ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਹੇ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਥੇ 'ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਦੇ ਉਪਾਏ' ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਅਖਿਆ ਵਾਲਾ ਦੋ ਸੌ ਗਿਆਰਾਂਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਸੰਸਾਰ ਚੱਕਰ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਦੀ ਵਿਅਖਿਆ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਹੋ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਰਗ ਤੇ ਡਿੱਠੇ ਪੈਰ ਖੜੇ ਹੋ। ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਨਮਾਨ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਵਾਹ ਵਾਹ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ; ਤੁਸੀਂ ਅਡੋਲ ਰਹੋ, ਹੇ ਸਤਗੁਣੀ! ਤੁਸੀਂ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹੋ, ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਇਥੋਂ ਰੁਖਸਤ ਹੋਇਆ, ਉਸਨੇ ਮੇਰੀ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਬੋਲੇ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ। ਵੈਸ਼ੰਪਾਇਨ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਵੈਖਾਨਸ ਆਸਤੀਕ ਸੀ, ਕੁਝ ਬੈਠਣ ਤੇ ਨਾ ਬੈਠਣ ਵਾਲੇ ਅਭਿਆਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 'ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ' ਆਖ ਕੇ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਖੋਲ੍ਹ ਲੀਆਂ। ਕੁਝ ਸ਼ਾਲਾਨੀ ਆਸਤੀਕ ਸਨ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਕਬੂਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਜੀਉਂਦੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਅਨਾਜ ਇਕੱਤਰ ਕਰਕੇ ਜੀਉਂਦੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਮਹਾਨ ਉਰਜਾ ਵਾਲੇ ਲੱਕੜ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਰਹਿੰਦੇ। ਕਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੇ, ਤੇ ਕਈ ਆਤਮ-ਸਯੰਮੀ ਸਨ। ਕੁਝ ਸਿੱਧਾ ਖੜੇ ਹੋ ਕੇ ਸੁੱਦੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਹਿਰਣਾਂ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦੇ। ਕੁਝ ਸਿਰਫ਼ ਪਾਣੀ, ਕੁਝ ਹਵਾ, ਤੇ ਕੁਝ ਸਿਰਫ਼ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਖਾਂਦੇ। ਵਾਰ ਵਾਰ ਸੋਚਦੇ ਕਿ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸਦੀਵੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ। ਉਹ ਨਿਰਦੋਸ਼, ਡਰ ਕਰਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਪੱਸਿਆਵਾਂ ਕਰਦੇ। ਪਰਮ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਧਰਮ ਦਾ ਹੀ ਆਲੋਚਨ ਕਰਦੇ। ਉੱਚੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਡਿੱਠੇ, ਉਹ ਧਾਰਮਿਕ-ਚੇਤਨਾ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਭ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸੰਸਾਰ ਚੱਕਰ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿੱਚ 'ਉਪਦੇਸ਼' ਨਾਮਕ ਦੋ ਸੌ ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਗੋਕਰਣੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ: ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਤਾਰਕਾਸੁਰ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਏ, ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਥਾਨ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਹ ਵੈਰੀਆਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਸੋਨੇ ਦੇ ਚੋਟੀ ਵਾਲੇ ਮੇਰੁ ਪਹਾੜ, ਜੋ ਪਹਾੜਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਇੰਦਰ ਚਿੱਤ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਸੰਭਾਲ ਕੇ, ਮੱਥਾ ਟੇਕਿਆ, ਪੈਰ ਫੜ ਕੇ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਪੁਰਾਣਾ ਜਾਣਦੇ ਹੋ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਗੋਕਰਣ ਕਿਵੇਂ ਹੈ ਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਕਿਵੇਂ? ਉਥੇ ਤੀਰਥ ਦੀ ਹੱਦ ਕਿੰਨੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲਾਂ ਦੀ ਕੀ ਮਹੱਤਾ ਹੈ? ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ, ਤੁਹਾਡੇ ਅਗਵਾਈ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸਥਾਨ ਮੁੜ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ? ਉਥੇ ਠੀਕ ਰੀਤਿ ਨਾਲ ਕੌਣ, ਕਿੱਥੇ, ਕਿਵੇਂ ਕਰਮ ਕੀਤਾ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ। ਸ਼ੁੱਧ ਮੰਦਰਾਚਲ ਪਹਾੜ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਇੱਕ ਥਾਂ ਹੈ, ਜੋ ਵਜ੍ਰ-ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਪੱਥਰ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਮੂੰਗੇ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਅਤੇ ਕੰਕੜ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲੱਤਾਂ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਗੁੱਛੇ-ਗੁੱਛੇ ਫੁੱਲ ਲਿਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਘਾਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਣਿਜਾਂ ਦੇ ਝਰਨੇ ਵਧੇਰੇ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ।