅਪ੍ਰਗਟ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਤਿੰਨ ਰੂਪੀਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ।

ਪੁਰੁषਾਵ੍ਯਕ੍ਤਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਮਹਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸਮਪਦ੍ਯਤ । ਸ ਚਾਹਂਕਾਰ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਯੋ ਮਹਾਨ੍ ਸਮੁਦਾਹृਤਃ ।। ੨੫.

ਪੁਰਖ ਅਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਹੱਤ ਤੱਤ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਉਸ ਨੂੰ ਅਹੰਕਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਪੁਰੁषੋ ਵਿष੍ਣੁਰਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸ਼ਿਵੋ ਵਾ ਨਾਮਤਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਤੁ ਉਮਾ ਦੇਵੀ ਸ਼੍ਰੀਰ੍ਵਾ ਪਦ੍ਮਨਿਭੇਕ੍ਸ਼ਣਾ ।। ੨੫.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਨੁ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਾਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੈ, ਉਹ ਉਮਾ ਦੇਵੀ ਹੈ ਜਾਂ ਪਦਮ-ਆਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸ਼੍ਰੀ ਹੈ।

ਤਤ੍ਸਂਯੋਗਾਦਹਂਕਾਰਃ ਸ ਚ ਸੇਨਾਪਤਿਰ੍ਗੁਹਃ । ਤਸ੍ਯੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼੍ਰृਣੁ ਰਾਜਨ੍ ਮਹਾਮਤੇ ।। ੨੫.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਅਹੰਕਾਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਗੁਹਾ ਨਾਮਕ ਸੈਨਾ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਹੁਣ ਉਸ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਸੁਣੋ ਰਾਜਨ, ਵੱਡੀ ਸਮਝ ਵਾਲੇ।

ਆਦ੍ਯੋ ਨਾਰਾਯਣੋ ਦੇਵਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਤੋऽਭਵਤ੍ । ਅਤਃ ਸ੍ਵਯਂਭੁਵਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਮਰੀਚ੍ਯਾਦ੍ਯਾਰ੍ਕਸਂਭਵਾਃ ।। ੨੫.

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇਵਤਾ ਸੀ; ਉਸ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ; ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ, ਸਵਯੰਭੂ ਅਤੇ ਮਰੀਚੀ ਆਦਿ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਜੰਮੇ।

ਤੇष੍ਵਾਰਭ੍ਯ ਸੁਰਾ ਦੈਤ੍ਯਾ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾ ਮਾਨੁषਾਃ ਖਗਾਃ । ਪਸ਼ਵਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਸृष੍ਟਿਰੇषਾ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾ ।। ੨੫.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੇਵਤੇ, ਦੈਤ, ਗੰਧਰਵ, ਮਨੁੱਖ, ਪੰਛੀ, ਪਸ਼ੂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਹੋਏ—ਇਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸृष੍ਟ੍ਯਾਂ ਵਿਸ੍ਤਾਰਿਤਾਯਾਂ ਤੁ ਦੇਵਦੈਤ੍ਯਾ ਮਹਾਬਲਾਃ । ਸਾਪਤ੍ਨ੍ਯਂ ਭਾਵਮਾਸ੍ਥਾਯ ਯੁਯੁਧੁਰ੍ਵਿਜਿਗੀषਵਃ ।। ੨੫.

ਜਦੋਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਫੈਲੀ, ਤਾਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤ, ਵਿਰੋਧੀ ਭਾਵ ਰੱਖ ਕੇ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਲੜੇ, ਹਰ ਕੋਈ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ।

ਦੈਤ੍ਯਾਨਾਂ ਬਲਿਨਃ ਸਨ੍ਤਿ ਨਾਯਕਾ ਯੁਦ੍ਧਦੁਰ੍ਮਦਾਃ । ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੁਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ੋ ਮਹਾਬਲਃ । ਵਿਪ੍ਰਚਿਤ੍ਤਿਰ੍ਵਿਚਿਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਭੀਮਾਕ੍ਸ਼ਃ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚ ਏਵ ਚ ।। ੨੫.

ਦੈਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮੁਖੀ ਹਨ, ਜੋ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਅਹੰਕਾਰ ਵਾਲੇ ਹਨ: ਪਹਿਲਾਂ ਹਿਰਣਯਕਸ਼ਿਪੁ, ਫਿਰ ਮਹਾਬਲੀ ਹਿਰਣਯਾਕਸ਼, ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤਿ, ਵਿਚਿੱਤਿ, ਭੀਮਾਕਸ਼ ਅਤੇ ਕ੍ਰੌਂਚ ਵੀ।