ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਾਮਦੇਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਾਤਾਵਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਉਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ ਇਹ ਸਰੀਰ ਕਦੇ ਵੀ ਅਸਤਿਤਵ ਨਹੀਂ ਰੱਖ ਸਕਦਾ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਚਲੇ ਗਏ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਆਈ। ਫਿਰ ਮਾਇਆ, ਜੋ ਦੁರ್ಗਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਈ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ, “ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ ਇਹ ਸਰੀਰ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਵੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਫਿਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਉਭਰੀਆਂ ਤੇ ਉੱਚੇ ਬੋਲ ਕੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ, “ਸਾਡੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।” ਚਾਰੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਚਾਨਕ ਆਈਆਂ ਤੇ ਚਲੀ ਗਈਆਂ। ਫਿਰ ਧਨਪਤੀ, ਜੋ ਪਵਨ ਹੈ, ਆਇਆ ਤੇ ਕਹਿਆ, “ਜੇ ਮੈਂ ਇੱਥੋਂ ਚਲਾ ਜਾਵਾਂ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਕਿਵੇਂ ਰਹੇਗਾ?” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਸਿਰ ਤੋਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਜੋ ਮਨ ਹੈ, ਆਇਆ ਤੇ ਕਹਿਆ, “ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ ਇਹ ਸਰੀਰ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਟਿਕ ਸਕਦਾ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਵੀ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਧਰਮ ਆਇਆ ਤੇ ਕਹਿਆ, “ਮੈਂ ਹੀ ਇਸ ਸਭ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਜਦ ਮੈਂ ਚਲਾ ਜਾਂ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਕਿਵੇਂ ਰਹੇਗਾ?” ਧਰਮ ਵੀ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਫਿਰ ਮਹਾਦੇਵ, ਜੋ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੈ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨੇਤਾ, ਉਚਾਰਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, “ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਹਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਸ਼ੰਭੂ ਵੀ ਚਲੇ ਗਏ, ਪਰ ਸਰੀਰ ਅਜੇ ਵੀ ਸਥਿਰ ਸੀ। ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਤੇ ਮਾਤਾਵਾਂ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਆਏ ਹਾਂ, ਸਾਡੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਰੀਰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਨਾਸ ਹੋਇਆ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ। ਅੱਗ ਹੀ ਪ੍ਰਾਣ ਹੈ, ਅਪਾਨ ਨੀਵਾਂ ਸਾਹ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਤੱਤ, ਇਹ ਖੇਤਰ (ਸਰੀਰ), ਅਹੰਕਾਰ, ਸੂਰਜ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੈ; ਲੱਕੜ, ਹਵਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਧਰਮ, ਸ਼ੰਭੂ, ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵੀ। ਇਹ ਸਭ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਜਿਵੇਂ ਸੀ, ਸੋਮ (ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ) ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਸੋਮ, ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਕਲਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਅਵਿਨਾਸੀ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਖੇਤਰ (ਸਰੀਰ), ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਮੁੜ ਉੱਠ ਕੇ ਫਿਰਣ ਲੱਗਾ। ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਆਇਆ, ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਸਰਵਜ੍ਞ (ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ) ਵੱਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਨਿਰਲੇਪ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਭ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਤੇ ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਅੱਗ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਣ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਅਪਾਨ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਰਸਵਤੀ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਆਕਾਸ਼, ਧਨ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤੱਤ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਅਹੰਕਾਰ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸੂਰਜ ਹੋ, ਅੱਠਵਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਮਾਇਆ, ਧਰਤੀ, ਦੁર્ગਾ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਤੇ ਹਵਾਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਵਿਸ਼ਣੂ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਧਰਮ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਅਜਿੱਤ ਹੋ; ਅਵਿਨਾਸੀ ਦੇ ਅਰਥ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋ। ਸਾਡੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਇਹ ਸਰੀਰ ਕਿਵੇਂ ਰਹੇਗਾ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਲੋਂ ਉਹ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ; ਅਸੀਂ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਾੜਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪ, ਸਿਰਜਣਹਾਰ, ਉਸਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਖੇਡ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹੋ। ਮੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਤੁਸੀਂ ਵੱਖਰੇ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ, ਜਦ ਮੇਰਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੋ-ਦੋ ਰੂਪ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਨਿਰਾਕਾਰ ਰਹੋ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਸਾਕਾਰ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਜਲਦੀ ਹੀ ਪ੍ਰਲਯ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਓ। ਮੈਂ ਅੱਜ ਤੋਂ ਦੁਬਾਰਾ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ ਬਣਾਵਾਂਗਾ; ਅਤੇ ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਅੱਗ ਨੂੰ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇਗਾ; ਦੋ ਅਸ਼ਵਿਨੀਕੁਮਾਰ ਪ੍ਰਾਣ ਤੇ ਅਪਾਨ ਹੋਣਗੇ; ਗੌਰੀ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਾ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਵੀ ਇੰਝ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਣਗੀਆਂ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਆਦਿ ਦਾ ਸਮੂਹ ਗਜਵਕਤ੍ਰ (ਹਾਥੀ-ਚਿਹਰਾ) ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ; ਸਰੀਰ ਦੇ ਤੱਤ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜੀਵ ਬਣ ਜਾਣਗੇ; ਅਹੰਕਾਰ ਸਕੰਦਾ (ਕਾਰਤਿਕੇਯ) ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਭਾਨੁ (ਸੂਰਜ) ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ, ਸਾਕਾਰ ਤੇ ਨਿਰਾਕਾਰ, ਅੱਖਾਂ ਵਾਂਗ ਹੋਵੇਗਾ; ਇੱਛਾ ਆਦਿ ਦਾ ਸਮੂਹ ਮੁੜ ਮਾਤਾਵਾਂ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਦਾ ਕਿਲ੍ਹਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਰਹੇਗਾ। ਦੱਸ ਕੁਆਰੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਤੇ ਇਹ ਰੂਪ ਵਰੁਣ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਹਨ। ਇਹ ਵਾਯੂ, ਧਨ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਇਹ ਮਨ, ਜਿਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਧਰਮ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਯਮ ਬਣੇਗਾ; ਤੇ ਮਹੱਤੱਤੱਤਤੱਤ (ਮਹਾਨ ਤੱਤ) ਮਹਾਦੇਵ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਪਿਤਰ ਬਣ ਜਾਣਗੇ; ਸੋਮ (ਚੰਦ੍ਰਮਾ) ਆਪਣੇ ਹੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਾਥੀ ਰਹੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਵੇਦਾਂਤ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਪੁਰਖ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਨਾਰਾਇਣ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਹੋਈ; ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਰਹਿ ਗਏ, ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਨਾਰਦਨ ਦੇ ਉਸ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ? ਫਿਰ ਪ੍ਰਜਾਪਾਲ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਅੱਗ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਜਾਂ ਅਸ਼ਵਿਨੀਕੁਮਾਰ, ਜਾਂ ਗੌਰੀ ਤੇ ਗਣਪਤੀ, ਜਾਂ ਨਾਗ, ਜਾਂ ਗੁਹਾ? ਆਦਿਤਿਆ, ਮਾਤਾਵਾਂ, ਦੁर्गਾ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਧਨਪਤੀ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਧਰਮ, ਤੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ? ਸ਼ੰਭੂ, ਪਿਤਰ ਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ embodied ਦੇਵਤੇ ਕਿਵੇਂ ਬਣੇ? ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਕੀ ਹੈ, ਨਾਮ ਕੀ ਹਨ, ਤੇ ਕਿਹੜੀ ਤਿਥੀ ਹੈ? ਕਿਹੜੇ ਦਿਨ, ਜਦ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ unfailing ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ? ਇਹ ਸਭ ਰਾਜ਼ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ। ਮਹਾਤਪਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: ਜੋ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਜੋਗ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਨਾਰਾਇਣ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਨੰਦ ਦੀ ਇੱਛਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਜਦ ਉਹ ਮਹਾਨ ਤੱਤ ਹਿਲਿਆ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਧੁਨ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਉਸ ਧੁਨ ਤੋਂ, ਜਦ ਪਾਣੀ ਅਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਹਿਲਿਆ, ਇਕ ਬਦਲਾਅ ਆਇਆ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਤਬਦੀਲ ਹੋਇਆ, ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਅੱਗ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਜੋ ਲੱਖਾਂ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਤੇ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਜਲਣ ਵਾਲਾ ਸੁਭਾਵ ਸੀ। ਉਹ ਬੜੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਅੱਗ ਵੀ ਤਬਦੀਲ ਹੋਈ। ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਤਬਦੀਲ ਹੋਈ, ਅੱਗ ਤੋਂ ਤਿੱਖੀ ਹਵਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ; ਤੇ ਉਸ ਤਬਦੀਲ ਹਵਾ ਤੋਂ ਆਕਾਸ਼ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਆਕਾਸ਼, ਜੋ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਵਾ, ਤੇ ਉਹ ਅੱਗ ਜੋ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਤੱਤ, ਦੇਵਤੇ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਪਰਮਪਿਤਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ, ਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਨੇ ਆਪਣਾ-ਆਪਣਾ ਸਥਾਨ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ।