ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰਿਕ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਫਸਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉਠਣ ਦੇ ਮੂਲ ਸਿਧਾਂਤ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਰਸਾਂ ਤੋਂ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਕਾਇਆ ਵਿੱਚ ਨਿਖਾਰ ਤੇ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਛਤਰੀ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਗ੍ਰਿਹ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਜੁੱਤੀਆਂ ਜਾਂ ਰਥ ਦੇਣ ਨਾਲ ਵੀ ਉਹੀ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਦੀਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਫੁੱਲ ਜਾਂ ਫਲ ਵਾਲੇ ਦਰੱਖਤ ਨੂੰ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜੰਮੇ ਨੂੰ ਛੂਹਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕਪੜਾ, ਭੋਜਨ, ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਰਸਦਾਰ ਪੀਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਉਹੀ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜੰਮੇ ਨੂੰ ਇਹ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੁਝ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਸਦਾ ਲਈ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਉੱਤਮ ਗ੍ਰਿਹ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ, ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਆਦਿ ਹੋਂਦੇ ਹਨ। ਹਾਥੀ ਜਾਂ ਸਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਅਨੰਤ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਦ ਦੇਣ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਸਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਦੀਵਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਚਮਕ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਖੀਰ ਦੇਣ ਨਾਲ ਤਨ ਦੀ ਪੋਸ਼ਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਘਿਉ ਵਾਲਾ ਭਾਤ ਦੇਣ ਨਾਲ ਨਰਮਤਾ ਤੇ ਮਿੱਠੜਾਪਣ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਰਥ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਮਾਨ ਤੇ ਪਲਕੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਨਿਰਭੈਤਾ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਮਹਾਨ ਅਧਿਆਇ ‘ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮੋਹ ਦਾ ਭ੍ਰਮ’ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਇਕ ਪਤਿਵਰਤਾ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦਿਵ੍ਯ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਤਪ ਨਾਲ ਪੂਰਨ ਹੋਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਧਰਮਰਾਜ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਪੀਲਾ ਪੈ ਗਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਆਪਣੀ ਜੋਤ ਤੇ ਤੇਜ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਥੇ ਖੜਾ ਸੀ। ਇਕ ਤਪਸਵੀ ਨੇ, ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਹਾਲਤ ਵੇਖੀ ਅਤੇ ਧਰਮਰਾਜ ਨੂੰ ਪਛਾਣਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਗੋਵਨ ਦਾ ਰਾਜਾ ਲੱਗਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਅਜਿਹਾ ਕਿਉਂ ਆਹਿ ਭਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹੋ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸੱਪ, ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ?” ਯਮ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ਿ, ਸੁਣੋ, ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਭੀਖ ਮੰਗ ਕੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਤਿਥੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਰਮਣੀਤ ਹਨ, ਸਦਾ ਸਾਵਧਾਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਮੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਲਪੇਟਦੇ ਹਨ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ।” ਇਸ ’ਤੇ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਮੌਤ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਕਿਸ ਲਈ ਖੜੇ ਹੋ? ਮੌਤ ਕੌਣ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ?” ਜਵਾਬ ਮਿਲਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹੋ ਜੋ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹਨ, ਪਾਪੀ ਹਨ, ਤੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹਨ। ਪਰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਬਸ ਨਹੀਂ।” ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਉਥੇ ਇਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਦਿਵ੍ਯ ਰਥ ਤੇ ਇਕ ਸੁੰਦਰ ਇਸਤ੍ਰੀ ਆਈ। ਵੱਡੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਵਿਚ, ਉਹ ਆਕਰਸ਼ਕ ਨਾਰੀ ਰਥ ’ਚ ਖੜੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਿੱਠੀ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਤਪ ਕਰਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨਾ ਰੱਖੋ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਦਾ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਹਨ। ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਕਰਮ ਸਦਾ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚੋਂ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਥੇ ਨਾਰਦ ਜੀ ਆਏ ਅਤੇ ਧਰਮਰਾਜ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਮਹਾਰਾਜ, ਜਿਸ ਦੀ ਤੁਸੀਂ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਜਿਸ ਨੇ ਤੁਹਾਡੇ ਹਿਤ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਤੇ ਫਿਰ ਚਲੀ ਗਈ—ਮੈਂ ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।” ਯਮ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਪਿਆਰੇ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ, ਪਰ... ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਨਿਮੀ ਨਾਂ ਦਾ ਇਕ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ ਸੀ...” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਗਾਥਾ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਾਨ, ਤਪ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਉਚਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।