ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨਿਯਮ, ਵਰਤ, ਯਜਨਾਂ, ਦਾਨ ਜਾਂ ਉੱਤਮ ਭੋਜਨ ਦੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਚਾਹੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਸ਼ੂਦਰ ਜਾਂ ਇਸਤਰੀ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਜਦੋ ਇਹ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਸੇਵਕਾਂ ਵਾਂਗ ਜੰਮਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਦਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਇਕਤ੍ਰਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਕੋਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਘਾਤੀ, ਗੁਰੂ-ਘਾਤੀ, ਗਾਂ-ਘਾਤੀ ਜਾਂ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਇੱਥੇ ਕਈ pavitra ਸਥਾਨ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ। ਹਰ ਇੱਕ ਕੋਸ਼ ਉੱਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਰੂਪ ਹਟਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਸਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸੰਯਮੀ ਹੋ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਬਿਨਾ ਕੁਝ ਖਾਧੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਵਾਂਗ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਣ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਗ-ਰੋਸ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਮੂਲ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੀਰਥ ਬਣਾਇਆ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਇਥੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਗੋਰਕਸ਼ਕ ਨਾਮਕ ਸਥਾਨ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਨੰਦਨ ਵੱਛੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ। ਉਥੇ, ਗੌਰੀ ਦੇ ਚੋਟੀ ਤੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧ ਮਨੁੱਖ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ, ਭਗਵਤੀ, ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਂ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਖਿਆ ਲਈ ਖੜੀ ਹੈ। ਉਹ ਥੱਲੇ, ਵਾਗਮਤੀ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਉਤਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਉਮਾ ਦੇ ਸਤਨ-ਆਕਾਰ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪੰਚਨਦ ਤੀਰਥ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਥੇ, ਨਕੁਲੋਹੇ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ ਹੋਰ pavitra ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਿੱਧ ਮਨੁੱਖ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਪੂਰਾ ਸਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਵਸਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰੀ-ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮੋਦਯਾ ਨਾਮਕ pavitra ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ਕ ਹੈ। ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਮੌਤ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਕਲੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਦੋਵਾਰਾ ਜੰਮਿਆ ਮਨੁੱਖ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਪਵਿੱਤਰ ਦੋਵਾਰਾ ਜੰਮਿਆ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਰਾਤ ਰਹਿ ਕੇ ਰੁਦ੍ਰ ਜਪ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਵੰਸ਼ ਉਸ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਪੁਣਯਾਤਮਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ ਵਾਗਮਤੀ ਨਦੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨੀਚ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਸਗੋਂ ਸੁਖੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮਦੇ ਹਨ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਥੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਾਗ-ਰੋਸ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਪੁੰਨ ਦਸ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਉਥੇ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਦਾਨ ਕਦੇ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਦਾਨੀ ਮਹਾਨ ਪੁੰਨ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪੁੰਨ-ਭੂਮੀ ਨਹੀਂ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਜਾਣੀ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ। ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ, ਹਰਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਹਰ ਥਾਂ pavitra ਤੀਰਥ ਬਣ ਗਈ, ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਈ। ਇਹ ਸਥਾਨ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਗੋਕਰਨੇਸ਼ਵਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਜਲੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਤਮ' ਦਾ ਦੋ ਸੌ ਪੰਦਰਾਂਵਾਂ ਅਧਿਆਇ, ਜੋ ਭਗਵਦ ਗੋਕਰਨੇਸ਼ਵਰ ਮਹਾਤਮ ਵਾਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਵਿਚ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਗੋਕਰਨ, ਸ਼੍ਰਿੰਗੇਸ਼ਵਰ ਆਦਿਕ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਹਰਣ-ਰੂਪੀ ਭਗਵਾਨ ਉਸ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਨਾਮਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਚਲੇ ਗਏ...