ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਅਵੰਤੀ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਰਾਜੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਪੁਰੋਹਿਤ ਚੰਦਰਸ਼ਰਮਾ ਸੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਰਾਜਾ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਕਈ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੇਧਾਤਿਥੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਦੀ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਏ, ਤਾਂ ਮੇਧਾਤਿਥੀ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਅਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਵੀ, ਉਸ ਨੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਦਿੱਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋਲਕਾ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਸੀ। ਪਰ, ਇਸ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਅਸੁਧਤਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਭੁੱਖ ਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਪੁਕਾਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਦਿਨ, ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਖੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਜੋ ਇਥੇ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਦੁਖ ਭੋਗ ਰਹੇ ਹੋ?” ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਨਰਕ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ।” ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੇਧਾਤਿਥੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਕਿਹੜੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਨਰਕ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ?” ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਉਹੀ ਗਲਤੀ, ਜੋ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਵਿੱਚ ਹੋਈ। ਇੱਥੇ ਅਸੀਂ ਵੱਡਾ ਦੁਖ ਸਹਿ ਕੇ ਫਿਰ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਰਾਜੇ ਵਲੋਂ ਅਨੇਕਾਂ ਗਾਂਵਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਪਰ ਉਥੇ ਕੋਈ ਐਸਾ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਤੋਖ ਮਿਲ ਸਕੇ।” ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਧਾਤਿਥੀ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਰਤ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, “ਉਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੱਦੇ ਜਾਣ, ਜੋ ਕੁੰਡਾ ਅਤੇ ਗੋਲਕਾ ਵਾਲੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ।” ਜਦੋਂ ਇਹ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਪੁਰੋਹਿਤ ਚੰਦਰਸ਼ਰਮਾ ਨੇ ਗੁਣਵਾਨ, ਧੈਰਵਾਨ, ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੇ, ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਲਏ। ਫਿਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਿੰਡ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼, ਤੰਦਰੁਸਤ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਪਿਤਰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਬੋਲੇ, “ਹੁਣ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਭਲਾ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਕਰ।” ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜੋ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਗੋਲਕਾ ਜਾਂ ਕੁੰਡਾ ਵਰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਫਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਕੇ, ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਭੋਜਨ ਦਿਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਅਯੋਗ, ਨਾਸਤਿਕ ਜਾਂ ਗੁਰੂ-ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਪਿਤਰ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਮੇਧਾਤਿਥੀ ਨੇ ਹर्ष ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਅਤੇ ਖਤਰੇ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਨਿਮੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਵੀ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ‘ਪਿੰਡ ਰੀਤਿ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ’ ਨਾਮਕ 189ਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਅੱਗੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਅਤੇ ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤਾ ਦਾ ਵਿਭਾਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ, ਪਸ਼ੂਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਨਰਕਵਾਸੀਆਂ ਵਿੱਚ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਜਾਂ ਮੰਦੇ ਕਰਮ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਘੜਦੇ ਹਨ।