ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਪृਥਿਵ੍ਯਾ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਰਪਾਂ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਤੇਜਸਃ ਸ਼੍ਵਸਨਸ੍ਯਾਪਿ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਰੇषਾ ਤੁ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ । ਆਕਾਸ਼ਂ ਚ ਕਥਂ ਨੇਤਿ ਮਤ੍ਵਾ ਦੇਵੋ ਜਹਾਸ ਚ ।। ੨੩.

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੂਪ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਵੀ ਰੂਪ ਹੈ, ਅੱਗ ਤੇ ਹਵਾ ਵਿਚ ਵੀ ਰੂਪ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਰੂਪ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ? ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਹ ਦੇਵ ਹੱਸ ਪਿਆ।

ਜ੍ਞਾਨਸ਼ਕ੍ਤਿਮੁਮਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਯਦ੍ ਦृष੍ਟਂ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਸ਼ਂਭੁਨਾ । ਯਚ੍ਚੋਕ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਤੁ ਸ਼ਰੀਰਿਣਾਮ੍ ।। ੨੩.

ਉਮਾ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸਰੀਰ ਸਰੀਰ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਹੈ—

ਯਚ੍ਚਾਪਿ ਹਸਿਤਂ ਤੇਨ ਦੇਵੇਨ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਾ । ਏਤਤ੍ਕਾਰ੍ਯਚਤੁष੍ਕੇਣ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਦਿਚਤੁਰ੍ष੍ਵਪਿ ।। ੨੩.

ਤੇ ਜੋ ਹਾਸਾ ਉਸ ਮਹਾਨ ਦੇਵ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਜੋ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਆਖ ਚੁੱਕਾ ਸੀ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਚਾਰ ਕਾਰਣ ਧਰਤੀ ਆਦਿਕ ਚਾਰ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਮਾਨਤਿਤੇਜਸ੍ਵੀ ਹਸਤਃ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਃ । ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਾਸ੍ਯੋ ਮਹਾਦੀਪ੍ਤਃ ਕੁਮਾਰੋ ਭਾਸਯਨ੍ ਦਿਸ਼ਃ । ਪਰਮੇष੍ਠਿਗੁਣੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ ਰੁਦ੍ਰ ਇਵਾਪਰਃ ।। ੨੩.

ਉਸ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹਾਸੇ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਚਮਕਦਾਰ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਤੇਜਸਵੀ ਮੁੰਡਾ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਰੁਦਰ ਵਰਗਾ ਹੋਰ।

ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਮਾਤ੍ਰੋ ਦੇਵਾਨਾਂ ਯੋषਿਤਃ ਸਪ੍ਰਮੋਹਯਨ੍ । ਕਾਨ੍ਤ੍ਯਾ ਦੀਪ੍ਤ੍ਯਾ ਤਥਾ ਮੂਰ੍ਤ੍ਯਾ ਰੂਪੇਣ ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ ।। ੨੩.

ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਜਨਮਿਆ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ, ਰੌਣਕ, ਰੂਪ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਪਣ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਦੇਵੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਮੋਹ ਲਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਸੀ।

ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਰਮਂ ਰੂਪਂ ਕੁਮਾਰਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਉਮਾऽਨਿਮੇषਨੇਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਤਮਪਸ਼੍ਯਤ ਭਾਮਿਨੀ ।। ੨੩.

ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਵਧੀਆ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਮਾ ਜੀ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਨਿਗਾਹ ਨਾ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੱਕਣ ਲੱਗ ਪਈ।

ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕੁਪਿਤੋ ਦੇਵਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਾਵਂ ਚਞ੍ਚਲਂ ਤਥਾ । ਮਤ੍ਵਾ ਕੁਮਾਰਰੂਪਂ ਤੁ ਸ਼ੋਭਨਂ ਮੋਹਨਂ ਦृਸ਼ਾਮ੍ । ਤਤਃ ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਤਂ ਦੇਵਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ਼ਙ੍ਕਾਂ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ ।। ੨੩.

ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਚੰਚਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਮੋਹਣ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਫਿਰ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਵਾਲਾ ਸੰਦੇਹ ਹੋਣ ਦਾ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

ਕੁਮਾਰ ਗਜਵਕ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਲਮ੍ਬਜਠਰਸ੍ਤਥਾ । ਭਵਿष੍ਯਸਿ ਤਥਾ ਸਰ੍ਪੈਰੁਪਵੀਤਗਤਿਰ੍ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਏਵਂ ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਤਂ ਦੇਵਸ੍ਤੀਵ੍ਰਕੋਪਸਮਨ੍ਵਿਤਃ ।। ੨੩.

"ਮੁੰਡਿਆ, ਤੇਰਾ ਮੁੱਖ ਹਾਥੀ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੇਰਾ ਪੇਟ ਵੱਡਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਜਨੇਊ ਤੇ ਕੰਧੇ ਉੱਤੇ ਸੱਪ ਪਾਏਂਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੇਜ਼ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ।

ਅਰ੍ਦ੍ਧਕੋਟ੍ਯਾ ਚ ਰੋਮਾਣਾਮਾਤ੍ਮਨੋऽਙ੍ਗੇ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਃ । ਕੂਪਕਾਸ੍ਵੇਦਸਲਿਲਪੂਰ੍ਣਸ਼ੂਲਧਰਸ੍ਤਥਾ । ਧੁਨ੍ਵਨ੍ ਸ਼ਰੀਰਮੁਤ੍ਥਾਯ ਤਤੋ ਦੇਵੋ ਰੁषਾਨ੍ਵਿਤਃ ।। ੨੩.

ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਅੱਧੀ ਕਰੋੜ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਰੋਮਾਂ ਵਿਚ ਪਸੀਨਾ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।

ਯਥਾ ਯਥਾऽਸੌ ਸ ਸ਼ਰੀਰਮਾਦ੍ਯਂ ਧੁਨੋਤਿ ਦੇਵਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਖਾਸ੍ਤ੍ਰਪਾਣਿਃ । ਤਥਾ ਤਥਾ ਚਾਙ੍ਗਰੁਹਾਸ਼੍ਚਕਾਸੁ- ਰ੍ਜਲਂ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ਸਂਨ੍ਯਪਤਂਸ੍ਤਥਾਨ੍ਯਾਃ ।। ੨੩.

ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਦੇਵਤਾ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਫੜ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਆਦਿ ਸਰੀਰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਹਿਲਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਵਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗਦੇ ਗਏ, ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੀ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਥੱਲੇ ਆਉਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ।

ਵਿਨਾਯਕਾਨੇਕਵਿਧਾ ਗਜਾਸ੍ਯਾ - ਸ੍ਤਮਾਲਨੀਲਾਞ੍ਜਨਸਂਨਿਕਾਸ਼ਾਃ । ਉਤ੍ਤਸ੍ਥੁਰੁਚ੍ਚੈਰ੍ਵਿਵਿਧਾਸ੍ਤ੍ਰਹਸ੍ਤਾ - ਸ੍ਤਤਸ੍ਤੁ ਦੇਵਾ ਮਨਸਾਕੁਲੇਨ ।। ੨੩.

ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਨਾਇਕ, ਹਾਥੀ ਵਰਗੇ ਮੁੱਖ ਵਾਲੇ, ਕਾਲੇ ਬੱਦਲ ਜਾਂ ਅੰਜਨ ਵਰਗੇ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰ ਫੜ ਕੇ ਉੱਚੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਚਿੰਤਾ ਪੈ ਗਈ।

ਕਿਮੇਤਦਿਤ੍ਯਦ੍ਭੁਤਕਰ੍ਮਕਾਰੀ ਹ੍ਯੇਕਃ ਕਰੋਤ੍ਯਪ੍ਰਤਿਮਂ ਮਹਚ੍ਚ । ਕਾਰ੍ਯਂ ਸੁਰਾਣਾਂ ਕृਤਮੇਤਦਿष੍ਟਂ ਭਵੇਦਥੈਤਂ ਪਰਿਤਂ ਕੁਤਸ੍ਤਤ੍ ।। ੨੩.

ਉਹ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਏ, 'ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਇਹ ਇਕਲਾ ਬੰਦਾ ਕਿੰਨਾ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੋਈ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਕੀ ਇਹ ਸਾਡੀ ਮੰਨਤ ਪੂਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸ਼ਕਤੀ ਇਸਨੂੰ ਘੇਰ ਲੈਣੀ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਕਿਥੋਂ ਆਇਆ?'

ਦਿਵੌਕਸਾਂ ਚਿਨ੍ਤਯਤਾਂ ਤਥਾ ਤੁ ਵਿਨਾਯਕੈਃ ਕ੍ਸ਼੍ਮਾ ਕ੍ਸ਼ੁਭਿਤਾ ਬਭੂਵ । ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਸ਼੍ਚਾਪ੍ਰਤਿਮੋ ਵਿਮਾਨ - ਮਾਰੁਹ੍ਯ ਖੇ ਵਾਕ੍ਯਮਿਦਂ ਜਗਾਦ ।। ੨੩.

ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਇੰਝ ਸੋਚ ਰਹੇ ਸਨ, ਵਿਨਾਇਕਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਚੌਂ-ਮੁਖੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਆਪਣੇ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ।

ਧਨ੍ਯਾਃ ਸ੍ਥ ਦੇਵਾਃ ਸੁਰਨਾਯਕੇਨ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨੇਨਾਦ੍ਭੁਤਰੂਪਿਣਾ ਚ । ਅਨੁਗृਹੀਤਾਃ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰੇਣ ਸੁਰਦ੍ਵਿषਾਂ ਵਿਘ੍ਨਕृਤਾਂ ਨਤੌ ਚ ।। ੨੩.

ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਅਚੰਭੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਮਿਹਰਬਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਸ੍ਤਾ - ਨੁਵਾਚ ਦੇਵਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਖਾਸ੍ਤ੍ਰਪਾਣਿਮ੍ । ਯਸ੍ਤੇ ਵਿਭੋ ਵਕ੍ਤ੍ਰਸਮੁਦ੍ਭਵਃ ਪ੍ਰਭੁ- ਰ੍ਵਿਨਾਯਕਾਨਾਂ ਭਵਤੁ ਤ੍ਵਿਮੇऽਨੁਗਾਃ ।। ੨੩.

ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਪਿਤਾਮਾ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਜੋ ਤੇਰੇ ਮੁੱਖ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਨਾਇਕਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਇਹ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀ ਬਣਨ।'

ਭਵਾਂਸ੍ਤਥਾऽਸ੍ਯਾਤ੍ਮਵਰੇਣ ਚਾਮ੍ਬਰੇ ਤ੍ਵਯਾ ਚਤੁਰ੍ष੍ਵਸ੍ਤੁ ਸ਼ਰੀਰਚਾਰੀ । ਆਕਾਸ਼ਮੇਤਦ੍ ਬਹੁਧਾ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ਵਰੇਣ੍ਯਃ ਕृਤ ਏਵ ਨਾਨ੍ਯਃ ।। ੨੩.

ਤੂੰ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਵਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚਾਰ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਰਹੇਂਗਾ; ਇਹ ਅਕਾਸ਼ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਵੀ ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।

ਪ੍ਰਭੁਰ੍ਭਵ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਤਿਮਾਸ੍ਤ੍ਰਪਾਣਿਨਾ ਇਮਾਨਿ ਚਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਵਰਾਂਸ਼੍ਚ ਦੇਹਿ । ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾऽਧਿਗਤੇ ਪਿਤਾਮਹੇ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਸ਼੍ਚਾਤ੍ਮਭਵਂ ਜਗਾਦ ।। ੨੩.

ਤੂੰ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਬਣ, ਇਹ ਹਥਿਆਰ ਤੇ ਵਰ ਦੇ। ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਜਦ ਪਿਤਾਮਾ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।

ਵਿਨਾਯਕੋ ਵਿਘ੍ਨਕਰੋ ਗਜਾਸ੍ਯੋ ਗਣੇਸ਼ਨਾਮਾ ਚ ਭਵਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਃ । ਏਤੇ ਚ ਸਰ੍ਵੇ ਤਵ ਯਾਨ੍ਤੁ ਭृਤ੍ਯਾ ਵਿਨਾਯਕਾਃ ਕ੍ਰੂਰਦृਸ਼ਃ ਪ੍ਰਚਣ੍ਡਾਃ । ਉਚ੍ਛੁष੍ਮਦਾਨਾਦਿਵਿਵृਦ੍ਧਦੇਹਾਃ ਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਯਨ੍ਤਃ ।। ੨੩.

ਤੂੰ ਵਿਨਾਇਕ ਹੈਂ, ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਹਾਥੀ-ਮੁੱਖੀ, ਤੇ ਭਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਗਣੇਸ਼ ਨਾਮੀ ਹੈਂ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਕੜਕ, ਤਿੱਖੀ ਨਜ਼ਰ ਵਾਲੇ ਵਿਨਾਇਕ ਤੇਰੇ ਸੇਵਕ ਹੋਣਗੇ, ਜੋ ਸੁੱਕੀ ਭੇਟਾਂ ਖਾ ਕੇ ਵੱਡੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਸਫਲਤਾ ਦੇਣਗੇ।

ਭਵਾਂਸ਼੍ਚ ਦੇਵੇषੁ ਤਥਾ ਮਖੇषੁ ਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਚਾਨ੍ਯੇषੁ ਮਹਾਨੁਭਾਵਾਤ੍ । ਅਗ੍ਰੇषੁ ਪੂਜਾਂ ਲਭਤੇऽਨ੍ਯਥਾ ਚ ਵਿਨਾਸ਼ਯਿष੍ਯਸ੍ਯਥ ਕਾਰ੍ਯਸਿਦ੍ਧਿਮ੍ ।। ੨੩.

ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ, ਯਜਨਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ, ਆਪਣੀ ਮਹਾਨਤਾ ਕਰਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਵੇਂਗਾ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਤੂੰ ਕੰਮ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਵੇਂਗਾ।

ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰੇਣ ਸੁਰੈਃ ਸਮਂ ਕਾਞ੍ਚਨਕੁਮ੍ਭਸਂਸ੍ਥੈਃ । ਜਲੈਸ੍ਤਥਾਸਾਵਭਿषਿਕ੍ਤਗਾਤ੍ਰੋ ਰਰਾਜ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਵਿਨਾਯਕਾਨਾਮ੍ ।। ੨੩.

ਜਦ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਇਹ ਆਖਿਆ, ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਘੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਇਆ ਗਿਆ; ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਵਿਨਾਇਕਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

ਦृष੍ਟਵਾऽਭਿषਿਚ੍ਯਮਾਨਂ ਤੁ ਦੇਵਾਸ੍ਤਂ ਗਣਨਾਯਕਮ੍ । ਤੁष੍ਟੁਵੁਃ ਪ੍ਰਯਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਾਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸਨ੍ਨਿਧੌ ।। ੨੩.

ਜਦ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਗਣਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਅਭਿ਷ੇਕ ਹੁੰਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।

ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ । ਨਮਸ੍ਤੇ ਗਜਵਕ੍ਤ੍ਰਾਯ ਨਮਸ੍ਤੇ ਗਣਨਾਯਕ । ਵਿਨਾਯਕ ਨਮਸ੍ਤੇऽਸ੍ਤੁ ਨਮਸ੍ਤੇ ਚਣ੍ਡਵਿਕ੍ਰਮ ।। ੨੩.

ਦੇਵਤੇ ਆਖਦੇ ਹਨ: 'ਹੇ ਹਾਥੀ-ਮੁੱਖ ਵਾਲੇ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ! ਹੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ! ਹੇ ਵਿਨਾਇਕ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ! ਹੇ ਜ਼ੋਰਾਵਰ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ!'

ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ਵਿਘ੍ਨਕਰ੍ਤ੍ਰੇ ਨਮਸ੍ਤੇ ਸਰ੍ਪਮੇਖਲ । ਨਮਸ੍ਤੇ ਰੁਦ੍ਰਵਕ੍ਤ੍ਰੋਤ੍ਥ ਪ੍ਰਲਮ੍ਬਜਠਰਾਸ਼੍ਰਿਤ ।। ੨੩.

'ਹੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ! ਹੇ ਸੱਪ ਦੀ ਕਮਰਬੰਧੀ ਵਾਲੇ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ! ਹੇ ਰੁਦਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੋਂ ਉਪਜੇ, ਵੱਡੇ ਪੇਟ ਵਾਲੇ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ!'

ਸਰ੍ਵਦੇਵਨਮਸ੍ਕਾਰਾਦਵਿਘ੍ਨਂ ਕੁਰੁ ਸਰ੍ਵਦਾ । ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤਸ੍ਤਦਾ ਦੇਵੈਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਗਣਨਾਯਕਃ । ਅਭਿषਿਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸੋਮਸ੍ਯਾਪਤ੍ਯਤਾਂ ਗਤਃ ।। ੨੩.

'ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਕਰ।' ਇੰਝ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਗਣਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ, ਅਭਿ਷ੇਕ ਹੋ ਕੇ, ਰੁਦਰ ਤੇ ਸੋਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਗਿਆ।

ਏਤਚ੍ਚਤੁਰ੍ਥ੍ਯਾਂ ਸਂਪਨ੍ਨਂ ਗਣਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਥਿਵ । ਯਤਸ੍ਤਤੋऽਯਂ ਮਹਤੀ ਤਿਥੀਨਾਂ ਪਰਮਾ ਤਿਥਿਃ ।। ੨੩.

ਹੇ ਰਾਜਨ! ਇਹ ਘਟਨਾ ਚੌਥ ਦੇ ਦਿਨ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੀ ਤਿੱਥੀ ਤੇ ਹੋਈ ਸੀ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਭ ਤਿੱਥੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਉੱਚੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਏਤਸ੍ਯਾਂ ਯਸ੍ਤਿਲਾਨ੍ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਗਣਪਤਿਂ ਨृਪ । ਆਰਾਧਯਤਿ ਤਸ੍ਯਾਸ਼ੁ ਤੁष੍ਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੨੩.

ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਦਿਨ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤਿਲ ਖਾਂਦਾ ਤੇ ਗਣਪਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਜਲਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।

ਯਸ਼੍ਚੈਤਤ੍ ਪਠਤੇ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਯਸ਼੍ਚੈਤਚ੍ਛृਣੁਯਾਤ੍ ਸਦਾ । ਨ ਤਸ੍ਯ ਵਿਘ੍ਨਾ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਨ ਪਾਪਂ ਸਰ੍ਵਥਾ ਨृਪ ।। ੨੩.

ਜੇਹੜਾ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਤੇ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਹੇ ਰਾਜਨ।

ਧਰਣ੍ਯੁਵਾਚ । ਕਥਂ ਤੇ ਗਾਤ੍ਰਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਨ੍ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਮਨ੍ਤੋ ਮਹਾਬਲਾਃ । ਨਾਗਾ ਬਭੂਵੁਰ੍ਦੇਵੇਸ਼ ਕਾਰਣਂ ਤੇ ਮਹੀਧਰ ।। ੨੪.

ਧਰਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਦੇਹ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਇਹ ਵੱਡੇ ਤਾਕਤਵਰ ਸੱਪ ਕਿਵੇਂ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ? ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ, ਓ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥੰਭਣ ਵਾਲੇ?

ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਗਣਪਤੇਰ੍ਜਨ੍ਮ ਪ੍ਰਜਾਪਾਲੋ ਨਰਾਧਿਪਃ । ਉਵਾਚ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਯਾ ਵਾਚਾ ਤਂ ਮੁਨਿਂ ਸਂਸ਼ਿਤਵ੍ਰਤਮ੍ ।। ੨੪.

ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ, ਉਸ ਸਖਤ ਵਰਤ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਰਮ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਾਤ ਕੀਤੀ।