ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਸ ਧਰਮਕਥਾ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਸੰਤਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਥਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਥਾ ਘਟਦੀ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਉਹ ਥਾਂ ਐਸੀ ਹੈ ਕਿ ਮੁੜ ਮੁੜ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਸ ਪਾਸੇ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਜੋ ਲੋਕ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ। ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਰੌਰਵ ਕੈਸਾ ਹੈ? ਕੁਟਸ਼ਾਲਮਲੀ ਦਾ ਰੂਪ ਕੀ ਹੈ? ਉਥੇ ਲੋਕ ਕੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਕਰਤੂਤ ਹੈ?" ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਹ ਖ਼ਾਮੀਆਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਥਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਅਡਿੱਗਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਉਹ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਉੱਚੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ। ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ? "ਮਿਹਰਬਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੀ ਅੱਖੀਂ ਵੇਖਿਆ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਦੱਸੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, 'ਯਮ-ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਵਰਣਨਾ' ਵਾਲਾ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਧਰਮ-ਰਾਜਾ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਨਚਿਕੇਤਾ ਬੋਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, "ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ, ਤੇ ਲੰਬਾਈ ਉਸ ਤੋਂ ਦੁੱਗਣੀ।" ਉਹ ਮ੍ਰਿਤ ਲੋਕ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸੀਮਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਮਹਲਾਂ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਮਿਨਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਘਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ-ਸ਼ੌਕਤ ਐਸੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਚੋਟੀਆਂ ਹੋਣ। ਉਥੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਝੀਲਾਂ, ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੇ ਸਰੋਵਰ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਜਹਿਰ ਹਨ। ਆਦਮੀ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਹਨ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਹੈ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਸ਼ਹਿਰ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੀ ਜਾਨ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਿਤੇ ਲੋਕ ਹੱਸਦੇ ਤੇ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਕਿਤੇ ਨੱਚਦੇ ਹਨ, ਕਿਤੇ ਖੜੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਿਤੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਕੁਝ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਸੂਖਮ ਤੇ ਕੁਝ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸਥੂਲ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਨਚਿਕੇਤਾ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਮੇਰੇ ਅੰਗ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਹੈਰਾਨ ਹੈ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਜੋ ਦੇਖਿਆ ਤੇ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।" ਇਹ ਥਾਂ ਵੇਖੀ ਵੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਨਾ ਵੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਪਈ ਹੈ। ਉਥੇ ਠੰਢਾ, ਸੁਗੰਧਤ ਤੇ ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਵਧੀਆ ਦਰਿਆ ਵਗਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਦਰਿਆ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੇ ਹਨ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਪਾਣੀ ਦੇ ਖੇਡਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਝੁਕੀਆਂ ਦੇਹ ਵਾਲੀਆਂ, ਮਿੱਠਾ ਗਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਨਨਰੀਆਂ ਤੇ ਨਾਗ ਵੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹਨ। ਉਥੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੁੰਦਰ ਦੇਵੀ-ਔਰਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਬਾਗ ਹਨ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਲਾਏ ਹੋਏ ਹਨ। ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੋਹਣੀਆਂ, ਮਨਮੋਹਣੀਆਂ, ਹਰੇਕ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਸੋਹਣੇ ਕਮਰਬੰਦ ਪਾਈਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਦਰਿਆ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਾਜਿਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਦੀ ਝੰਕਾਰ ਨਾਲ ਉਹ ਦਰਿਆ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਦਰਿਆ, ਜੋ ਸਭ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਤੇ ਮਨੋਹਰ ਹੈ, 'ਵੈਵਸਵਤੀ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਿਆ ਆਪਣੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੋਹਣੀਤਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੀ ਆਕਰਸ਼ਕ ਹੈ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਰਗੇ ਮਨਮੋਹਕ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦਰਿਆ 'ਰਥਾਂਗ' ਨਾਂ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਕੇਂਦਰ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪਵਿੱਤਰ, ਸੁਗੰਧਤ, ਮਿੱਠਾ, ਸਾਫ ਤੇ ਅਸਲ ਵਿਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਸੋਹਣੀਆਂ, ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋਈਆਂ ਔਰਤਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਖੇਡਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਦਰਿਆ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਤਪਸਵੀ ਸੰਤਾਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਉਥੇ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਸ ਦਰਿਆ ਦਾ ਅਸਲ ਸਰੂਪ, ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਮੂਲਤਾ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ।