ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮੇਂ, ਜਦੋਂ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੋਂ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦੱਖ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁਪੁੱਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੂਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਜੀਵ ਜੰਤੂ ਵਧਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਦੱਖ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ, ਦੇਵਤੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਅੱਠ ਵਸੂ, ਰੁਦ੍ਰ, ਆਦਿਤਯ ਅਤੇ ਮਰੁਤ ਜਨਮ ਲਏ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਸੁੰਦਰ ਕਟਿਹੀਨ ਵਾਲੀ ਗੌਰੀ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਦੱਖ ਨੂੰ ਧੀ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਉਹੀ ਗੌਰੀ ਸੀ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਵਾਹਿਤ ਹੋਈ ਸੀ। ਉਹੀ ਦੇਵੀ, ਦੱਖਯਾਣੀ, ਮੁੜ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਆਈ। ਦੱਖ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੋਤਿਆਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਸੰਖਿਆ ਦੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲਈ ਯਜਨਾ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਮਰੀਚੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਧਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਯਜਮਾਨੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਮਰੀਚੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੀਆਂ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਬੈਠੇ। ਅਤ੍ਰਿ ਨੇ ਹੋਮ ਆਦਿ ਕਰਮ ਕੀਤੇ, ਅਗਨੀਦ੍ਰ ਨੇ ਅੰਗੀਰਸ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਪੁਲਸਤਯਾ ਹੋਤ੍ਰ ਪੁਰੋਹਿਤ ਬਣੇ, ਪੁਲਹਾ ਉਦਗਾਤ੍ਰ ਬਣੇ, ਕ੍ਰਤੂ ਪ੍ਰਸਤੋਤ੍ਰ ਬਣੇ। ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਪ੍ਰਤਿਹਰਤ੍ਰ ਬਣੇ, ਸੁਬ੍ਰਹਮਣਯ ਵਸੀਸ਼ਠ ਬਣੇ ਅਤੇ ਸਨਕ ਆਦਿ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਣੇ। ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪ ਯਜਮਾਨ ਸਨ ਅਤੇ ਸਭ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਮੰਨੇ ਗਏ। ਦੱਖ ਦੇ ਪੋਤੇ—ਰੁਦ੍ਰ, ਆਦਿਤਯ, ਅੰਗੀਰਸ ਆਦਿ—ਪੂਜਨਯ ਹੋਏ। ਇਹੀ ਦਿੱਖਣਯ ਪਿਤਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ ਸੰਸਾਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਆਦਿਤਯ, ਵਸੂ, ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ, ਪਿਤਰ, ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਮਰੁਤ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਜਦ ਤੱਕ ਹਵਨ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਲੈਂਦੇ ਰਹੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦੇ ਮੌਕੇ 'ਤੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਮੁੜ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਭਰੇ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਸਨ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਅਜਿਹਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਜਿਵੇਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜ ਚਮਕ ਰਹੇ ਹੋਣ। ਉਹ ਪਰਮ ਗਿਆਨ ਰੂਪ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਾਲੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਪੰਜ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ—ਦਿਵ੍ਯ ਜੀਵ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਚਾਰ ਵਰਗ। ਰੌਦ੍ਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਤੁਰੰਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੁਣ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਸੁਣੋ। ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਮਹਾਂ ਜਲ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਜਦ ਰੁਦ੍ਰ ਜਾਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਵਣ-ਉਪਵਨ, ਖੇਤ-ਖਲਿਹਾਨ, ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਵੇਖਿਆ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੱਖ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਯਜਮਾਨ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਸੁਣੀਆਂ, ਜੋ ਯੋਗ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਸਭ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਉਰਜਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਕ੍ਰੋਧ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਬੋਲੇ, "ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਰਿਸ਼ੀ ਵਲੋਂ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਹ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤੀ?" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਗੂੰਜਦਾ ਹੋਇਆ ਨਾਅਰਾ ਮਾਰਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਗੂੰਜੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਨਿਕਲੀਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵਟਾਲ, ਭਿਆਨਕ ਭੂਤ, ਪ੍ਰੇਤ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਚ ਜਨਮ ਲਏ। ਕੁਸਮਾਂਡ ਅਤੇ ਯਾਤੁਧਾਨ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਲੱਖਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਘਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਰਥ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸਦੇ ਹਰੇਕ ਅੰਗ ਵਿੱਚ ਵੇਦਕ ਗਿਆਨ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਰਥ ਉੱਤੇ ਰਿਗਵੇਦ ਆਦਿ ਵੇਦ, ਘੋੜੇ, ਤ੍ਰੈ-ਸਾਰ, ਤ੍ਰੈ-ਜਟ, ਤ੍ਰੈ-ਪੂਜਾ, ਤਿੰਨ ਸੋਮਪ੍ਰੈੱਸ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਦੇ ਦੰਡ, ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੀ ਧੁਨੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਦਿਨ-ਰਾਤ ਉਸਦੇ ਦੋ ਝੰਡੇ ਸਨ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਦੋ ਦੰਡ, ਰਥ ਸਾਰਾ ਗਿਆਨ ਰੂਪ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪ ਰਥੀ ਹੋ ਕੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ। ਗਾਯਤਰੀ ਉਸ ਰਥ ਦੀ ਧਨੁਖ, ਓਮ ਧਨੁਖ ਦੀ ਤੰਤ, ਅਤੇ ਸੱਤ ਸੁਰ ਉਸ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਤੀਰ ਸਨ। ਇਹ ਸਭ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ, ਪਰਮ ਤੇਜਸਵੀ ਰੁਦ੍ਰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਦੱਖ ਦੀ ਯਜਨਾ ਵੱਲ ਚਲੇ। ਜਦ ਉਹ ਅੰਗੀਰਸ ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧੇ, ਤਾਂ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਦੇ ਮੰਤਰਾਂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਆਮਦ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ। ਇਹ ਉਲਟਾਅ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਪੁਰੋਹਿਤ ਚੀਕੇ, "ਦੇਵਤਿਆਂ, ਹਥਿਆਰ ਸੰਭਾਲੋ, ਵੱਡਾ ਖਤਰਾ ਆ ਗਿਆ ਹੈ!" ਉਹ ਬੋਲੇ, "ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੈਤ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਯਜਨਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਲਈ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਮਿਲਣਾ ਬਹੁਤ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾਮਹ ਦੱਖ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮਹਾਨ, ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰੀਏ? ਆਪਣਾ ਆਦੇਸ਼ ਦਿਓ।" ਦੱਖ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, "ਤੁਰੰਤ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕੋ, ਇੱਥੇ ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਥੇ ਭੂਤ, ਪ੍ਰੇਤ, ਪਿਸ਼ਾਚ, ਗ੍ਰਹ, ਡਾਇਣਾਂ—ਸਭ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਦੇਵਤੇ ਭਿਆਨਕ ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਵੱਲ ਖਦੇੜਦੇ ਹੋਏ, ਤੀਰ, ਤਲਵਾਰਾਂ ਅਤੇ ਕੁਹਾੜੀਆਂ ਵਰਗੇ ਹਥਿਆਰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਗਏ। ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਵੀ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਅੱਗ ਦੇ ਸੂਏ, ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਗਏ। ਇਸ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਵਿੱਚ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਭਾਗਾ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਇੱਕ ਹੀ ਤੀਰ ਨਾਲ ਭੇਦ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਜਦ ਭਾਗਾ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਤਾਂ ਉੱਜਵਲ ਪੁਸ਼ਣ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਦ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਪੁਸ਼ਣ ਵੱਡੀ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤੀਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਉਸਦੇ ਦੰਦ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ। ਜਦ ਪੁਸ਼ਣ ਦੇ ਦੰਦ ਰੁਦ੍ਰ ਵਲੋਂ ਤੋੜੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਵਸੂ ਸਾਰੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭੱਜ ਗਏ ਅਤੇ ਗਿਆਰਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਵੀ ਛੇਤੀ-ਛੇਤੀ ਉਥੋਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦ ਉਹ ਸਾਰੇ ਅਚਾਨਕ ਹਾਰ ਕੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਦਿਸ਼ਾ ਭੱਜਦੇ ਵੇਖੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਲੱਗੇ...