ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਮੂਹ ਦੇਵਤੇ ਵੱਡੀ ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਢੇਰੀ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਠੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਸੁਰਗ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਲੋਕ, ਤੇ ਨਾਗ ਲੋਕ—ਹਰ ਥਾਂ ਨੂੰ ਖੰਗਾਲਦੇ ਗਏ। ਪਰ ਬਹੁਤ ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਘਿਰੇ, ਉਹ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕੇ। ਉਸ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਰਹੇ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਉਪਵਨਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਬਾਗਾਂ, ਹਰ ਥਾਂ ਗਏ, ਪਰ ਸ਼ੰਭੂ ਦਾ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਗਏ, ਉਥੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸੇ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਡਰ ਵੱਸ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਅਮਰ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਏ ਤੇ ਆਸਰਾ ਲੱਭਣ ਲੱਗੇ। ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਇੱਕੋ ਹੀ ਉਪਾਏ ਬਚਿਆ ਹੈ—ਵੈਰੀਤਾ ਦੇ ਨਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ। ਅਸੀਂ ਤਿੰਨਹੀਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੋਜ ਕਰ ਲਈ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸ਼ਲੇਸ਼ਮਾਤਕ ਜੰਗਲ ਦਾ ਖੇਤਰ ਹੀ ਬਾਕੀ ਹੈ। ਆਓ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਅਸੀਂ ਉਥੇ ਚੱਲੀਏ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਮਾਨਾਂ 'ਚ ਬੈਠ ਕੇ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਉਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤੇ। ਇਹ ਥਾਵਾਂ ਜੰਗਲਾਂ, ਤਪੋਵਨਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਗੁਫ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅੰਦਰ ਵੜ ਗਏ। ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਦਰਾਰਾਂ ਅਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਝਾੜੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘੇ। ਜਦ ਉਹ ਇਕ ਜੰਗਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਦੇਵਤਾ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਗਏ। ਪਹਾੜੀ ਦਰਿਆ ਦੇ ਰੇਤਲੇ ਕੰਢੇ ਉੱਤੇ ਉਹ ਹੰਸਾਂ, ਚੰਬੇਲੀ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਥੇ ਰੇਤ ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਮੋਤੀ ਦੇ ਚੂਰਨ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਥੇ, ਮੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਗਿਆਨੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ। ਮੈਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਪਰਬਤ ਦੀ ਉੱਚੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀਆਂ ਨੇ ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿਚਕਾਰ, ਉਸਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਖਿਆਕਰਤਾ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਦੇਖਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਦੰਦ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਸਨ, ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਚਿੱਟੇ ਧੱਬੇ, ਹੋਠ ਬਿੰਬਾ ਫਲ ਵਾਂਗ ਲਾਲ, ਜੀਭ ਤੇ ਮੂੰਹ ਤਾਮਬੇ ਵਰਗੇ, ਤੇ ਦੰਦ ਨਵੇਂ ਉੱਗਦੇ ਦਸਤਾਂ ਵਾਂਗ ਸਨ। ਇਹ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਡਰ ਕੇ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਭੱਜ ਪਏ। ਪਰ ਇੰਦਰ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸਿੰਗ ਦੇ ਸਿਰੇ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਸਿੰਗ ਦੇ ਤਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਸਿੰਗ ਦਾ ਸਿਰਾ ਸ਼ਕਰ (ਇੰਦਰ) ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਸੀ, ਵਿਚਲਾ ਹਿੱਸਾ ਮੇਰੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਤਿੰਨ ਜਣਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਮ੍ਰਿਗਨਾਥ ਦੇ ਸਿੰਗ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਥੋਂ ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਜੇ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਇਥੇ ਰਹਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਸਿੰਗ ਇਥੇ, ਇਸ ਸ਼ਲੇਸ਼ਮਾਤਕ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ। ਫਿਰ ਵੀ, ਇਥੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਹੋਵੇਗੀ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜਿੰਨੇ ਤੀਰਥ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹਨ, ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਸਰੋਵਰ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਇਥੇ ਸਮੀਟੇ ਜਾਣਗੇ। ਦੁਬਾਰਾ, ਪਰਬਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਿਮਾਵਤ ਦੇ ਪਾਵਨ ਚਰਨਾਂ ਹੇਠ, ਮੈਂ ਚਤੁਰਮੁਖੀ ਸਰੀਰ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਸਿਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵਾਂਗਾ। ਉਥੇ, ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਜਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਾਂਗਾ। ਜਦੋਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਚੱਕਰਧਾਰੀ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਗਾ..." ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਖੋਜ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਰ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸ ਮਹਾਨ ਮ੍ਰਿਗਨਾਥ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਦੀ ਇਹ ਵਿਲੱਖਣ ਕਥਾ ਸੰਪੰਨ ਹੋਈ।