ਪੰਜਵੇਂ ਪੜਾਅ ’ਚ ਪੰਜ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀਆਂ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਛੇਵੇਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਛੇ ਗੁਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦ ਆਤਮਾ ਦੇਹ ਛੱਡ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਕ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਉਸ ਡਰਾਉਣੀ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਕੇਵਲ ਦੁੱਖ ਹੀ ਦੁੱਖ ਹੈ, ਕੋਈ ਸੁਖ ਨਹੀਂ—ਇੱਕ ਦੁੱਖ ਉੱਤੇ ਦੂਜਾ ਦੁੱਖ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਥੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਜਮਦੂਤ ਉਥੇ ਵੱਡੀ ਘੱਟ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਥਾਂ ਉਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਉਥੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਖਾਲੀਪਨ ਤੇ ਬੇਬਸੀ ਹੈ। ਉਸ ਰਾਹ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੇਜ਼ ਗਰਮ ਲੋਹੇ ਦੇ ਨੁਕੀਲੇ ਕੰਟਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਥੇ ਭੁੱਖ ਬੇਹੱਦ ਤੇ ਪਿਆਸ ਵੀ ਅਤਿ ਵਧੀਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦ ਕੋਈ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਮਦੂਤ ਉਸਨੂੰ ਇਕ ਝੀਲ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਚਾਹਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬੇਸੁਧ ਹੋ ਕੇ ਉਥੇ ਦੌੜ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਮਦੂਤ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਮਾਸ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਕਈ ਮੱਛੀਆਂ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਖਾ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦ ਉਹ ਥੋੜ੍ਹਾ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੁੱਖ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਲਈ ਉਹ ਓਥੇ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਬੈਠਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਦੌੜ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਉਹਨੂੰ ਐਸਾ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਸਾਰੀ ਤਕਲੀਫ਼ ਉਸਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਹੀ ਪੈ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਉਥੇ ਗੰਦੇ ਪਖਾਨ ਦੀ ਖੱਡ ਵੀ ਹੈ, ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਕੁੰਭੀਪਾਕ ਨਰਕ ਵੀ। ਜਮਦੂਤ ਆਪਣੀਆਂ ਨੁਕੀਲੀਅਾਂ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਬੇਰਹਮੀ ਨਾਲ ਚੀਰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਤਲਵਾਰ-ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਜੰਗਲ ਵੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਨੁਕੀਲੇ ਸੂਈਆਂ ਵਾਲਾ ਜੰਗਲ ਵੀ। ਰਸਤੇ ’ਚ ਉਹ ਸਾੜਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਕੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਛੇਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਤੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਕਾਲੇ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਚਿੱਟੇ ਕਤੇ ਹੋਏ ਕੁੱਤੇ ਹਨ, ਜੋ ਬੜੇ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਹੀ ਕਪਾਹ ਦੇ ਰੁੱਖ ਖੜੇ ਹਨ, ਜੋ ਕੰਟਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਤੇ ਵੈਰੀ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਬੁਰੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਉਥੇ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਠੰਢੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਗਰਮੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਜੇਕਰ ਗਰਮੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਠੰਢੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰੀ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਟੁਕੜਿਆਂ ’ਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਦਰਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਤੇ ਡਰਾਉਣੇ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਕਰੰਭ-ਸੰਦ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੌ ਯੋਜਨ ਲੰਮਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੱਡਾ ਦਰਿਆ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਵੈਤਰਨੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਪਾਣੀ ਖਾਰਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਮਿੱਟੀ ਇੰਨੀ ਡੂੰਘੀ ਹੈ ਕਿ ਚਮੜੀ, ਮਾਸ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਵੀ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਥੇ ਬਾਂਹ ਵਾਂਗ ਲੰਮੇ ਉੱਲੂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਵਜਰੀ ਵਰਗੀ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ ਤੋੜਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਉਹ ਯੋਜਨ ਲੰਬਾ ਚਿਕੜ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਥੇ ਚੂਹਿਆਂ ਦੇ ਝੁੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਖਾਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਸਵੇਰੇ ਦੀ ਹਵਾ ਲੱਗਣ ਨਾਲ, ਉਸਦਾ ਮਾਸ ਮੁੜ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਇਕ ਭਿਆਨਕ ਅੰਬਾਂ ਦਾ ਬਾਗ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਤਮਾ ਨਾ ਤਾਂ ਨੱਸਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਅੱਖਾਂ ਜਾਂ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ। ਇਹ ਸਦਾ ਚਮਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਦਹਕਦੀ ਹੋਈ। ਇਸਨੂੰ ਜਮ ਦੀ ਭੱਠੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਡੂੰਘੀ ਤੇ ਤਿੰਨ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ-ਲੱਖਾਂ ਤੱਕ ਮਰੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਰ ਉਹ ਕੂਲ੍ਹੀ ਦੀ ਕੁੱਖ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਸ ਤੇਜ਼ ਧਾਰ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਹਰ ਪੜਾਅ ਪੁਰਾਣੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਵਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੁਸ਼ਕਲ ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਦਸ ਕੰਟਿਆਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬੇਲਾਂ ਹਨ ਤੇ ਤੀਰਾਂ ਉਬਾਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤੀਰਾਂ ਕੜਾਹੀਆਂ ਹਨ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਬੇਦਰਦ ਰਾਖਸ਼ਸ ਹਨ, ਜੋ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਹਨ। ਇਕ ਸੁੱਕੇ ਕੂਏ ਵਿੱਚ ਤੇ ਧੂੰਏਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਤਮਾ ਉਲਟਾ ਲਟਕਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਹੈ ਉਹ ਡਰਾਉਣਾ ਰਸਤਾ, ਜਿੱਥੇ ਪਾਪੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।