ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਕਥਾ ਮਹਾਨ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਅਧਿਆਯਾਂ ਤੋਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਚਿਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਲਈ ਭੇਟ ਪਾਤ੍ਰੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਇੱਕ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਣ ਕਰਨਾ ਹੈ: “ਦੇਵਤਿਆਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਯੋਧਿਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋਵੇ।” ਅਗਲੇ ਮੰਤ੍ਰ ਵਿੱਚ, ਪਰਜਨਿਆ ਦੇਵਤਾ ਤੋਂ ਵਰਖਾ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਿ ਧਰਤੀ ਫਸਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਗਲਤੀ ਦੇ, ਸਹੀ ਬੋਲ ਕੇ, ਵਿਦਾਈ ਦੀ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਹੈ। ਇਸ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਕਪੜੇ, ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਸਜਾਵਟ ਨਾਲ ਯਥੋਚਿਤ ਸਨਮਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਯ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਸਨੂੰ ਰਾਜਾ ਵੀ ਮਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੇ ਸ਼ੁਭ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮੇਰੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਮੇਰੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਬੂੰਦ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਤੀ, ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਬਿਆਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਇਸ ਅਧਿਆਯ ਦਾ ਨਾਮ “ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ” ਹੈ। ਹੁਣ, ਤামੇ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਤਾਮੇ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਸਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਰੱਖ ਕੇ ਸਥਾਪਤ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਪੂਜਾ ਲਈ ਪਾਣੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਸੁਗੰਧ ਅਤੇ ਗਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਉਤਪਾਦ ਮਿਲੇ ਹੋਣ, ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: “ਜੋ ਸਰਵਤਮ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਤਾਮੇ ਵਿੱਚ ਨੈਣ ਵਾਂਗ ਵੱਸੋ।” ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਬੀਤ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪੂਜਕ ਸੁਗੰਧਤ ਪਦਾਰਥਾਂ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪਾਣੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ: “ਓਮ, ਜੋ ਸਰਵਤਮ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਯੋਗੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ।” ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਅੱਗ ਅਤੇ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਜੋ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ, ਸਾਹ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਇਛਾ ਨਾਲ ਵੱਜਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਹਨ। ਓਮ—ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣੀ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਧੂਪ, ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਦੀਵੇ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ। ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਮੰਤ੍ਰ: “ਓਮ, ਚਮਕਦਾਰ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਰੂਪ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇੱਥੇ ਆਓ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਇੱਥੇ ਰਹੋ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।” ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ, ਚਿੱਟਾ ਕਪੜਾ ਲੈ ਕੇ ਉਚਾਰਨਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਮੰਤ੍ਰ: “ਓਮ, ਤੁਸੀਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ, ਆਤਮਾ ਹੋ, ਪੁਰਾਤਨ ਪੁਰਖ ਹੋ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰੂਪ ਹੋ, ਦੇਵ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋ।” ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਕਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਜੋ ਕਰਮ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਚੰਦਨ, ਧੂਪ ਆਦਿ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਿੱਠਾ ਭੋਜਨ ਨੈਵੈਦਿਆ ਦੇ ਕੇ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ: “ਰਾਜਿਆਂ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰਾਂ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋਵੇ।” “ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋਵੇ।” ਪੂਜਾ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਭਗਤ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਕਪੜੇ, ਗਹਿਣੇ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਗੁਰੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਇਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਸਨੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦੇ ਕੁਲ ਦੇ ਉਨਤੀ ਤੇ ਸਤਾਈ ਜਨਮ ਤਕ ਮੁਕਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਪੂਰੀ ਵਿਧੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਧੀਆਂ ਨਾਲ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤਕ ਮੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਧਿਆਯ ਦਾ ਨਾਮ “ਤਾਮੇ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ” ਹੈ। ਹੁਣ, ਪਿਤਲ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਪਿਤਲ ਦੀ ਚੰਗੀ ਬਣੀ ਅਤੇ ਸਥਾਪਿਤ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਸ਼ਠਾ ਨक्षਤਰ ਵਿੱਚ, ਉਸਨੂੰ ਮੇਰੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਚਿਤ ਅਰਘ ਦੇ ਕੇ, ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰਾਣਕ ਕਥਾ ਵਿੱਚ, ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ-ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।