ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਾਲ ਭਰ ਲਗਾਤਾਰ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਉਤੇ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੀ ਇਕ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਬ੍ਰਹਮੋਦਯਾ ਨਾਂ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਇਥੇ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੌਤ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਦੁੱਖ-ਕਲੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਉਜਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਇੱਥੇ ਸ਼ਾਮ ਦਾ ਪੂਜਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਰਹਿ ਕੇ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਉਧਾਰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਕੋਈ ਉੱਤਮ ਵਿਅਕਤੀ ਵਾਗਮਤੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਖੀ ਤੇ ਧਨਵਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਰਲੇਪ, ਨਿਰਲੋਭ ਤੇ ਨਿਰਕ੍ਰੋਧ ਹੋ ਕੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਥੇ ਜਾਵੇ। ਇੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਫਲ ਦਸ ਗੁਣਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇੱਥੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦਾ ਫਲ ਅਬਿਨਾਸੀ ਹੈ ਤੇ ਦਾਨੀ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੀਰਥ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪੁੰਨ ਖੇਤਰ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ, ਹਰਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਘੁੰਮਿਆ, ਓਥੇ ਹਰ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਈ, ਸਭ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੀਰਥ ਬਣ ਗਈ। ਇਹ ਥਾਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਗੋਕਰਣੇਸ਼ਵਰ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗੀ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਲੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗੋਕਰਣੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਤਮ ਵਿੱਚ ਦੋ ਸੌ ਪੰਦਰਾਂਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਗੋਕਰਣ, ਸ਼੍ਰਿੰਗੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਹਰਣ-ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਨਾਂਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਚਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸਿੰਗ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਹਰ ਹਿੱਸਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸਥਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਹੇ ਦੇਵੀ! ਵਜਰਪਾਣੀ ਨੇ ਸਿੰਗ ਦੀ ਨੋਕ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਸਿੱਧਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਹੀ ਭਗਵਾਨ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਆਪਣੇ ਅਨੇਕ ਹਿੱਸੇ, ਸੌ ਭਾਗ, ਉਸ ਹਰਣ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ। ਉਸੀ ਰਸਤੇ, ਉਸ ਹੀ ਸਰੀਰ ਰਾਹੀਂ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਰਬਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭੂ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਵੰਡ ਸੌ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਾਂਗ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਆਚਾਰਯ ਨੇ ਮਹਾਨ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਦੇਵਤੇ, ਦੈਤ, ਗੰਧਰਵ, ਸਿੱਧ, ਯਕਸ਼ ਤੇ ਮਹਾਨ ਨਾਗ—ਇਹ ਸਭ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ, ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਪੌਲਸਤਿਆ ਨਾਂ ਦੇ ਰਾਵਣ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਸਮੇਤ, ਗੋਕਰਣ ਦੇ ਅਬਿਨਾਸੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਬੜੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਦੀ ਵਰ ਮੰਗੀ। ਅਤੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਕੇ, ਦਸ਼ਮੁਖੀ ਰਾਵਣ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਇੰਦਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਉਹ ਚੋਟੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵਜਰਧਾਰੀ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਉਠਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਰੱਖਿਆ।