ਵਰਾਹਸ੍ਯ ਪੁਰਾਣਸ੍ਯ ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਾਨ੍ਪ੍ਰਬ੍ਰਵੀਮ੍ਯਹਮ੍
ਮੈਂ ਹੁਣ ਵਰਾ੍ਹਾ ਪੁਰਾਣੇ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਆਦਿਸृष੍ਟਿਸ੍ਤਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਚਰਿਤਂ ਦੁਰ੍ਜਨਸ੍ਯ ਚ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ ਮੰਦ ਬੰਦਿਆਂ ਦੇ ਕਰਤੂਤ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਆਦਿਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਕਥਨੇ ਸਰਮਾਖ੍ਯਾਨਮੇਵ ਚ
ਮੂਲ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿਚ ਸਰਮਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਅਸ਼੍ਵਿਨੋਰਪਿ ਚੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿ ਗੌਰ੍ਯੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਗੌਰੀ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸ੍ਕਨ੍ਦੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਭਾਨੋਸ਼੍ਚ ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਃ ਸਮੁਦਾਹृਤਾ
ਸਕੰਦ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਭਾਨੁ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਧਨਦਸ੍ਯ ਤਥੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਃ ਪਰਾਪਰਵਿਨਿਰ੍ਣਯਃ
ਧਨਦਾ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਉੱਚ-ਨੀਵਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸੋਮੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਸ੍ਯਂ ਚ ਕ੍ਸ਼ਿਤੇਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸਮਾਸਤਃ
ਸੋਮ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਰਾਜ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਤਃ ਸਤ੍ਯਤਪੋਪਾਖ੍ਯਾ ਮਤ੍ਸ੍ਯਦ੍ਵਾਦਸ਼ਿਕਾ ਤਥਾ
ਫਿਰ ਸਤ੍ਯਤਪਾ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਮਤ੍ਸਯ ਦਾ ਬਾਰਾਂ ਰਾਤਾਂ ਵਾਲਾ ਵਰਤ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਨृਸਿਂਹਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਚਾਪਿ ਵਾਮਨਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਤਥਾ 218.
ਨਰਸਿੰਘ ਦਾ ਬਾਰਾਂ ਰਾਤਾਂ ਵਾਲਾ ਵਰਤ ਅਤੇ ਵਾਮਨ ਦਾ ਵੀ ਬਾਰਾਂ ਰਾਤਾਂ ਵਾਲਾ ਵਰਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕृष੍ਣਦ੍ਵਾਦਸ਼ਿਕਾ ਚਾਪਿ ਬੁਦ੍ਧਦ੍ਵਾਦਸ਼ਿਕਾ ਤਥਾ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਬਾਰਾਂ ਰਾਤਾਂ ਵਾਲਾ ਵਰਤ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਦਾ ਵੀ ਬਾਰਾਂ ਰਾਤਾਂ ਵਾਲਾ ਵਰਤ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋ ਵ੍ਰਤਂ ਧਰਣ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਗੀਤਾਗਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਚੋਤ੍ਤਮਾ
ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਵਰਤ ਅਤੇ ਅਗਸਤਿਆ ਜੀ ਦਾ ਉੱਚਾ ਵਰਤ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ੁਭਵ੍ਰਤਂ ਧਨ੍ਯਵ੍ਰਤਂ ਕਾਨ੍ਤਿਵ੍ਰਤਮਤਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਚੰਗਾ ਵਰਤ, ਧੰਨ ਵਰਤ ਅਤੇ ਚਮਕ ਦਾ ਵਰਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਵ੍ਰਤਂ ਕਾਮਵ੍ਰਤਮਾਰੋਗ੍ਯਵ੍ਰਤਮੇਵ ਚ
ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਵਰਤ, ਇੱਛਾ ਦਾ ਵਰਤ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦਾ ਵਰਤ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪੁਰਾਣਸ੍ਤਵਨਂ ਚੈਵ ਨਾਰਾਯਣੇਸ਼੍ਵਰੇਣ ਚ
ਪੁਰਾਣੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਵੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਤਤੋ ਭੁਵਨਕੋਸ਼ਸ੍ਯ ਵਰ੍ਣਨਂ ਸਮੁਦਾਹृਤਮ੍
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਅੰਡੇ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਭਾਰਤਾਦਿਸਮੁਦ੍ਦੇਸ਼ਃ ਸृष੍ਟਿਸਮ੍ਭਾਗ ਏਵ ਚ
ਭਾਰਤ ਆਦਿਕ ਦੇ ਭਾਗ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਵੰਡ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸਣ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਕ੍ਤਿਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਕਥਨਂ ਮਹਿषਾਸੁਰਘਾਤਨਮ੍
ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਵੇਤੋਪਾਖ੍ਯਾਨਮਤ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤਿਲਧੇਨੁਵਿਧਿਸ੍ਤਤਃ
ਇੱਥੇ ਸ਼੍ਵੇਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਤਿਲ ਦੀ ਗਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤਸ਼੍ਚ ਸ਼ਰ੍ਕ੍ਕਰਾਧੇਨੋਰ੍ਮਧੁਧੇਨੋਸ੍ਤਤਃ ਪਰਮ੍ 218.
ਫਿਰ ਸ਼ੱਕਰ ਦੀ ਗਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਗਾਂ ਦਾ ਉਲੇਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਧਾਨ੍ਯਧੇਨੁਸ਼੍ਚ ਭਗਵਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰਲਕ੍ਸ਼ਣਮੇਵ ਚ
ਅੱਗੇ ਧਾਨ ਦੀ ਗਾਂ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਵੀ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤਤੋ ਭਾਗਵਤਾਨਾਂ ਚ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਮ੍
ਫਿਰ ਭਗਤਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨਾਨਾਮਨ੍ਤ੍ਰਾਸ੍ਤਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਦੇਵੋਪਕਰਣੇ ਵਿਧਿਃ
ਫਿਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮੰਤਰ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਜ-ਸਮਾਨ ਦੀ ਰੀਤ ਵੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਯੋਨਿਗਰ੍ਭਮੋਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚ ਕੋਕਾਮੁਖਪ੍ਰਸ਼ਂਸਨਮ੍
ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਕੋਕਾਮੁਖ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਰੂਪਕਾਰਣਮਤ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਮਾਯਾਚਕ੍ਰਂ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਇੱਥੇ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਫਿਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਾਇਆ ਦਾ ਚੱਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਕਂਕृਤਾਞ੍ਜਨਦਰ੍ਪਾਣਾਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸ੍ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਫਿਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੰਜਨ ਲਾਇਆ ਜਾਂ ਦਰਪਣ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਮੰਤ੍ਰ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦਨ੍ਤਕਾष੍ਠਾਦ੍ਯਕਰਣੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਫਿਰ, ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਲੱਕੜੀ ਨਾ ਵਰਤਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਜਿਹੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਨੀਲਵਸ੍ਤ੍ਰਪਰਿਧਾਨੇ ਕ੍ਰੋਧਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਰ੍ਚਨੇ
ਨੀਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਣ ਅਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੇ ਨਿਯਮ ਵੀ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਕृष੍ਣਵਸ੍ਤ੍ਰਪਰਿਧਾਨੇ ਧੌਤਵਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਧਾਰਣੇ
ਕਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਣ ਅਤੇ ਧੋਏ ਹੋਏ ਕੱਪੜੇ ਪਹਿਨਣ ਦੇ ਨਿਯਮ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਦੀਪੋਚ੍ਛਿष੍ਟਸ੍ਯ ਤੈਲਸ੍ਯ ਕਰਲੇਪੇਨ ਪੂਜਨੇ 218.
ਦੀਵੇ ਵਿਚੋਂ ਬਚਿਆ ਤੇਲ ਪੂਜਾ ਵਿਚ ਹੱਥ ਨਾਲ ਲਾਉਣ ਬਾਰੇ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਪਿਣ੍ਯਾਕਭਕ੍ਸ਼ਣੇ ਚੈਵ ਉਪਾਨਦ੍ਗੂਢਪਾਦਕੇ
ਤਿਲ੍ਹ ਦੀ ਖਲ ਖਾਣ ਅਤੇ ਜੁੱਤੀਆਂ ਪਾ ਕੇ ਪੈਰ ਢੱਕਣ ਬਾਰੇ ਵੀ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।