ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰ, ਜੋ ਦੋਵਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਹਨ, ਮਾਰਤੰਡ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਮਾਰਤੰਡ, ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?" ਮਾਰਤੰਡ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਪੁੱਤਰੋ, ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ; ਨਾਰਾਇਣ ਤੁਹਾਡੀ ਮਨਚਾਹੀ ਵਰ ਮੰਗਣੀ ਪੂਰੀ ਕਰੇਗਾ।" ਮਾਰਤੰਡ ਦੇ ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਮਿਲਣ ਤੇ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦਾ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ, ਕਠਿਨ ਤਪ ਕੀਆ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਨਾਰਾਇਣ ਸਰੂਪ ਬ੍ਰਹਮਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿਤਾ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਲਈ ਪ੍ਰਜਾਪਾਲ ਨੇ ਮੰਗਿਆ, "ਹੇ ਮਹਾਨ ਮুনি, ਮੈਂ ਉਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਅਵਯਕਤ ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਉਚਾਰਿਆ ਸੀ।" ਤਦ ਮਹਾਤਪਸੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਰਾਜਨ, ਸੁਣੋ ਕਿ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਕਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦਾ ਸਤੋਤ੍ਰ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਫਲ ਮਿਲਿਆ।" ਉਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸੀ: "ਓਮ, ਤੁਸੀਂ ਕਰਮਹੀਨ ਹੋ, ਅਵਿਕਾਰ ਹੋ, ਅਸਥਿਤ ਹੋ, ਆਧਾਰਹੀਨ ਹੋ, ਨਿਰਗੁਣ ਹੋ, ਅਲੌਕਿਕ ਹੋ, ਰੂਪ ਰਹਿਤ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮਣ ਹੋ, ਮਹਾਬ੍ਰਹਮਣ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਹੋ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਹੋ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਦੇਵ ਹੋ, ਸਥਿਰ ਹੋ, ਸਭ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਯਕ੍ਸ਼ ਹੋ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਯਕ੍ਸ਼, ਗੁਪਤ ਹੋ, ਮ੍ਰਿਦੁ ਹੋ, ਪੰਛੀ ਹੋ, ਦੈਤਿਆ ਹੋ, ਰੁਦ੍ਰ ਹੋ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਹੋ, ਪਰਮਪਤੀ ਨਾਰਾਇਣ ਹੋ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।" ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਐਸਾ ਸਤੋਤ੍ਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਇੱਕ ਐਸਾ ਵਰ ਮੰਗੋ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਪਾਉਣਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਖੀ ਰਹੋ।" ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਾਨੂੰ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਮਿਲੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੋਮਾ ਪਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਮਿਲੇ, ਅਤੇ ਸਦਾ ਉਹਨਾਂ ਵਰਗਾ ਸਮਾਨ ਦਰਜਾ ਮਿਲੇ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਤੁੱਲ ਰੂਪ ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਮਿਲੇਗੀ, ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਰਣ ਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮਿਲੇਗੀ, ਅਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਮਾ ਪਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕ ਮਿਲੇਗਾ। ਇਹ ਸਭ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ।" ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪਹਿਲਾਂ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਚੰਦ੍ਰਮਾਸੀ ਤਿਥੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਿਥੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਨ, ਜੋ ਕੋਈ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਵੇ; ਸਾਲ ਭਰ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸਦਾ ਸੋਹਣਾ ਰੂਪ ਪਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਜੋ ਗੁਣ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲੇ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲਣਗੇ। ਜੋ ਵੀ ਇਹ ਕਥਾ ਰੋਜ਼ ਸੁਣੇਗਾ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਭਾਗੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਗਲੀ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਪਾ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਪਰਮਪਿਤਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਉਪਾਏ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਰੁਦ੍ਰ ਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਪਰਮ ਤੇਜਸਵੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੋਣ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ 'ਰੁਦ੍ਰ' ਪਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਧੀ, ਗੌਰੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀ। ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਅਨਨ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸੋਹਣੀ ਪਤਨੀ ਮਿਲੀ ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤਪ ਕਰਕੇ ਜੀਵ ਰਚੋ।" ਪਰ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਅਸਮਰਥ ਹਾਂ," ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਗਏ। ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਬਿਨਾ ਤਪ ਦੇ ਜੀਵ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਰੁਦ੍ਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਗੌਰੀ ਨੂੰ ਮੁੜ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਤਰ ਰੂਪ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮਨੋਂਜਨਮੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਰਚੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਦਕ੍ਸ਼ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਹੋਈ। ਉਥੇ, ਦਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਪੁੱਤਰ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤੇ, ਅੱਠ ਵਸੂ, ਰੁਦ੍ਰ, ਆਦਿਤ੍ਯ, ਅਤੇ ਮਰੁਤ ਜਨਮੇ। ਗੌਰੀ, ਜਿਸਦੇ ਨਕ-ਨਖ ਸੋਹਣੇ ਸਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦਕ੍ਸ਼ ਨੂੰ ਧੀ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਉਹ ਗੌਰੀ, ਹੁਣ ਦਕ੍ਸ਼ਾਯਣੀ ਵਜੋਂ, ਮੁੜ ਜਨਮੀ। ਦਕ੍ਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੋਤਿਆਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਵੇਖੀ ਅਤੇ ਯਜਨਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਥੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਰੀਚੀ ਆਦਿ, ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲਗੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਮਰੀਚੀ, ਆਤ੍ਰਿ, ਅਗਨੀਦ੍ਰ, ਅੰਗੀਰਸ, ਪੁਲਸਤ੍ਯ, ਪੁਲਹ, ਕ੍ਰਤੁ, ਪ੍ਰਚੇਤਸ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਸਨਕ ਆਦਿ ਸਭ ਨੇ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਭਾਗ ਨਿਭਾਏ। ਉਥੇ, ਦਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਪੋਤੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਆਦਿਤ੍ਯ, ਅੰਗੀਰਸ ਆਦਿ ਪੂਜਨਯੋਗ ਮੰਨੇ ਗਏ; ਇਹੀ ਪਿਤਰ ਹਨ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਆਦਿਤ੍ਯ, ਵਸੂ, ਵਿਸ਼੍ਵਦੇਵ, ਪਿਤਰ, ਗੰਧਰਵ, ਮਰੁਤ ਆਦਿ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਜਦ ਤੱਕ ਹਵਨ ਚਲਦਾ ਰਿਹਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਮੁੜ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਉਭਰੇ। ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾ ਜਲ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਨ, ਹੁਣ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਜਲੋਂ ਉਭਰੇ। ਉਹ ਪਰਮ ਗਿਆਨਸਰੂਪ, ਪਵਿੱਤਰ, ਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨਜ਼ਰ ਆਏ, ਆਪਣੀ ਤਪੋ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਪੰਜ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੋਈ—ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅਤੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ। ਰੌਦ੍ਰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਉਤਪੱਤੀ ਤੁਰੰਤ ਹੋਈ। ਹੁਣ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਸੁਣੋ। ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਮਹਾ ਜਲ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਜਦ ਰੁਦ੍ਰ ਉਠੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਘਣੇ ਜੰਗਲਾਂ, ਖੇਤਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਦੇਖਿਆ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦਕ੍ਸ਼ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਯਜਮਾਨਾਂ ਦੀ ਉੱਚੀ ਧੁਨੀ ਸੁਣੀ, ਜੋ ਯੋਗਿਕ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਉਚਾਰਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਸੁਣਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ, ਤੇਜਸਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਨੇ, ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਨੇ, ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ 'ਜੀਵ ਰਚੋ!'—ਇਹ ਸੱਚ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ?'' ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਡੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਗੂੰਜੇ।