ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਾਡਾ ਵੰਸ਼ ਉਸ ਦੀ ਲੜੀ ਦਾ ਧਾਗਾ ਹੈ; ਸ੍ਰਾਦਧ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਅਸੀਂ— ਇਸ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੀ ਇਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ; ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਦਾ ਗਿਆਨੀ, ਮੋਹ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਿਆ: ਇਸ ਥਾਂ ਉਸ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਨਿਯਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਸਭ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਜੀਵਿਤ ਹੋ? ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਨੇ ਹੇਠਾਂ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਮਾਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਸ੍ਰਾਦਧ ਦੀ ਭੇਟ, ਭੋਜਨ, ਪਾਣੀ, ਦਾਨ—ਨਿਯਤ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼— ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਕ, ਕੋਈ ਸਾਡੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਇਕ ਮਿੱਠੀ ਪਾਣੀ ਦੇਵੇ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਵਿਚ, ਤਿਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਿੱਠੀ, ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਹੱਥ ਵਿਚ ਫੜ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਗੋਤ੍ਰਾਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਇਕ ਮਿੱਠੀ ਪਹਿਲਾਂ, ਫਿਰ ਦੋ, ਤੇ ਤੀਨ ਮਿੱਠੀਆਂ ਤਰਪਣ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, “ਤੁਸੀਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਵੋ” ਮੰਤ੍ਰ, ਨਿਯਤ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਭੇਟ ਦਿਉ; ਫਿਰ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਰੀਤਾਂ ਨਾਲ, ਮਾਂ ਨੂੰ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਗੋਤ੍ਰ ਦੇ ਪਿਤਰ, ਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੀ। “ਮਧੁਵਾਤਾ” ਰਿਕ ਉਚਾਰੋ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰਤਾ ਅਨੁਸਾਰ। ਮਾਤਾ ਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਵੀ, ਵਿਦਵਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਕਰੇ। ਗੋਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਕਹੋ: “ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਬਿਨਾ ਸੂਰਜ ਦੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।” ਗੋਤ੍ਰ, ਮਾਤਾ, ਮਹਾਤਾ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਲਈ, ਬੈਠਣ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਵਿਚ, ਅਰਘ ਪਾਤ੍ਰ ਦੇ ਉਦੇਸ਼, ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਅਤੇ ਧੋਣ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਵਿਚ, ਗੋਤ੍ਰ, ਮਹਾਤਾ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਲਈ, ਨਿਯਤ ਰੀਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਹਿਲਾ ਅਸੀਸ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀਤਾ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਭੇਟ ਵੀ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਭਾਵ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਪਾਣੀ ਵੀ ਅੰਤ-ਰਹਿਤ ਲਾਭ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸ੍ਰਾਦਧ ਕਰ ਕੇ, ਪਿਤਰ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ; “ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਰਹੋ, ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਨਰਕ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ।” ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਪੱਕਣ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਸਾਧੂ, ਜੋ ਪਿਤਰ ਮੈਂ ਇਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਵੇਖੇ, ਉਹ ਆ ਕੇ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਰਹੇ। ਕਈ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ, ਤੇ ਕਈ ਚਿੰਤਤ। ਜਦ ਉਹ ਚੁਪ ਚਾਪ ਚਲੇ ਗਏ, ਇਸ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਕੀ ਹੈ? ਦੱਸੋ—ਕਿਹੜੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਸ੍ਰਾਦਧ ਇਥੇ ਫਲ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਕਰਮ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਭੇਟ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਯੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਤਿਲ, ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਂ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸ਼ਰਥਪੁਤ੍ਰ ਰਾਮ ਨੇ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਰਪੰਚ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ— ਭਯਾਨਕ ਰਾਵਣ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸੀਤਾ ਨਾਲ— ਰਾਮ ਨੇ ਸੀਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸੀ, ਵਰ ਦਿਤਾ। ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਦਿੱਤੇ ਦਾਨ, ਚਾਹੇ ਠੀਕ ਪਾਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ— ਤੇ ਸ੍ਰਾਦਧ ਜੋ ਬਿਨਾ ਦੱਖਣਾ ਦੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਤ੍ਰਿਜਟਾ। ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਕੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਵਾਸੁਕੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਯਜਨ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲ ਦੱਖਣਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਦਵਿਜ ਦੱਖਣਾ ਨਾ ਦੇਵੇ— ਜੋ ਸ੍ਰਾਦਧ ਅਗਿਆਨੀਆਂ ਜਾਂ ਬਿਨਾ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ— ਸ਼ਿਸ਼ਿਆ ਜੋ ਭਾਵ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ— ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਸਪਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਇਕ ਸਾਲ ਲਈ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਝੂਠੀ ਰੀਤ—ਸ੍ਰਾਦਧ, ਦਾਨ, ਤੇ ਵ੍ਰਤ ਬਾਰੇ ਵੀ।