ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਮਾਂ, ਪਿਤਾ, ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ, ਸਭ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰੋ ਕੇ ਪੁਕਾਰਦੇ ਹਨ—"ਹਾਏ! ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ ਲਓ, ਬਚਾ ਲਓ, ਓ ਪੁੱਤਰ!"—ਉਹ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਮੁੱਕਿਆਂ, ਚਾਬਕਾਂ ਅਤੇ ਅਜੇਹੀਆਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੱਪ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੋ ਰਹੀ ਦੁਹਰਾਈ ਹੈ। ਕੁਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਚਾਰ ਪਾਪ ਹਨ, ਪਰ ਵਿਹਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਾਪ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਜਨਮ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਗੁਣ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਅਤੇ ਸਠ ਸੌ ਸਾਲ ਤਕ, ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਜੀਵਨ 'ਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਸਦੇ ਕਰਮ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁੜ ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਜੀਵ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੁੜ, ਉਹ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ 'ਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮ 'ਚ, ਉਹ ਸ਼ੂਦਰ ਦੀ ਪਦਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਵੈਸ਼ ਤੋਂ, ਉਹ ਕਸ਼ਤਰੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਥੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮਨ ਉਸਦਾ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ, ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੰਦ ਕਾਲੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਗੰਦੀ ਵਾਸ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਮੰਦ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਸੋਨੇ ਦੀ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਹੱਤਿਆਰੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਕਰਮ ਚਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ 'ਚ, ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਢੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਥੋਂ ਤਕ ਕਿ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਚਲੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਰੋਲਾ ਉਠਦਾ ਹੈ, "ਹਾ-ਹਾ!" ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਅਤੇ ਭਟਕਣ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਛੜੀਆਂ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ, ਮਜਦੂਰ ਅਤੇ ਦੂਤ, ਥੱਕੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਭਟਕਦੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਉਸ ਸਮੇਂ, ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਚਿਤਰਗੁਪਤ ਨੂੰ ਸੂਚਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਥੇ, ਸ੍ਰੀ ਵਾਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਦੋ-ਸੌਵੀਂ ਅਧਿਆਇ 'ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਨਰਕ ਦੀਆਂ ਯਾਤਨਾਵਾਂ ਦੇ ਵਰਣਨ' ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਹੋਈ। ਹੁਣ, ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਹਾਇਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਯੁੱਧ ਦੀ ਗੱਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਭ, ਇੱਕ-ਦੂਜੇ 'ਚ ਸਦਾ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੂਤਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮਾਸਟਰ! ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਕੰਮ ਕਰਾਂਗੇ।" ਹੋਰ ਲੋਕ, ਹੇ ਸਤਕਾਰੀ, ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ 'ਚ, ਲਾਲ ਹੋਏ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਚਿਤਰਗੁਪਤ ਨੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਕੋਈ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਉਹ ਜ਼ਿਆਨੀ ਚਿਤਰਗੁਪਤ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ। ਡਰਾਉਣੇ ਜੀਵ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਚਿਤਰਗੁਪਤ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ 'ਚ ਯੋਗ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ, ਬਾਂਧੀ ਹੋਈ ਗੋਹ ਦੀ ਚਮੜੀ ਦੀਆਂ ਬਰਮੀਆਂ ਪਹਿਨੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ, ਮੁੜ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਆਦੇਸ਼ ਦਿਓ, ਪ੍ਰਭੂ!" ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਚਿਤਰਗੁਪਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੋ ਹੋ! ਸ਼ੂਰਾ ਮੰਦੇਹਕਾ, ਮੇਰੇ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਖੇ!" "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਮੁੜ ਪਿਛਲੇ ਵਾਂਗ ਆ ਜਾਓ।" "ਉਹ ਮੰਦ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮਾਰੋ।" ਰਾਖਸ਼ਸ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਮੰਤਰੀ ਹੀ ਸੇਵਕ ਮੰਨੇ ਜਾਣ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਲੱਖਾਂ 'ਚ ਹਨ।" "ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲੋਂ ਨਾਸ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ!" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਰਕ ਦੀਆਂ ਯਾਤਨਾਵਾਂ, ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ, ਅਤੇ ਚਿਤਰਗੁਪਤ ਦੀ ਨਿਆਏ-ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ, ਵਾਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿਚ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ।