ਤਤੋ ਵ੍ਰਤਂ ਧਰਣ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਗੀਤਾਗਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਚੋਤ੍ਤਮਾ
ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਵਰਤ ਅਤੇ ਅਗਸਤਿਆ ਜੀ ਦਾ ਉੱਚਾ ਵਰਤ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ੁਭਵ੍ਰਤਂ ਧਨ੍ਯਵ੍ਰਤਂ ਕਾਨ੍ਤਿਵ੍ਰਤਮਤਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਚੰਗਾ ਵਰਤ, ਧੰਨ ਵਰਤ ਅਤੇ ਚਮਕ ਦਾ ਵਰਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਵ੍ਰਤਂ ਕਾਮਵ੍ਰਤਮਾਰੋਗ੍ਯਵ੍ਰਤਮੇਵ ਚ
ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਵਰਤ, ਇੱਛਾ ਦਾ ਵਰਤ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦਾ ਵਰਤ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪੁਰਾਣਸ੍ਤਵਨਂ ਚੈਵ ਨਾਰਾਯਣੇਸ਼੍ਵਰੇਣ ਚ
ਪੁਰਾਣੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਵੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਤਤੋ ਭੁਵਨਕੋਸ਼ਸ੍ਯ ਵਰ੍ਣਨਂ ਸਮੁਦਾਹृਤਮ੍
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਅੰਡੇ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਭਾਰਤਾਦਿਸਮੁਦ੍ਦੇਸ਼ਃ ਸृष੍ਟਿਸਮ੍ਭਾਗ ਏਵ ਚ
ਭਾਰਤ ਆਦਿਕ ਦੇ ਭਾਗ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਵੰਡ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸਣ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਕ੍ਤਿਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਕਥਨਂ ਮਹਿषਾਸੁਰਘਾਤਨਮ੍
ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਵੇਤੋਪਾਖ੍ਯਾਨਮਤ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤਿਲਧੇਨੁਵਿਧਿਸ੍ਤਤਃ
ਇੱਥੇ ਸ਼੍ਵੇਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਤਿਲ ਦੀ ਗਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤਸ਼੍ਚ ਸ਼ਰ੍ਕ੍ਕਰਾਧੇਨੋਰ੍ਮਧੁਧੇਨੋਸ੍ਤਤਃ ਪਰਮ੍ 218.
ਫਿਰ ਸ਼ੱਕਰ ਦੀ ਗਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਗਾਂ ਦਾ ਉਲੇਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਧਾਨ੍ਯਧੇਨੁਸ਼੍ਚ ਭਗਵਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰਲਕ੍ਸ਼ਣਮੇਵ ਚ
ਅੱਗੇ ਧਾਨ ਦੀ ਗਾਂ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਵੀ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤਤੋ ਭਾਗਵਤਾਨਾਂ ਚ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਮ੍
ਫਿਰ ਭਗਤਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਾਨਾਮਨ੍ਤ੍ਰਾਸ੍ਤਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਦੇਵੋਪਕਰਣੇ ਵਿਧਿਃ
ਫਿਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੰਤਰ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਜ-ਸਮਾਨ ਦੀ ਰੀਤ ਵੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਯੋਨਿਗਰ੍ਭਮੋਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਕੋਕਾਮੁਖਪ੍ਰਸ਼ਂਸਨਮ੍
ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਕੋਕਾਮੁਖ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਰੂਪਕਾਰਣਮਤ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਮਾਯਾਚਕ੍ਰਂ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਇੱਥੇ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਫਿਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਾਇਆ ਦਾ ਚੱਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕਂਕृਤਾਞ੍ਜਨਦਰ੍ਪਾਣਾਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸ੍ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਫਿਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਜਨ ਲਾਇਆ ਜਾਂ ਦਰਪਣ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਮੰਤ੍ਰ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦਨ੍ਤਕਾष੍ਠਾਦ੍ਯਕਰਣੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਫਿਰ, ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਲੱਕੜੀ ਨਾ ਵਰਤਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨੀਲਵਸ੍ਤ੍ਰਪਰਿਧਾਨੇ ਕ੍ਰੋਧਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਰ੍ਚਨੇ
ਨੀਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਣ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਵੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਕृष੍ਣਵਸ੍ਤ੍ਰਪਰਿਧਾਨੇ ਧੌਤਵਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਧਾਰਣੇ
ਕਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਣ ਅਤੇ ਧੋਏ ਹੋਏ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਣ ਦੇ ਨਿਯਮ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਦੀਪੋਚ੍ਛਿष੍ਟਸ੍ਯ ਤੈਲਸ੍ਯ ਕਰਲੇਪੇਨ ਪੂਜਨੇ 218.
ਦੀਵੇ ਵਿਚੋਂ ਬਚਿਆ ਤੇਲ ਪੂਜਾ ਵਿਚ ਹੱਥ ਨਾਲ ਲਾਉਣ ਬਾਰੇ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਿਣ੍ਯਾਕਭਕ੍ਸ਼ਣੇ ਚੈਵ ਉਪਾਨਦ੍ਗੂਢਪਾਦਕੇ
ਤਿਲ੍ਹ ਦੀ ਖਲ ਖਾਣ ਅਤੇ ਜੁੱਤੀਆਂ ਪਾ ਕੇ ਪੈਰ ਢੱਕਣ ਬਾਰੇ ਵੀ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸੂਕਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਮਹਿਮਾ ਤਤੋ ਜਮ੍ਬੂਕਗृਧ੍ਰਯੋਃ
ਫਿਰ, ਸੂਕਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਗਿੱਦੜ ਤੇ ਗਿਧ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵੀ ਦੱਸਣੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਬਦਰੀषਣ੍ਡਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਗੁਹ੍ਯਧਰ੍ਮਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਨਮ੍
ਬਦਰੀ ਆਸ਼ਰਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਧਰਮਾਂ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸੋਮੇਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯ ਮਹਿਮਾ ਮੁਕ੍ਤਿਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਸ੍ਯ ਚਾਪਿ ਹਿ।। ਤ੍ਰਿਵੇਣ੍ਯਾਸ਼੍ਚੈਵ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਗਣ੍ਡਕੀਭਵਮ੍
ਸੋਮੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਮੁਕਤੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਤਿਵੇਣੀ ਅਤੇ ਗੰਡਕੀ ਦਰਿਆ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਵੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਚਕ੍ਰਤੀਰ੍ਥਸ੍ਯ ਮਹਿਮਾ ਹਰਿਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਸਮੁਦ੍ਭਵਃ
ਚਕਰਾ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਹਰੀ ਖੇਤਰ ਤੋਂ ਉਸ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਗੋਨਿष੍ਕ੍ਰਮਸ੍ਯ ਮਹਿਮਾ ਦ੍ਵਾਰਵਤ੍ਯਾਸ੍ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਗੋਨਿਸ਼ਕ੍ਰਮ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੁਆਰਾਵਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਥੁਰਾਤੀਰ੍ਥਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਮਥੁਰਾ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵਾਰਣ੍ਯਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਚਕ੍ਰਤੀਰ੍ਥਸ੍ਯ ਚੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਦੇਵਾਰਣਯ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਚਕਰਾ ਤੀਰਥ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਹਾਨਤਾ ਵੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਥਾ ਆਖ੍ਯਾਯਿਕਾਯੁਕ੍ਤਂ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤੇਸ਼੍ਚ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਹਾਣੀਆਂ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਿਸ਼੍ਰਾਂਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਯਮੁਨੋਦ੍ਭੇਦਮਹਿਮਾ ਕਾਲਿਞ੍ਜਰਸਮੁਦ੍ਭਵਾਃ 218.
ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਕਾਲਿੰਜਰ ਦੇ ਜਨਮ ਬਾਰੇ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਮਧੁਕਪ੍ਰਤਿਮਾਯਾਸ਼੍ਚ ਸ੍ਥਾਪਨਂ ਸਂਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਮਧੁਕਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।