ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਨਚਿਕੇਤਸ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ ਵਾਲੇ ਅਧਿਆਇ ਦੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਉਸ ਦੀ ਵਾਪਸੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਨਚਿਕੇਤਸ, ਜੋ ਯਮਲੋਕ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਹੁਣ ਉਸ ਉੱਚਤਮ ਥਾਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜਿਥੇ ਇੱਕ ਭੈੰਕਰ ਰਾਜਾ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਜੋ ਇਕ ਤਪਸਵੀ ਸਨ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਅਤੁੱਟ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰ ਗਈ। ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਗੂੰਜਾ ਉਠਾਇਆ ਅਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਮੇਰੇ ਪੁੱਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵੇਖੋ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।” ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਪਿਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ।” ਫਿਰ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, “ਮੇਰੇ ਲਾਲ, ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਨਾ ਤਾਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਨਾ ਹੀ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਉਮੀਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਉਥੇ ਕੋਈ ਭਿਆਨਕ ਬੀਮਾਰੀ ਨਾ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ। ਕੀ ਤੂੰ ਉਥੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਮਰੇ ਹੋਇਆ ਦੇ ਸਾਹਿਬ, ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ? ਕੀ ਧੰਨ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ? ਕੀ ਯਮਲੋਕ ਦੇ ਦਰਬਾਨ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਠੋਰ ਨਾ ਹੋਏ? ਕੀ ਤੂੰ ਉਥੋਂ ਦਾ ਰਾਹ ਤੇ ਬਾਹਰ ਆਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਲੱਭ ਲਿਆ?” ਇਸ ਸਮੇਂ, ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਵਰਤ ਵਾਲੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਲੋਕ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਇਕ ਪੈਰ ਤੇ ਖੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਕੁਝ ਸੂਰਜ ਵਲ ਤੱਕਦੇ ਹਨ। ਉੱਚੇ ਵਰਤ ਵਾਲੇ ਤਪਸਵੀ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਜਗਮਗਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਵਸਤ੍ਰ ਬਣਾਈ ਬੈਠੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਪੀਸਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਕੁਝ ਧੂੰਏਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜਦੇ ਹਨ। ਕੋਈ ਬੈਠੇ ਹਨ, ਕੋਈ ਖੜੇ, ਤੇ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਯਾਮਤ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਭ ਨਚਿਕੇਤਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਯਮਲੋਕ ਤੋਂ ਆਇਆ ਸੀ, ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕੁਝ ਸੰਦੇਹ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਨਚਿਕੇਤਸ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਵ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਸੱਚ ਦੱਸ, ਜੋ ਤੂੰ ਉਥੇ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਸੁਣਿਆ। ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਕੁਝ ਗੁਪਤ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੀ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਦੱਸ। ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਕਾਲ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਮਰੇ ਹੋਏ ਕਦੇ ਵੀ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ। ਇੱਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਗਲੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਭੋਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਵੀ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਹੀ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਕਾਲ ਦੀ ਮਾਇਆ ਹੀ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ, ਜੋ ਪਾਰਲੇ ਪਾਰ ਜਾਣ ਦੇ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉਥੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੇ। ਇੱਥੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰੀਏ, ਉਹੀ ਲਾਭਕਾਰੀ ਚੀਜ਼ ਲੱਭਦੇ ਹਨ। ਧਰਮਰਾਜ ਦਾ ਰੂਪ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ? ਕਾਲ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਕਿਹੜਾ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਮੋਚਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਕਿਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਬੰਧਨ, ਤਕਲੀਫਾਂ ਅਤੇ ਕੱਟਣ ਵਾਲੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਪਾਰ ਪਾਇਆ ਜਾਵੇ? ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਬੁਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਿਵੇਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?” ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਪਿਆਰ, ਦੋਸਤੀ ਅਤੇ ਸਨੇਹ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਸਬ ਪੁੱਛਦੇ ਹਾਂ।” ਇਸ ਸਮੇਂ, ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਹੁਣ ਯਦੁ ਨੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਸੁਣੋ ਜਨਮੇਜਯ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਚਿਕੇਤਸ ਦੀ ਆਉਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਇਥੇ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੁਣ, ਮੈਂ ਯਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਾਪੀਆਂ ਦੇ ਵੱਸਣ ਦੀ ਵਰਣਨਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਤਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਰਿਸ਼ੀਓ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਜਿੰਨਾ ਸਮਝਾ ਸਕਾਂ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਚੱਕਰ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ।