ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਕਥਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ, ਉਹ ਤਾਂ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਜੋ ਅਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਰਸਤਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉੱਚਤਮ ਅਵਸਥਾ ਤਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਵਧਾ ਨਾਲ ਆਦਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਏਹ ਵਿਦਵਾਨ, ਜੋ ਤਿੰਨੋਂ ਕਾਲਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਆਪਣੀ ਦਿਵ੍ਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਗੱਲ ਚਲ ਪਈ ਕਿ ਜੋ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਸਿੱਧੀ ਜਾਂ ਉਲਟੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੇ ਹੋਣ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਾਰਨ ਦੱਸਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਪਿਆਰੇ, ਤੇਰੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵੀ ਕਿਸਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਮੈਨੂੰ ਸਾਰਾ ਦੱਸ, ਮੈਂ ਉਹੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਜੇ ਮੇਰਾ ਬਚਨ ਸੱਚਾ ਹੋਵੇ।" ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਜੋ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਪਤਲੇ ਮੱਛਰ ਹਨ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸੁੱਤ ਦੀ ਮੰਤਰ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਇਕ ਵਾਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸੁੱਤ ਬਣ ਗਿਆ।" ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇਣ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕ ਦਾਸੀ ਪ੍ਰਭਾਵਤੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਸਾਡੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਉਸ ਦੀ ਸੁੱਤ ਹੈ; ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਣ ਲਈ ਅਸੀਂ... ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਸਮੇਂ ਲਈ ਟਿਕੇ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਚਲੇ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਕਾਲਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ, ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਥੇ ਉਸ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਨਿਯਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਮੌਜੂਦ ਹੋ?" ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ, "ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜਿਹੜੀ ਹੇਠਲੀ ਜਨਮਾਵਲੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਸ਼੍ਰਾਧ, ਭੋਜਨ, ਜਲ, ਦਾਨ—ਚਾਹੇ ਨਿਯਤ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼—ਇਹ ਸਭ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।" "ਸਾਡੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਇਦ ਕੋਈ ਹੋਵੇ ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਇਕ ਮਿੱਠੀ ਜਲ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਦੇਵੇ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਤਿਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਜਲ, ਦਰਭਾ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੜ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਗੋਤ੍ਰਾਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ, ਪਹਿਲਾ ਇਕ ਪੂੰਜੀ, ਫਿਰ ਦੋ, ਤੇ ਤੀਜੀ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਤਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, 'ਤੁਸੀਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਵੋ' ਮੰਤਰ ਤੇ ਹੋਰ ਨਿਯਤ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ।" "ਪਹਿਲਾਂ ਪਿਤਾ ਨੂੰ, ਫਿਰ ਮਾਤਾ ਨੂੰ, ਫਿਰ ਮਾਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਗੋਤ੍ਰ ਦੇ ਪੂਰਵਜ, ਤੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰਾਧ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। 'ਮਧੁਵਾਤਾ' ਰਿਚ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਤਾ ਪਾਸੇ ਦੇ ਪੂਰਵਜਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇਹੀ ਕ੍ਰਮ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗੋਤ੍ਰ ਲੈ ਕੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, 'ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੇ ਬਿਨਾ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।'" "ਗੋਤ੍ਰ, ਮਾਤਾ, ਵੱਡੀ ਮਾਤਾ, ਤੇ ਦੇਵੀ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰਸਮਾਂ ਹਨ—ਅਰਘ ਪਾਤ੍ਰ, ਪਿੰਡ ਦੀ ਭੇਟ, ਤੇ ਧੋਣ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚ। ਪਹਿਲੀ ਅਸੀਸ, ਜੋ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀਤਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀਤਾ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਭੇਟ ਵੀ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।" "ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਜਲ ਵੀ ਅਨੰਤ ਲਾਭ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਿਤਰ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਖਦੇ ਹਨ, 'ਤੂੰ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਰਹੁ, ਤਿੰਨ ਕਾਲਾਂ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ।'" "ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਪੱਕ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ਿ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਤੇ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਆਏ ਤੇ ਰਹੇ। ਕਈ ਮਨ-ਸ਼ਾਂਤ ਸਨ, ਕਈ ਚਿੰਤਤ। ਜਦ ਉਹ ਚੁੱਪਚਾਪ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤਤਾ ਕੀ ਹੈ? ਦੱਸੋ, ਕਿਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਸ਼੍ਰਾਧ ਇੱਥੇ ਅਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?" "ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਕਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਭੇਟ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਯੋਗ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਪਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਤਿਲ, ਮੰਤਰ ਜਾਂ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਦੈਤਿਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸ਼ਰਥ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ, ਜਦ ਰਾਖਸਸਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਚੁੱਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਕਰਮ ਕੀਤੇ।