ਜੀਵ, ਚਾਹੇ ਥੋਥੇ ਹੋਣ ਜਾਂ ਸੂਖਮ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਦਿੱਸਦੇ ਹਨ। ਮੇਰੇ ਅੰਗ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਮਨ ਵੀ ਕੁਝ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਜੋ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਉਹ ਥਾਂ ਅਜਿਹੀ ਹੈ ਜੋ ਵੇਖੀ ਵੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਥੇ ਨਿਰਮਲ, ਠੰਢਾ ਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਪਾਣੀ ਵਗਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਦਰਜੇ ਦੀ ਨਦੀ ਉਥੇ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਦੇਵਤੇ ਅਮਰਤਾ ਵਾਲੇ ਖੇਡਦੇ ਹਨ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੇਡਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਝੁਕੇ ਹੋਏ ਸਰੀਰ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਗਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਨਨਰੀਆਂ, ਅਤੇ ਸੱਪ ਵੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਐਸੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦਿਵਯ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਥੇ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਿਤੇ ਹੋਰ, ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਬਾਗ ਹਨ, ਜੋ ਸਦਾ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਲਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੋਹਣੀਆਂ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਕੰਧੇ ਪਹਿਨੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਨਦੀ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ ਨਾਲ, ਉਹ ਨਦੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਮੰਗਲਮਈ ਤੇ ਰਮਣੀਯ ਹੈ, ਵੈਵਸਵਤੀ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਨਦੀ ਆਪਣੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੋਹਣੀਤਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮਨਮੋਹਣੀ ਹੈ ਤੇ ਸਦਾ ਦਿਵਯ, ਆਕਰਸ਼ਕ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਰਥਾਂਗ ਨਾਮਕ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੰਵਲ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਕੇਂਦਰ ਪਿਘਲੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਨਦੀ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪਵਿੱਤਰ, ਸੁਗੰਧਤ, ਮਿੱਠਾ, ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਸਤ੍ਰੀਆਂ, ਮੌਜ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਨਮੋਹਣੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਨਦੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇਵਤੇ, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਤੇ ਨਦੀ ਦਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਸਾਰ ਹੈ। ਉਥੇ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕੱਠੀਆਂ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਲਯ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੋਹਣੇ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੇ ਮਿੱਠੇ ਸੁਰਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਸਵਰਗ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਹਲਾਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਉਹ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਕਦੇ ਵੀ ਥੱਕਦੀਆਂ ਨਹੀਂ, ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਵਿਹਾਰ ਕਰ ਲੈਣ। ਕਈ ਵਾਰੀ ਮਿੱਠੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਲਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਖਿੜਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਿਤੇ ਹੋਰ, ਕੁਝ ਹੋਰ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨਾਲ ਸੋਨੇ ਦੇ ਚੌਬਾਰਿਆਂ ਉੱਤੇ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਖਾਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਜ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ। ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਮਿਆਦ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਭਾਵੇਂ ਅਨੇਕਾਂ ਦਿਨ ਵੀ ਲੱਗ ਜਾਣ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਭਵਚਕਰ ਵਿੱਚ ਧਰਮਰਾਜ ਦੇ ਨਗਰ ਦਾ ਵਰਣਨ' ਨਾਮਕ ਇਕ ਸੌ ਛਿਆਨਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ—ਉਹ ਨਗਰ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਕੰਧ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਮਹਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਐਸਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਖੁਦ ਖੋਦ ਕੇ ਉਤਾਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਚਮਕ-ਉਜਾਲੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹਰ ਪਾਸੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਧੁਨ ਸੀ, ਤੇ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਦਵਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਸੀ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਕੀਤੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਦਾਖਲਾ ਰਸਤਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਇੱਕ ਲੋਹੇ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਵੀ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ। ਇਹ ਦਾਖਲਾ ਸੂਰਜ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਪਾਪੀਆਂ ਅਤੇ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ। ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵੀ ਇੱਕ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਸੀ, ਜੋ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਔਖਾ ਸੀ। ਇਹ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੁਦ ਯਮਰਾਜ ਨੇ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦੀ ਦਾਖਲ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਦਿਵਯ ਸਭਾ ਮੰਡਪ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੈਵਸਵਤ ਨੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਲੋਭ ਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾਈ, ਜੋ ਵੈਰਾਗੀ ਤੇ ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਉਹ ਉਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭਾ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਹੈ—ਚਾਹੇ ਨੇਕ ਹੋਣ ਜਾਂ ਬੁਰੇ।