ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾऽਸ੍ਯੈਵ ਦਸ਼ਾਧ੍ਯਾਯਂ ਸ਼ੁਚਿਰ੍ਭੂਤ੍ਵਾ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਇਹ ਦੱਸ ਅਧਿਆਇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਸੁਣ ਲੈਣ ਨਾਲ,
ਯਃ ਪੁਨਃ ਸਤਤਂ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਨੈਰਨ੍ਤਰ੍ਯੇਣ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਮਝ ਕੇ, ਲਗਾਤਾਰ ਤੇ ਵਿਘਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਇਹ ਸੁਣਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ,
ਸਰ੍ਵਯਜ੍ਞੇषੁ ਯਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਦਾਨੇषੁ ਯਤ੍ਫਲਮ੍
ਜਿਹੜਾ ਫਲ ਸਾਰੇ ਯਜਨਾਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦਾਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ,
ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨ ਸਨ੍ਦੇਹੋ ਵਰਾਹਵਚਨਂ ਯਥਾ
ਉਹੀ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਗੱਲ 'ਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਵਰਾ੍ਹਾ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ ਹੈ।
ਅਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਭਵੇਤ੍ਪੁਤ੍ਰਃ ਸਪੌਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸੁਪੌਤ੍ਰਕਃ 217.
ਜਿਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿਸਦੇ ਪੌਤਰੇ ਹਨ, ਉਸਨੂੰ ਪਰਪੌਤਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਨਾਰਾਯਣੋ ਦੇਵਃ ਸਨ੍ਤੁष੍ਟਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਧਿ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਉਸ ਉੱਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਭਗਵਾਨ ਸਦਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੁ ਪੂਜਯੇਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਯਥਾ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸਨਾਤਨਮ੍
ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਨਾਤਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤਿ ਨृਪੋ ਗ੍ਰਾਮੈਃ ਪੂਜਯੇਚ੍ਚ ਵਸੁਨ੍ਧਰੇ
ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿੰਡਾਂ ਰਾਹੀਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਵਿष੍ਣੁਸਾਯੁਜ੍ਯਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਪੁਰਾਣਪਠਨਾਦਿਵਿषਯਾਨੁਕ੍ਰਮਣਿਕਾਧ੍ਯਾਯਃ ਵੀਰੇਸ਼੍ਵਰੇਣ ਸਹ ਮਾਧਵਭਦ੍ਰਨਾਮ੍ਨਾ ਕਾਸ਼੍ਯਾਂ ਵਰਾਹਕਥਿਤਂ ਲਿਖਿਤਂ ਪੁਰਾਣਮ੍
ਹੁਣ, ਪੁਰਾਣਾ ਪੜ੍ਹਨ ਆਦਿਕ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਵਾਲਾ ਅਧਿਆਇ: ਕਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਵਰਾ੍ਹਾ ਜੀ ਵੱਲੋਂ, ਵੀਰੇਸ਼ਵਰ ਤੇ ਮਾਧਵਭਦਰ ਨਾਲ, ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ।
ਵਰਾਹਸ੍ਯ ਪੁਰਾਣਸ੍ਯ ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਾਨ੍ਪ੍ਰਬ੍ਰਵੀਮ੍ਯਹਮ੍
ਮੈਂ ਹੁਣ ਵਰਾ੍ਹਾ ਪੁਰਾਣੇ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਆਦਿਸृष੍ਟਿਸ੍ਤਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਚਰਿਤਂ ਦੁਰ੍ਜਨਸ੍ਯ ਚ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ ਮੰਦ ਬੰਦਿਆਂ ਦੇ ਕਰਤੂਤ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਆਦਿਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਕਥਨੇ ਸਰਮਾਖ੍ਯਾਨਮੇਵ ਚ
ਮੂਲ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿਚ ਸਰਮਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਅਸ਼੍ਵਿਨੋਰਪਿ ਚੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿ ਗੌਰ੍ਯੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਅਸ਼ਵਿਨਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਗੌਰੀ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸ੍ਕਨ੍ਦੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਭਾਨੋਸ਼੍ਚ ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਃ ਸਮੁਦਾਹृਤਾ
ਸਕੰਦ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਅਤੇ ਭਾਨੁ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਧਨਦਸ੍ਯ ਤਥੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਃ ਪਰਾਪਰਵਿਨਿਰ੍ਣਯਃ
ਧਨਦਾ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਉੱਚ-ਨੀਵਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸੋਮੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰਹਸ੍ਯਂ ਚ ਕ੍ਸ਼ਿਤੇਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸਮਾਸਤਃ
ਸੋਮ ਦੇ ਜਨਮ ਦਾ ਰਾਜ਼ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਤਃ ਸਤ੍ਯਤਪੋਪਾਖ੍ਯਾ ਮਤ੍ਸ੍ਯਦ੍ਵਾਦਸ਼ਿਕਾ ਤਥਾ
ਫਿਰ ਸਤ੍ਯਤਪਾ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਮਤ੍ਸਯ ਦਾ ਬਾਰਾਂ ਰਾਤਾਂ ਵਾਲਾ ਵਰਤ ਵੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਨृਸਿਂਹਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਚਾਪਿ ਵਾਮਨਦ੍ਵਾਦਸ਼ੀ ਤਥਾ 218.
ਨਰਸਿੰਘ ਦਾ ਬਾਰਾਂ ਰਾਤਾਂ ਵਾਲਾ ਵਰਤ ਅਤੇ ਵਾਮਨ ਦਾ ਵੀ ਬਾਰਾਂ ਰਾਤਾਂ ਵਾਲਾ ਵਰਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਕृष੍ਣਦ੍ਵਾਦਸ਼ਿਕਾ ਚਾਪਿ ਬੁਦ੍ਧਦ੍ਵਾਦਸ਼ਿਕਾ ਤਥਾ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਬਾਰਾਂ ਰਾਤਾਂ ਵਾਲਾ ਵਰਤ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਦਾ ਵੀ ਬਾਰਾਂ ਰਾਤਾਂ ਵਾਲਾ ਵਰਤ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋ ਵ੍ਰਤਂ ਧਰਣ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਗੀਤਾਗਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਯ ਚੋਤ੍ਤਮਾ
ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਵਰਤ ਅਤੇ ਅਗਸਤਿਆ ਜੀ ਦਾ ਉੱਚਾ ਵਰਤ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ੁਭਵ੍ਰਤਂ ਧਨ੍ਯਵ੍ਰਤਂ ਕਾਨ੍ਤਿਵ੍ਰਤਮਤਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਚੰਗਾ ਵਰਤ, ਧੰਨ ਵਰਤ ਅਤੇ ਚਮਕ ਦਾ ਵਰਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਵ੍ਰਤਂ ਕਾਮਵ੍ਰਤਮਾਰੋਗ੍ਯਵ੍ਰਤਮੇਵ ਚ
ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਵਰਤ, ਇੱਛਾ ਦਾ ਵਰਤ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਦਾ ਵਰਤ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪੁਰਾਣਸ੍ਤਵਨਂ ਚੈਵ ਨਾਰਾਯਣੇਸ਼੍ਵਰੇਣ ਚ
ਪੁਰਾਣੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਵੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਤਤੋ ਭੁਵਨਕੋਸ਼ਸ੍ਯ ਵਰ੍ਣਨਂ ਸਮੁਦਾਹृਤਮ੍
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਅੰਡੇ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਭਾਰਤਾਦਿਸਮੁਦ੍ਦੇਸ਼ਃ ਸृष੍ਟਿਸਮ੍ਭਾਗ ਏਵ ਚ
ਭਾਰਤ ਆਦਿਕ ਦੇ ਭਾਗ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਵੰਡ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸਣ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਕ੍ਤਿਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਕਥਨਂ ਮਹਿषਾਸੁਰਘਾਤਨਮ੍
ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਵੇਤੋਪਾਖ੍ਯਾਨਮਤ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤਿਲਧੇਨੁਵਿਧਿਸ੍ਤਤਃ
ਇੱਥੇ ਸ਼੍ਵੇਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਤਿਲ ਦੀ ਗਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤਸ਼੍ਚ ਸ਼ਰ੍ਕ੍ਕਰਾਧੇਨੋਰ੍ਮਧੁਧੇਨੋਸ੍ਤਤਃ ਪਰਮ੍ 218.
ਫਿਰ ਸ਼ੱਕਰ ਦੀ ਗਾਂ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀ ਗਾਂ ਦਾ ਉਲੇਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਧਾਨ੍ਯਧੇਨੁਸ਼੍ਚ ਭਗਵਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰਲਕ੍ਸ਼ਣਮੇਵ ਚ
ਅੱਗੇ ਧਾਨ ਦੀ ਗਾਂ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਵੀ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।