ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਗਲਤੀ ਕਰ ਬੈਠਿਆ। ਉਸ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੂਰਵਜ ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨਾਲ ਸਦਾ ਪੀੜਤ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਚੀਕ ਪਾਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਇਕ ਦਿਨ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ ਜੋ ਇੱਥੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹੋ?" ਉਹ ਪੂਰਵਜ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜ ਹਾਂ, ਜੋ ਹੁਣ ਨਰਕ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖੀ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਮੈਧਾਤਿਥੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕਿਹੜੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਨਰਕ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹੋ?" ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਉਸੇ ਕਰਮ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਨਰਕ ਵੱਲ ਜਾਂ ਰਹੇ ਹਾਂ।" ਉੱਥੇ, ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਮੁੜ ਸਵਰਗ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਰਾਜਾ, ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਅਨੇਕਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਦਾਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਉੱਥੇ ਕੋਈ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਹੋ ਸਕੇ। ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਮੈਧਾਤਿਥੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਸਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, "ਸਭ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੋ ਕੁੰਡਾ ਅਤੇ ਗੋਲਕ ਦੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਓ।" ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਹਿੰਦੇ ਹੀ ਚੰਦਰਸ਼ਰਮਾ, ਜੋ ਉਸਦਾ ਪੁਰੋਹਿਤ ਸੀ, ਨੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣਵਾਨ, ਧੀਰਜਵਾਨ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੇ, ਚੰਗੀ ਚਾਲ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ। ਸ਼੍ਰਾਧ ਦੀ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਦਿੱਤੇ। ਜਦ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼, ਤੰਦਰੁਸਤ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਪੂਰਵਜ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਭਰੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਹੁਣ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਭਲਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ।" ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸ਼੍ਰਾਧ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋ (ਕੁੰਡਾ ਤੇ ਗੋਲਕ ਵਾਲਿਆਂ) ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਫਲ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਕੇ, ਭੋਜਨ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਦਿੰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਭੋਜਨ ਅਣਉਪਯੋਗ, ਨਾਸਤਿਕ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਪਿਤਰ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਰਾਜਾ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਕੁਝ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਅਤੇ ਖਤਰੇ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਧਰਤੀ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਨਿਮੀ ਆਦਿਕ ਸਾਰੇ ਵੀ, ਹੇ ਧਰਤੀ, ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਵਿੱਚ 'ਪਿੰਡ ਰਸਮ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ' ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਸੌ ਉਣਨੱਬੇਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ, ਅੱਗੇ ਸ਼੍ਰਾਧ ਅਤੇ ਪਿਤਰ ਰਸਮਾਂ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤਾ ਬਾਰੇ ਅਧਿਆਇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ, ਜਾਨਵਰਾਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਨਰਕ ਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ। ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਸੁਪਨੇ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮ, ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮਾੜੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਰਚਦੇ ਹਨ। "ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਉਹ ਕੌਣ ਪਿਤਰ ਹਨ ਜੋ ਯੋਗ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਸ਼੍ਰਾਧ ਦਾ ਭੋਗ ਲੈਂਦੇ ਹਨ?" "ਮਹੀਨੇ-ਮਹੀਨੇ ਪਿੰਡ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਕਿਵੇਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰੀਏ?" "ਮੈਂ ਇਹ ਸੱਚੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤਾ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਬੜੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਹੈ।" ਤਦ ਵਾਰਾਹ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਵਸੁੰਧਰਾ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਧਰਤੀ, ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ।" "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ।" ਪਿਤਾ, ਦਾਦਾ ਅਤੇ ਪਰਦਾਦਾ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਪਿਢ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੀ ਗਣਨਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੱਖ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸਮਝਦਾਰ ਲੋਕ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਯਜਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ-ਯਜ੍ਯ। ਕੁਝ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਭੂਤ-ਯਜ੍ਯ ਕਰਕੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ।