ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਰਦਾਦਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਦਕ੍ਸ਼ ਜੀ, ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਕੀ ਕਰੀਏ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?” ਤਾਂ ਦਕ੍ਸ਼ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, “ਤੁਰੰਤ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕੋ, ਇੱਥੇ ਜੰਗ ਲੜੀ ਜਾਵੇ।” ਇਸ ਆਦੇਸ਼ ਉੱਤੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ, ਪਿਸਾਚ, ਗ੍ਰਹਿ ਅਤੇ ਡਾਇਣਾਂ ਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਦੇਵਤੇ ਤੇਜ਼ ਤੀਰ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਲ ਹੰਕਾਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਪਰ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਗਣ ਵੀ, ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਅੱਗ ਵਾਲੀਆਂ ਲੱਕੜੀਆਂ, ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਇਸ ਡਰਾਵਨੀ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਇਕ ਹੀ ਤੀਰ ਨਾਲ ਭਗਾ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਛੇਦ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਜਦ ਭਗਾ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤਾਂ ਚਮਕਦਾਰ ਪੁਸ਼ਣ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਦ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਪੁਸ਼ਣ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵੱਧ-ਵੱਧ ਵਰਖਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਪੁਸ਼ਣ ਦੇ ਦੰਦ ਉਖਾੜ ਦਿੱਤੇ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਵਾਸੂ ਸਾਰੇ ਪਾਸੇ ਭੱਜ ਗਏ ਤੇ ਗਿਆਰਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਵੀ ਉਥੋਂ ਤੁਰ ਗਏ। ਜਦੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਹਾਰਦੇ ਤੇ ਭੱਜਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਸੋਰਜ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ, ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, “ਤੁਾਡੀ ਮਰਦਾਨਗੀ ਕਿੱਥੇ ਚਲੀ ਗਈ? ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਨ, ਵਿਰਾਸਤ ਤੇ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਕੇ ਕਿਵੇਂ ਡਰ ਰਹੇ ਹੋ? ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਹੜੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਤੇ ਗਰਵ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਯਾਦ ਕਰੋ। ਜਦੋਂ ਪਰਮਪਿਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਡਰ ਕੇ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੋ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਨੁ) ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਅਤੇ ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਾਲਕ, ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਹਰੀ ਅਤੇ ਹਰਾ (ਰੁਦ੍ਰ) ਵਿਚਕਾਰ ਰੋਮਾਂਚਕ ਜੰਗ ਹੋਈ। ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਪਸ਼ੁਪਤ ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਹਰੀ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਹਰੀ ਨੇ ਨਾਰਾਇਣ ਅਸਤਰ ਨਾਲ ਰੁਦ੍ਰ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕੀਤਾ। ਦੋਵੇਂ ਅਸਤਰ, ਨਾਰਾਇਣ ਅਤੇ ਪਸ਼ੁਪਤ, ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਛੱਡੇ ਗਏ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਟਕਰਾ ਗਏ। ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਜ਼ਿੱਦ ਵਿੱਚ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਜੰਗ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਇੱਕ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਜਟਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਮੁਕੁਟ ਸੀ, ਦੂਜਾ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਡਮਰੂ ਵਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ ਸੀ, ਦੂਜੇ ਕੋਲ ਦੰਡ ਸੀ; ਇੱਕ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਕੌਸਤੁਭ ਮਣੀ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ, ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਰਾਖ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਇੱਕ ਗਦਾ ਘੁਮਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੂਜਾ ਦੰਡ; ਇੱਕ ਦੀ ਗਲ ਵਿੱਚ ਮੋਤੀ, ਦੂਜੇ ਦੀ ਗਲ ਵਿੱਚ ਹੱਡੀਆਂ; ਇੱਕ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ, ਦੂਜਾ ਸੱਪ ਦੀ ਨਾਗਬੰਧੀ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੋਵੇਂ—ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ—ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਲੜ ਰਹੇ ਸਨ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹਥਿਆਰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਵੋ, ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ।” ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਇਹ ਆਖਣ ਨਾਲ, ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਅਤੇ ਹਰਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ, ਹਰੀ ਅਤੇ ਹਰਾ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੋਗੇ। ਇਹ ਯਜ੍ਨ, ਭਾਵੇਂ ਰੁਕ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦਕ੍ਸ਼ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਮਾਣ ਮਿਲੇਗਾ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, “ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਉਸਨੂੰ ਦਿਓ। ਰੁਦ੍ਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ—ਇਹ ਵੇਦਾਂ ਨੇ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਸਾਡਾ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੋ।” “ਉਸ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੋ ਜਿਸ ਨੇ ਭਗਾ ਦੀ ਅੱਖ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਣ ਦੇ ਦੰਦ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਰ ਦਿਵੇ।” ਇੰਝ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਪੂਰਨ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਆਤਮ-ਭੂਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ: “ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਅੱਖ ਵਾਲੇ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਖੋਪੜੀ ਵਾਲਾ ਦੰਡ ਧਾਰੀ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਦੰਡ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ, ਤੇਰੀ ਜੋਤਿ ਲੱਖਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਅਤੇ ਅੱਗਾਂ ਵਰਗੀ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਸੀਂ ਅਗਿਆਨਤਾ ਅਤੇ ਮੂੜਤਾ ਕਰਕੇ ਭੁੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰ ਦੇ। ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਔਘੜ ਸ਼ੰਭੂ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ, ਭਿਆਨਕ ਚਿਹਰੇ ਅਤੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ, ਹੇ ਅਜਰ, ਹਰੇਕ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਰੁਦ੍ਰ, ਕਿਰਪਾ ਕਰ।” “ਭਿਆਨਕ ਦੰਦ ਵਾਲੇ ਪੁਸ਼ਣ, ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਗਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਲੰਬ ਨਾਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ, ਹੇ ਅਚ੍ਯੁਤ, ਹੇ ਨੀਲੇ ਗਲੇ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਕਿਰਪਾ ਕਰ।” “ਦਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਯਜ੍ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਭਗਾ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਯਜ੍ਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਭਾਗ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ, ਹੇ ਨੀਲੇ ਗਲੇ ਵਾਲੇ, ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਸਾਨੂੰ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਰੱਖ।” “ਜਿਸ ਦੇ ਰੂਪ ਉੱਤੇ ਚਿੱਟਾ ਚੰਦਨ ਲੱਗਾ ਹੈ, ਜੋ ਖੋਪੜੀ ਧਾਰੀ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਪੁਰੀਆਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ, ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ, ਕਮਲ ਦੀ ਡੰਡ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਸਾਨੂੰ ਹਰ ਖਤਰੇ ਤੋਂ ਬਚਾ।” “ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਵੇਦ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਗ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰ—all absorbed in you—ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ।” “ਭਵ, ਸ਼ਰਵ, ਮਹਾਦੇਵ, ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ, ਰੁਦ੍ਰ, ਹਰਾ, ਅਸੀਂ ਸਭ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਸਾਨੂੰ ਬਚਾ, ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ।” ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਇੰਝ ਸਤੁਤੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਂਦੇਵ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਭਗਾ ਦੀ ਅੱਖ ਮੁੜ ਆ ਜਾਵੇ, ਪੁਸ਼ਣ ਦੇ ਦੰਦ ਵੀ ਮੁੜ ਲੱਗ ਜਾਣ, ਦਕ੍ਸ਼ ਦਾ ਯਜ੍ਨ ਮੁੜ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੀ ਪੁਰਾਣੀ ਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ, ਤੇ ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਪਸ਼ੁ-ਸਭਾ (ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸੁਭਾਵ) ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।” “ਮੇਰੀ ਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਜੋ ਪਸ਼ੁ-ਸਭਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਈ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਇਸ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਵੋਗੇ। ਮੈਂ ਸਦਾ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਆਦਿ ਸੁਆਮੀ ਹਾਂ; ਜਾਨਵਰਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਪਸ਼ੁਪਤਿ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਾਂ। ਇਸ ਲਈ, ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਪਸ਼ੁਪਤਿ ਹੋਵੇਗਾ; ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਪੂਜਣਗੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਸ਼ੁਪਤਿ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਮਿਲੇਗੀ।