ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਘਰ-ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਯਜਨ ਆਗੀਆਂ ਦਾ ਧੂੰਆਂ ਚੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਭ ਉੱਚੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਬਾਜਾਂ ਵਰਗੇ ਤਿੱਖੇ ਦੰਦਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜਟਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਅਣਧਰਮੀ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਚੀਰਣ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ, ਅਪਵਿੱਤ੍ਰਤਾ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਲੱਖਣ ਨਜ਼ਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਰਾਜਾ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਅੰਦਰ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜੋ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਰੇਸ਼ਮੀ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਹੋਇਆ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਦੋਂ ਜਿੱਤੂ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਹਿਰਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ, ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲੇ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਧਰਮ ਵੱਲ ਲਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਆਉਣ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ—ਉਸ ਨੂੰ ਆਸਨ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉੱਚੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਧਰਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸਭ ਤੋਂ ਔਖਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਪੁੱਛਿਆ। "ਹੇ ਮਾਨਯ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਉਹ ਲੋਕ ਜੋ ਸੰਸਾਰਿਕ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਨ ਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?" ਉਸ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜੋ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਾਵ ਬਣਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਭਗਤੀ, ਦਾਨ, ਹਵਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯਜਨ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ। ਇਸ ਨਾਵ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਖੂਟਿਆਂ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰੋ, ਪ੍ਰਾਣ ਤੇ ਆਤਮਾ ਦੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੋ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨਾਵ ਬਣਾ ਲੈ।" "ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਰਕ ਦਾ ਨਾਸਕ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਉੱਚੇ, ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।" ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਮਾਨਯ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ, ਉਹ ਨਿਰੰਤਰ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਜੋ ਮੋਖਸ਼ੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰੀਏ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਚ-ਸਚ ਦੱਸੋ।" ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਗਿਆਨੀ ਰਾਜਨ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਕਿ ਵਿਸ਼ਣੂ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਹਰੀ, ਜੋ ਸਭ ਯੋਗੀਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ, ਪੁਰਸ਼ ਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੋਵਾਂ ਵਲੋਂ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।" "ਸਭ ਦੇਵਤੇ, ਪਿਤਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਅੰਡ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਵਿਸ਼ਣੂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ—ਇਹ ਵੈਦਿਕ ਘੋਸ਼ਣਾ ਹੈ।" "ਅਗਨਿ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ, ਗੌਰੀ, ਗਜਮੁਖ (ਗਣਪਤੀ), ਸੱਪ, ਕਾਰਤਿਕੇਯ, ਸੂਰਜ, ਮਾਤਾਵਾਂ, ਅਤੇ ਦੁਰਗਾ ਵੀ—" "ਦਿਸਾਵਾਂ, ਧਨਪਤੀ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਯਮ, ਰੁਦ੍ਰ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਅਤੇ ਪਿਤਰ—ਇਹ ਸਭ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਤੋਂ ਹੀ ਉਪਜੇ ਹਨ।" "ਇਹ ਸਭ ਹਿਰਣਯਗਭ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ; ਪਰ ਹਰ ਇਕ ਨੇ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਰਸਤਾ ਲੈ ਲਿਆ।" "ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵੱਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਾਂਗ, 'ਸਿਰਫ ਮੈਂ ਹੀ ਯੋਗਯ ਹਾਂ, ਸਿਰਫ ਮੈਂ ਹੀ ਪੂਜਾ ਜੋਗ ਹਾਂ।'" "ਜਦ ਉਹ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਵਾਦ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤਾਂ ਅਗਨਿ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੇਰੀ ਹੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ, ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਧਿਆਨੋ।'" "ਉਸ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, 'ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਬਿਨਾ ਮੇਰੇ, ਇਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦਾ ਸਰੀਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਹੀ ਮਹਾਨ ਹਾਂ।'" "ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਅਗਨਿ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ; ਪਰ ਉਸ ਦੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।" "ਫਿਰ, ਦੋ ਅਸ਼ਵਿਨੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਣ ਤੇ ਅਪਾਨ ਵਜੋਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਅਸੀਂ ਹੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਾਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਪੂਜਾ ਜੋਗ ਹਾਂ।'" "ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਵੀ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ; ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ ਵੀ, ਉਹ ਸਰੀਰ 'ਖੇਤ੍ਰਜ' ਵਲੋਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਗਿਆ।" "ਫਿਰ, ਗੌਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੁੱਖਤਾ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਮੰਗਲਮਈ ਵੀ ਖੇਤ੍ਰ ਤੋਂ ਚਲੀ ਗਈ।" "ਉਸ ਦੇ ਬਿਨਾ ਵੀ, ਉਹ ਖੇਤ੍ਰ ਵਾਣੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸੰਚਾਲਿਤ ਰਹਿਆ। ਫਿਰ, ਗਣਪਤੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਆਖਿਆ," "ਸਰੀਰ ਦਾ ਕੋਈ ਭਾਗ ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਵੀ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਵਿਛੋੜਾ ਕਰ ਗਿਆ।" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ; ਆਕਾਸ਼ ਤੱਤ ਤੋਂ ਵੀ ਬਿਨਾ, ਉਹ ਵਿਗੜਿਆ ਨਹੀਂ।" "ਜਦ ਸਾਰੇ ਖੋਖਲੇ ਹਟ ਗਏ, ਪਰ ਖੇਤ੍ਰ ਫਿਰ ਵੀ ਕਾਇਮ ਸੀ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਸਰੀਰਕ ਤੱਤਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ," "'ਸਾਡੇ ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੱਤ ਵੀ ਚਲੇ ਗਏ।" "ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ ਵੀ, ਖੇਤ੍ਰ ਪੁਰੁਸ਼ ਵਲੋਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਕੰਦਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਹੰਕਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਆਖਿਆ," "'ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ ਤਾਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ।' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਵੀ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਗਿਆ।" "ਉਸ ਦੇ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ, ਉਹ ਖੇਤ੍ਰ ਮਾਨੋ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਾਨੁ (ਸੂਰਜ), ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਦਿਤਯ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।" "'ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ ਇਹ ਖੇਤ੍ਰ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਕਿਵੇਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ?' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਵੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਸਰੀਰ ਫਿਰ ਵੀ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।" "ਫਿਰ, ਕਾਮ ਤੇ ਹੋਰ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ ਗਰੁੱਪ ਉੱਠੇ। 'ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ ਦੀ ਕੋਈ ਹਸਤੀ ਨਹੀਂ।' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਵੀ ਚਲੇ ਗਏ, ਪਰ ਸਰੀਰ ਅਜੇ ਵੀ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।" "ਫਿਰ, ਮਾਇਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਦੁਰਗਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ, 'ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ, ਇਹ ਦੀ ਹਸਤੀ ਨਹੀਂ।' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਵੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ।" "ਫਿਰ, ਦਿਸਾਵਾਂ ਆਈਆਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਬਚਨ ਆਖੇ, 'ਸਾਡੇ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਕਾਰਜ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।' ਚਾਰੋ ਪਾਸੇ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਚਲੀ ਗਈਆਂ।" "ਫਿਰ, ਧਨਪਤੀ, ਜੋ ਪਵਨ ਹੈ, ਆਖਿਆ, 'ਜਦ ਮੈਂ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਕੀ ਹਸਤੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਸਿਰ ਤੋਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਫਿਰ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਜੋ ਮਨ ਹੈ, ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ ਇਹ ਸਰੀਰ ਇਕ ਪਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਟਿਕ ਸਕਦਾ।' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਵੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।" "ਫਿਰ, ਧਰਮ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ, ਮੇਰੇ ਜਾਣ ਨਾਲ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਰਹੇਗਾ?'" "ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਧਰਮ ਵੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਸਰੀਰ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਮਹਾਦੇਵ, ਜੋ ਅਵ੍ਯਕਤ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਗੂ ਹਨ, ਨੇ ਆਖਿਆ," "'ਮਹਤ ਨਾਮਕ ਮੇਰੇ ਬਿਨਾ, ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦਾ।' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸ਼ੰਭੂ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਪਰ ਸਰੀਰ ਅਜੇ ਵੀ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ।" "ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ-ਮਾਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜਦ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਰਹੇ, ਇਹ ਸਰੀਰ ਸਾਡੇ ਕਾਰਨ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਨਾਸ ਹੋਇਆ।' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਵੀ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ।" "ਅੱਗ ਪ੍ਰਾਣ ਹੈ, ਅਪਾਨ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਸਾਸ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਤੱਤ, ਖੇਤ੍ਰ (ਸਰੀਰ), ਅਹੰਕਾਰ, ਸੂਰਜ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਹੀ ਹਨ; ਲੱਕੜ, ਪਵਨ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਧਰਮ, ਸ਼ੰਭੂ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਮੂਲਤਾ, ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਈ।