ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ ਤਦਾ ਮਨ੍ਦਰੋਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਸ਼ਂਕਰੋ ਦ੍ਰੁਤਮਾਯਯੌ । ਵਿਧਿਨਾ ਸੋਮਯਾ ਪਾਣਿਂ ਜਗ੍ਰਾਹ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ ।। ੨੨.

ਮੰਦਰ ਦੇ ਆਖਣ ਉੱਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਤੁਰੰਤ ਆ ਗਏ ਤੇ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸੋਮ ਨੂੰ ਸਾਕਸ਼ੀ ਰੱਖ ਕੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਨੇ ਪਾਰਵਤੀ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਲਿਆ।

ਤਤ੍ਰੋਤ੍ਸਵੇ ਪਰ੍ਵਤਨਾਰਦੌ ਦ੍ਵੌ ਜਗੁਸ਼੍ਚ ਸਿਦ੍ਧਾ ਨਨृਤੁਰ੍ਵਨਸ੍ਪਤੀਃ । ਪੁष੍ਪਾਣ੍ਯਨੇਕਾਨਿ ਵਿਚਿਕ੍ਸ਼ਿਪੁਃ ਸ਼ੁਭਾਃ ਨਨਰ੍ਤੁਰੁਚ੍ਚੈਃ ਸੁਰਯੋषਿਤੋ ਭृਸ਼ਮ੍ ।। ੨੨.

ਉਸ ਉਤਸਵ ਤੇ ਪਹਾੜ ਤੇ ਨਾਰਦ ਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਸਿੱਧ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਰੁੱਖਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੇ ਫੁੱਲ ਵਰਸਾਏ, ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨੱਚਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ।

ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਵਿਵਾਹੇ ਸਲਿਲਪ੍ਰਵਾਹੇ ਚਤੁਰ੍ਮੁਖੋ ਲੋਕਪਰਃ ਸ੍ਵਸਂਸ੍ਥਃ । ਉਵਾਚ ਕਨ੍ਯਾਂ ਭਵ ਪੁਤ੍ਰਿ ਲੋਕੇ ਨਾਰੀ ਪ੍ਰਭਰ੍ਤ੍ਤਾ ਤਵ ਚਾਨ੍ਯਪੁਂਸਾਮ੍ । ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਉਮਾਂ ਸਰੁਦ੍ਰਾਂ ਪਿਤਾਮਹਃ ਸ੍ਵਂ ਪੁਰਮਾਜਗਾਮ ।। ੨੨.

ਉਸ ਵਿਆਹ ਤੇ, ਜਦ ਪਾਣੀ ਵਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਚੌਂ-ਮੁਖੀ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਬੇਟੀ, ਤੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਔਰਤ ਬਣ। ਹੋਰ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤੇਰੇ ਰਾਹੀਂ ਪਤਨੀਆਂ ਮਿਲਣ।" ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਪਿਤਾਮਹ ਉਮਾ ਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ।

ਜਾਮਾਤਰਂ ਪਰ੍ਵਤਰਾਟ੍ ਸੁਪੂਜ੍ਯ ਵਿਸਰ੍ਜਯਾਮਾਸ ਵਿਭੁਂ ਸ ਸੋਮਮ੍ । ਦੇਵਾਂਸ਼੍ਚ ਦੈਤ੍ਯਾਨ੍ ਵਿਵਿਧਾਨृषੀਂਸ਼੍ਚ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਵਿਵਿਧੈਸ੍ਤੁ ਵਸ੍ਤੁਭਿਃ । ਵਿਭੂषਣੈਰ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰਵਰਾਨ੍ਨਦਾਨੈ - ਰ੍ਵਿਸਰ੍ਜਯਾਮਾਸ ਤਦਾਦ੍ਰਿਮੁਖ੍ਯਾਨ੍ ।।੨੨.

ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਜਾਮਾਤਾ ਸੋਮ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਕੇ ਰੁਖਸਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤੋਹਫੇ, ਗਹਣੇ, ਵਧੀਆ ਕੱਪੜੇ ਤੇ ਚੰਗਾ ਖਾਣਾ ਦੇ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਰੁਖਸਤ ਕੀਤਾ।

ਸ ਵੀਤਸ਼ੋਕੋ ਵਿਰਜੋ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਃ ਸ਼ੁਭਾਨਨਾਂ ਦੇਵਵਰਾਯ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ । ਉਮਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਹਿਮਵਾਨਦ੍ਰਿਰਾਜਃ ਪੈਤਾਮਹੇ ਲੋਕ ਇਵਾਧ੍ਵਰੇ ਭਾਤ੍ ।। ੨੨.

ਹਿਮਾਵਤ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਹੁਣ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੁੱਚੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ, ਆਪਣੀ ਸੋਹਣੀ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ ਧੀ ਉਮਾ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੇਵਤੇ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਏ ਜਿਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਾਦਾ ਯਗ ਵਿਚ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।

ਇਤੀਰਿਤੇਯਂ ਤਵ ਰਾਜਸਤ੍ਤਮ ਪ੍ਰਸੂਤਿਰੇषਾ ਨ ਵਿਦੁਰ੍ਯਾਂ ਸੁਰਾਸੁਰਾਃ । ਸ੍ਵਯਂਭੁਦਕ੍ਸ਼ਾਦਿਰਾਜਃ ਤ੍ਰਿਜਨ੍ਮਭਿ- ਰ੍ਗੌਰੀਵਿਵਾਹੋऽਪਿ ਮਯਾ ਸੁਕੀਰ੍ਤਿਤਃ ।। ੨੨.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਤੇਰੀ ਉੱਚੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਨਾ ਦੇਵਤੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਅਸੁਰ। ਸਵੈ-ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਦਕਸ਼, ਰਾਜਾ ਤੇ ਗੌਰੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲਾ ਵਿਆਹ ਮੈਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।

ਸ਼੍ਰੀਵਰਾਹ ਉਵਾਚ । ਏਵਂ ਸਾ ਗੌਰਿਨਾਮ੍ਨਾ ਤੁ ਕਾਰਣਾਨ੍ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਮਾਗਤਾ । ਸਂਬਭੂਵ ਯਥਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਜਾਪਾਲਾਯ ਪृਚ੍ਛਤੇ । ऋषਿਣਾ ਮਹਤਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤਪਸਾ ਭਾਵਿਤਾਤ੍ਮਨਾ ।। ੨੨.

ਸ਼੍ਰੀ ਵਾਰਾਹ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸੇ ਕਾਰਨ, ਜੋ ਗੌਰੀ ਨਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਹ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਆਈ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਜਦ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ, ਜੋ ਤਪ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਿਆਕਾਰ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ।

ਗੌਰ੍ਯਾ ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰੇषਾ ਵੈ ਕਥਿਤਾ ਪਰਮਰ੍षਿਣਾ । ਵਿਵਾਹਸ਼੍ਚ ਯਥਾ ਵृਤ੍ਤਸ੍ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਕਥਿਤਂ ਤਵ ।। ੨੨.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੌਰੀ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ।

ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਤੁ ਗੌਰ੍ਯਾ ਵੈ ਸਂਪਨ੍ਨਂ ਤੁ ਤृਤੀਯਯਾ । ਤਸ੍ਯਾਂ ਤਿਥੌ ਤृਤੀਯਾਯਾਂ ਲਵਣਂ ਵਰ੍ਜਯੇਨ੍ਨਰਃ । ਯਸ਼੍ਚੋਪੋष੍ਯਤਿ ਨਾਰੀ ਵਾ ਸਾ ਸੌਭਾਗ੍ਯਂ ਤੁ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ।। ੨੨.

ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਗੌਰੀ ਨਾਲ ਤੀਜ ਨੂੰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਤੀਜ ਦਿਨ ਲੂਣ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੋ ਕੋਈ, ਮਰਦ ਜਾਂ ਔਰਤ, ਇਹ ਵਰਤ ਰੱਖੇ, ਉਹਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਸੀਬ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਦੁਰ੍ਭਗਾ ਯਾ ਤੁ ਨਾਰੀ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਪੁਰੁषਸ਼੍ਚਾਤਿਦੁਰ੍ਭਗਃ । ਏਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤृਤੀਯਾਯਾਂ ਲਵਣਂ ਤੁ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ ।। ੨੨.

ਜੋ ਔਰਤ ਅਕਿਸਮਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਰਦ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਕਿਸਮਤ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਤੀਜ ਨੂੰ ਲੂਣ ਛੱਡ ਦੇਣ।

ਸਰ੍ਵਕਾਮਾਨਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸੌਭਾਗ੍ਯਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਸਮ੍ਪਦਮ੍ । ਆਰੋਗ੍ਯਂ ਚ ਸਦਾ ਲੋਕੇ ਕਾਨ੍ਤਿਂ ਪੁष੍ਟਿਂ ਚ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ।। ੨੨.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਚੰਗਾ ਨਸੀਬ, ਧਨ-ਦੌਲਤ, ਸਦਾ ਸਿਹਤ, ਸੋਹਣਾਪਣ ਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਜਾਪਾਲ ਉਵਾਚ । ਕਥਂ ਗਣਪਤੇਰ੍ਜਨ੍ਮ ਮੂਰ੍ਤਿਮਨ੍ਤਂ ਚ ਸਤ੍ਤਮ । ਏਤਨ੍ਮੇ ਸਂਸ਼ਯਂ ਛਿਨ੍ਧਿ ਧृਤਿਕष੍ਟਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਮ੍ ।। ੨੩.

ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਭਲੇ ਮਨੁੱਖ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ ਤੇ ਉਹ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਕਿਵੇਂ ਬਣੇ? ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇਹ ਸ਼ੰਕਾ ਪੱਕੀ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰ।"

ਮਹਾਤਪਾ ਉਵਾਚ । ਪੂਰ੍ਵਂ ਦੇਵਗਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ऋषਯਸ਼੍ਚ ਤਪੋਧਨਾਃ । ਕਾਰ੍ਯਾਰਮ੍ਭਂ ਤਥਾ ਚਕ੍ਰੁਃ ਸਿਧ੍ਯਨ੍ਤੇ ਚ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ।। ੨੩.

ਉੱਚੇ ਤਪ ਵਾਲੇ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਵੱਡੇ ਤਪ ਕਰਣ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਈ ਕੰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਸਫਲ ਹੋਏ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।"

ਸਨ੍ਮਾਰ੍ਗਵਰ੍ਤਿषੁ ਯਥਾ ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਿਘ੍ਨਤਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ । ਅਸਤ੍ਕਾਰਿषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਤਦ੍ਵਦੇਵਮਵਿਘ੍ਨਤਃ ।। ੨੩.

ਜਿਵੇਂ ਚੰਗੀ ਰਾਹ ਤੇ ਤੁਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾੜੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਂਦੇ ਹਨ।

ਤਤੋ ਦੇਵਾਃ ਸਪਿਤਰਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸੁਰੋਜਸਾ । ਅਸਤ੍ਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਵਿਘ੍ਨਾਰ੍ਥਂ ਸਰ੍ਵ ਏਵਾਭ੍ਯਮਨ੍ਤ੍ਰਯਨ੍ ।। ੨੩.

ਫਿਰ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਮਾੜੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਨੇ ਇਹ ਇਰਾਦਾ ਪੱਕਾ ਕੀਤਾ।

ਤਤਸ੍ਤੇषਾਂ ਤਦਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਕੁਰ੍ਵਤਸ੍ਤ੍ਰਿਦਿਵੌਕਸਾਮ੍ । ਬਭੂਵ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਗਮਨੇ ਰੁਦ੍ਰਂ ਪ੍ਰਤਿ ਮਹਾਮਤਿਮ੍ ।। ੨੩.

ਉਸ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸੁਰਗਵਾਸੀ ਆਪਣਾ ਮੰਤ੍ਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਆਇਆ ਕਿ ਚਲੋ ਰੁਦਰ ਜੀ ਕੋਲ ਜਾਈਏ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਸਮਝ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਤੇ ਤਤ੍ਰ ਰੁਦ੍ਰਮਾਗਮ੍ਯ ਕੈਲਾਸਨਿਲਯਂ ਗੁਰੁਮ੍ । ਊਚੁਃ ਸਵਿਨਯਂ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਣਿਪਾਤਪੁਰਃਸਰਮ੍ ।। ੨੩.

ਉਹ ਸਾਰੇ ਰੁਦਰ ਜੀ ਕੋਲ ਗਏ, ਜੋ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਭ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ, ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਗਏ ਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ।

ਦੇਵਾ ਊਚੁਃ । ਦੇਵਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ ਸ਼ੂਲਪਾਣੇ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ । ਵਿਘ੍ਨਾਰ੍ਥਮਵਿਸ਼ਿष੍ਟਾਨਾਮੁਤ੍ਪਾਦਯਿਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ।। ੨੩.

ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਵੱਡੇ ਦੇਵ, ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਧਾਰੀ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰੋ ਜੋ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ।"

ਏਵਮੁਕ੍ਤਰਸ੍ਤਦਾ ਦੇਵੈਰ੍ਭਵਃ ਪਰਮਯਾ ਮੁਦਾ । ਉਮਾਂ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾऽਨਿਮਿषੇਣ ਹ ।। ੨੩.

ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਐਸਾ ਆਖਿਆ, ਤਾਂ ਭਵ ਜੀ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਮਾ ਜੀ ਵਲ ਟੱਕੀ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਏ।

ਦੇਵਾਨਾਂ ਸਨ੍ਨਿਧੌ ਤਸ੍ਯ ਪਸ਼੍ਯਤੋਮਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਚਿਨ੍ਤਾऽਭੂਦ੍ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਮੂਰ੍ਤਿਭ੍ਯੋ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਕੇਨ ਹੇਤੁਨਾ ।। ੨੩.

ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਉਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਤੱਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਆਇਆ ਕਿ ਆਖਰ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਰੂਪ ਕਿਵੇਂ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।

ਪृਥਿਵ੍ਯਾ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਰਪਾਂ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਤੇਜਸਃ ਸ਼੍ਵਸਨਸ੍ਯਾਪਿ ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਰੇषਾ ਤੁ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ । ਆਕਾਸ਼ਂ ਚ ਕਥਂ ਨੇਤਿ ਮਤ੍ਵਾ ਦੇਵੋ ਜਹਾਸ ਚ ।। ੨੩.

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰੂਪ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਵੀ ਰੂਪ ਹੈ, ਅੱਗ ਤੇ ਹਵਾ ਵਿਚ ਵੀ ਰੂਪ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਰੂਪ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ? ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਉਹ ਦੇਵ ਹੱਸ ਪਿਆ।

ਜ੍ਞਾਨਸ਼ਕ੍ਤਿਮੁਮਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਯਦ੍ ਦृष੍ਟਂ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਸ਼ਂਭੁਨਾ । ਯਚ੍ਚੋਕ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਤੁ ਸ਼ਰੀਰਿਣਾਮ੍ ।। ੨੩.

ਉਮਾ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਹੈ, ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਖਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸਰੀਰ ਸਰੀਰ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਹੈ—

ਯਚ੍ਚਾਪਿ ਹਸਿਤਂ ਤੇਨ ਦੇਵੇਨ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਾ । ਏਤਤ੍ਕਾਰ੍ਯਚਤੁष੍ਕੇਣ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਦਿਚਤੁਰ੍ष੍ਵਪਿ ।। ੨੩.

ਤੇ ਜੋ ਹਾਸਾ ਉਸ ਮਹਾਨ ਦੇਵ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਜੋ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਆਖ ਚੁੱਕਾ ਸੀ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਚਾਰ ਕਾਰਣ ਧਰਤੀ ਆਦਿਕ ਚਾਰ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਮਾਨਤਿਤੇਜਸ੍ਵੀ ਹਸਤਃ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਃ । ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਾਸ੍ਯੋ ਮਹਾਦੀਪ੍ਤਃ ਕੁਮਾਰੋ ਭਾਸਯਨ੍ ਦਿਸ਼ਃ । ਪਰਮੇष੍ਠਿਗੁਣੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ ਰੁਦ੍ਰ ਇਵਾਪਰਃ ।। ੨੩.

ਉਸ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਹਾਸੇ ਵਿਚੋਂ ਇਕ ਚਮਕਦਾਰ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਤੇਜਸਵੀ ਮੁੰਡਾ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਖ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਬਿਲਕੁਲ ਰੁਦਰ ਵਰਗਾ ਹੋਰ।

ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਮਾਤ੍ਰੋ ਦੇਵਾਨਾਂ ਯੋषਿਤਃ ਸਪ੍ਰਮੋਹਯਨ੍ । ਕਾਨ੍ਤ੍ਯਾ ਦੀਪ੍ਤ੍ਯਾ ਤਥਾ ਮੂਰ੍ਤ੍ਯਾ ਰੂਪੇਣ ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ ।। ੨੩.

ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਜਨਮਿਆ, ਆਪਣੀ ਚਮਕ, ਰੌਣਕ, ਰੂਪ ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਪਣ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਦੇਵੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਮੋਹ ਲਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ ਸੀ।

ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਰਮਂ ਰੂਪਂ ਕੁਮਾਰਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਉਮਾऽਨਿਮੇषਨੇਤ੍ਰਾਭ੍ਯਾਂ ਤਮਪਸ਼੍ਯਤ ਭਾਮਿਨੀ ।। ੨੩.

ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਵਧੀਆ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਮਾ ਜੀ, ਜੋ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਨਿਗਾਹ ਨਾ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੱਕਣ ਲੱਗ ਪਈ।

ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕੁਪਿਤੋ ਦੇਵਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਾਵਂ ਚਞ੍ਚਲਂ ਤਥਾ । ਮਤ੍ਵਾ ਕੁਮਾਰਰੂਪਂ ਤੁ ਸ਼ੋਭਨਂ ਮੋਹਨਂ ਦृਸ਼ਾਮ੍ । ਤਤਃ ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਤਂ ਦੇਵਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ਼ਙ੍ਕਾਂ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਃ ।। ੨੩.

ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਨਾਰਾਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ, ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਵ ਚੰਚਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਮੋਹਣ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਫਿਰ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਵਾਲਾ ਸੰਦੇਹ ਹੋਣ ਦਾ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

ਕੁਮਾਰ ਗਜਵਕ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਲਮ੍ਬਜਠਰਸ੍ਤਥਾ । ਭਵਿष੍ਯਸਿ ਤਥਾ ਸਰ੍ਪੈਰੁਪਵੀਤਗਤਿਰ੍ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਏਵਂ ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਤਂ ਦੇਵਸ੍ਤੀਵ੍ਰਕੋਪਸਮਨ੍ਵਿਤਃ ।। ੨੩.

"ਮੁੰਡਿਆ, ਤੇਰਾ ਮੁੱਖ ਹਾਥੀ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੇਰਾ ਪੇਟ ਵੱਡਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਜਨੇਊ ਤੇ ਕੰਧੇ ਉੱਤੇ ਸੱਪ ਪਾਏਂਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੇਜ਼ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ।

ਅਰ੍ਦ੍ਧਕੋਟ੍ਯਾ ਚ ਰੋਮਾਣਾਮਾਤ੍ਮਨੋऽਙ੍ਗੇ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਃ । ਕੂਪਕਾਸ੍ਵੇਦਸਲਿਲਪੂਰ੍ਣਸ਼ੂਲਧਰਸ੍ਤਥਾ । ਧੁਨ੍ਵਨ੍ ਸ਼ਰੀਰਮੁਤ੍ਥਾਯ ਤਤੋ ਦੇਵੋ ਰੁषਾਨ੍ਵਿਤਃ ।। ੨੩.

ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਅੱਧੀ ਕਰੋੜ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਰੋਮਾਂ ਵਿਚ ਪਸੀਨਾ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।