ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਘਰ ਨੂੰ ਸਰੀਰ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵਜੋਂ, ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਗਾਰਹਪਤਯ ਅੱਗ ਬਣਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਉਹ ਹੋ ਜੋ ਸਭ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਦੇ ਰਸਤੇ ’ਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹੋ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਧਨ ਨੂੰ ਹੀ ਤਾਕਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਨ ਨੂੰ ਦ੍ਰਵਿਣ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਇਹ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਦ੍ਰਵਿਣੋਦਾ, ਅਰਥਾਤ ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਹੋਵੇਗਾ। ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਤੁਸੀਂ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਸੁਕਸ਼ਮ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ, ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਤਨੂਨਪਾਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੀਆਂ ਅਤੇ ਅਜੇ ਨਾ ਹੋਈਆਂ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਇਸ ਲਈ, ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਜਾਤਵੇਦਸ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਾਣੀਆਂ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਭ ਲਈ ਹਨ, ਪਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ’ਤੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਲਈ; ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਸਤਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਾਰਾਸ਼ੰਸਾ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਅਗਸ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲੁਕਿਆ, ਚੁੱਪ ਅਤੇ ਇਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਗਨੀ ਆਖਿਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਧਮਾ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਫੂਕਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼, ਅਤੇ ਇਧਮਾ ਅਰਥਾਤ ਲੱਕੜ; ਜਦੋਂ ਲੱਕੜ ਸੜਦੀ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਇਧਮਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੇ ਬੱਚੇ, ਇਹ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਹਨ ਮਹਾਨ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ; ਮਨੁੱਖ, ਜੋ ਇਨਾਮਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨਗੇ। ਫਿਰ ਮਹਾਤਪਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨਤਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਹੁਣ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਚੰਦ੍ਰਮਾਸੀ ਤਿੱਥੀਆਂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸੁਣੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਰੋਸ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਮਹਾਨ ਅੱਗ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ: "ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਤਿੱਥੀ ਦਿਓ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਵਾਂ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਦੇਵਤਿਆਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਪਾਵਕ, ਤੂੰ ਪ੍ਰਤਿਪਦਾ, ਪਹਿਲੀ ਤਿੱਥੀ ਨੂੰ ਜਨਮਿਆ ਸੀ।" "ਤੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਤੋਂ, ਹਰ ਕਦਮ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਣਗੇ; ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਦਿਨ ਹੁਣ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤਿਪਦਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।" "ਇਸ ਦਿਨ, ਪ੍ਰਾਜਾਪਤਯ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਦੀ ਭੇਟ ਦੇ ਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।" "ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਜੀਵ—ਮਨੁੱਖ, ਪਸ਼ੂ, ਅਸੁਰ ਅਤੇ ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਸਮੇਤ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਪੂਜਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।" "ਜੋ ਕੋਈ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਤਿਪਦਾ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਦੁੱਧ ’ਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹਦਾ ਫਲ ਸੁਣ:" "ਛੱਤੀ ਯੁਗਾਂ ਲਈ ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਇਥੇ ਸੁੰਦਰ, ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਧਨਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।" "ਇਸੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਗਨੀ, ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਆਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ।" "ਜੋ ਕੋਈ ਹਰ ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ, ਅਗਨੀ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" ਫਿਰ ਪ੍ਰਜਾਪਾਲਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਅਗਨੀ ਦਾ ਜਨਮ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਦੱਸੋ, ਦੋਵਾਂ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਣ ਵਜੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ?" ਉੱਤਰ ਮਿਲਿਆ: "ਮਰੀਚੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪ, ਚੌਦ੍ਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਮਰੀਚੀ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।" "ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਨ ਕਸ਼ਯਪ ਰਿਸ਼ੀ ਹੋਏ, ਜੋ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵੀ ਸਨ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਬਣੇ।" "ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬਾਰਾਂ ਆਦਿਤਿਆ ਹੋਏ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ; ਇਹ ਸਭ ਆਦਿਤੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਲਈ ਆਦਿਤਿਆ ਕਹਾਉਂਦੇ ਹਨ।" "ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਾਰਤੰਡਾ ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਬਾਰਵਾਂ, ਜੋ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ।" "ਇਹ ਆਦਿਤਿਆ ਮਹੀਨੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਾਲ ਹਰਿ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰਾਂ ਆਦਿਤਿਆਵਾਂ ਨੂੰ, ਮਾਰਤੰਡਾ ਦੇ ਨੇਤृत्व ਹੇਠ, ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।" "ਉਸ ਨੂੰ, ਤਵਸ਼ਟਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਧੀ ਸੰਜਨਾ ਦਿੱਤੀ; ਉਸ ਤੋਂ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹੋਏ—ਯਮ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ।" "ਉਸ ਦੀ ਤੇਜ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕੀ, ਉਹ ਮਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਛਾਇਆ-ਰੂਪ ਛੱਡ ਕੇ ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੂ ਦੇਸ਼ ਚਲੀ ਗਈ।" "ਸੂਰਜ, ਮਾਰਤੰਡਾ, ਨੇ ਉਸ ਛਾਇਆ-ਰੂਪ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸੇ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ; ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਦੋ ਬੱਚੇ ਹੋਏ—ਸ਼ਨੀ ਅਤੇ ਤਪਤੀ।" "ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਭਾਗਵਤੀ ਨੇ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਸੰਜਨਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਆਪਣੇ ਹੀ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਨਾ ਕਰ, ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ।'" "ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਤੇ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਪਸੰਦ ਨਾ ਆਉਣ ਤੇ, ਯਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਇਹ ਸਾਡੀ ਮਾਂ ਨਹੀਂ, ਪਿਤਾ; ਇਹ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਵੈਰੀ ਵਰਗੀ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਸੌਤ, ਝੂਠੀ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਸੱਚੀ।'" "ਯਮ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਛਾਇਆ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ: 'ਤੂੰ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਬਣੇਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਰੰਤ ਹੀ।'" "ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਾਰਤੰਡਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕਿਹਾ: 'ਤੂੰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਧਰਮ ਵਿਚਕਾਰ ਨਿਆਂਕਾਰੀ ਬਣੇਂਗਾ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇਂਗਾ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਚਮਕ ਹੋਵੇਗੀ।'" "ਮਾਰਤੰਡਾ, ਛਾਇਆ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ, ਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ: 'ਤੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਕਠੋਰ ਹੋਵੇਗੀ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ।'" "ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਭਾਨੂ (ਸੂਰਜ) ਨੇ ਯੋਗ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਘੋੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸੀ।" "ਤਦ, ਸੂਰਜ ਨੇ ਘੋੜੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੂ ਗਿਆ; ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕੀਤਾ।" "ਉਸ ਘੋੜੀ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਤਵਸ਼ਟਾ ਦੀ ਸੀ, ਮਾਰਤੰਡਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਤੇਜ ਛੱਡਿਆ; ਉਹ ਅੱਗ ਵਰਗਾ ਤੇਜ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਗਿਆ।" "ਉਥੇ, ਪ੍ਰਾਣ ਅਤੇ ਅਪਾਨ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਦੇ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਹੋਏ।" "ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਤਵਸ਼ਟਾ ਦੀ ਘੋੜੀ ਦੇ ਰੂਪ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਣੇ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇਵਤਾ ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕਹਲਾਏ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ।" "ਸੂਰਜ ਆਪ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਤਵਸ਼ਟਾ ਸਰਵੋਚ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਅਪ੍ਰਗਟ ਦੋਵੇਂ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਨਿਰਾਕਾਰ ਨੇ ਆਕਾਰ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ।