ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਨਿਵਾਪਾ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦੇਣ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵਰਨਣ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਉਥੇ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਕਰਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਥੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਬਚਤ ਸਹੀ ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਨਿੰਦਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਜਲ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ ਤੇ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਿਵਾਪਾ ਦੀ ਇਹ ਭੇਟ ਤੇਰੇ ਭਗਤ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਦੇਵੀ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਗੁੱਡਿਆਂ ਦੇ ਬਲ ਉੱਤੇ ਜਾ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਖੱਟ, ਤੇਲ ਤੇ ਕੰਗਣ ਆਦਿ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਲਈ ਉਥੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਨਿਵਾਪਾ ਦੀ ਭੇਟ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਉਦੁੰਬਰ ਦੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇ ਤਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਜਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਲ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ, ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ, ਕਿਸੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਕੋਲ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ, ਦੀਮਕਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ, ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਭਾਗ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਾਰੇ ਭੋਜਨ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਗਰੀਬ ਤੇ ਲਾਚਾਰ ਲੋਕ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਭੋਜਨ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਦੇਵੀ, ਕਦੇ ਵੀ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕਿਨਾਰੇ ਆਦਿਕ ਉਪਕਰਨਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਚਾਰੋਂ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਧਰਮ ਦੀ ਪੱਕੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪਿਤਰ ਕਰਮਾਂ ਲਈ, ਇਹ ਵਿਧੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੂੰ ਵੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਯਜੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲਦਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ਼ਿਵ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਤੀਜੇ, ਸੱਤਵੇਂ ਤੇ ਨੌਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਮਰ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਨਾਲ, ਚਾਰੋਂ ਵਰਗਾਂ ਲਈ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਭੇਟਾਂ ਅਰਪਿਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਜਦੋਂ ਸਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਿਤਾਮਾ, ਪੁੱਤਰੀ-ਵਧੂ, ਪਤਨੀ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਤੇ ਸਾਕ-ਸਬੰਧੀ—ਇਹਨਾਂ ਲਈ ਰੋ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਪਿੱਛੇ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸੋਚਦਾ ਹੈ: “ਕੌਣ ਕਿਸ ਦਾ ਮਾਂ, ਪਿਉ, ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਪੁੱਤਰ ਹੈ?” ਪਰ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਰਸਮ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਸੀਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਕੀ ਲੱਗਦੇ ਹਾਂ? ਪਰ ਜਦੋਂ ਅੰਤਿਮ ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਪਿਤਾ-ਪੁੱਤ੍ਰ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿਤਾ, ਦਾਦਾ ਅਤੇ ਪਰਦਾਦਾ—ਇਹ ਸਭ ਪਿਤਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਤ੍ਰਿ ਵੰਸ਼ਜ ਨੇ ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਤੁਸੀਂ ਚਾਰੋਂ ਵਰਗਾਂ ਲਈ ਧਰਮ ਨਿਯਮ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਭੇਟ, ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਮਹੀਨੇ ਅਤੇ ਹਰ ਦਿਨ ਕਰਨੀ ਨਿਯਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਧੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਲਈ ਬਿਨਾ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਹੈ। ਉਹ ਸਦਾ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਨੈਮਿਸ਼ਰਾਧ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਾਰਦ—ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ—ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ। ਹੇ ਮਾਧਵੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਰਾਧ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਾ ਅਤੇ ਮੂਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਥੇ, ‘ਸ਼ਰਾਧ ਤੇ ਪਿੰਡ ਵਿਧੀ ਦਾ ਮੂਲ’ ਨਾਮਕ, ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਨ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ, ਪਿੰਡ ਵਿਧੀ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ ਭਾਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਰਾਧ ਦੀ ਵਿਧੀ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਅਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਸਾਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਮੇਤ, ਜਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਸੁਣਾਈ ਗਈ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: “ਮੈਂਨੂੰ ਅੱਜ ਇੱਕ ਸੰਦੇਹ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰੋ।