ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਮਹਾਨ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਤੋਂ ਲਿਆਈ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਮਹਾਤਮ ਨੂੰ ਅਤੇ ਧਰੂਵ ਤੀਰਥ ’ਤੇ ਹੋਈ ਇਕ ਅਦਭੁਤ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਵਿਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਵਰਾਹ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਸੁਣੋ, ਮਥੁਰਾ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕੇਸ਼ਵ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਨੇ ਸਾਂਖਯ ਜਾਂ ਯੋਗ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਨਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਗੱਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" ਇਸੇ ਮਥੁਰਾ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਕ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਵੱਸਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਸੱਚਾਈ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸੌ ਰਾਣੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਉੱਚ ਕੁਲ, ਚੰਗੀ ਆਚਰਨ ਅਤੇ ਉਮਰ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਮ ਚੰਦਰਪ੍ਰਭਾ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਵੱਡੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਹੋਏ। ਪਰ, ਰਾਜਾ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਰਾਣੀਆਂ ਪਤਨੀ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤਾਵ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਗਈਆਂ। ਇਕ ਸਮੇਂ, ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵੀ ਉੱਥੋਂ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਾਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮੱਛਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸ਼ਕਲ ਧਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਭ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੋਹ ਵੱਸ, ਨਾ ਕੋਈ ਵਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਜਪ-ਪਾਠ ਹੋਇਆ। ਦਿਨ ਦਾ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਬਾਕੀ ਸੀ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ ਪੂਰਬ, ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲੋਂ ਹੋਰ ਜੀਵ ਆਉਣ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਖੁਸ਼, ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਅਤੇ ਤੰਦਰੁਸਤ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਵਧੀਆ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਗਹਣੇ ਪਾ ਕੇ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ, ਜਾਂਦੇ ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਲਈ ਭਲਾਈ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਪਤਲੇ ਸਰੀਰ, ਧੱਸੇ ਹੋਏ ਪੇਟ, ਪਰ ਚੰਗੀਆਂ ਪਲੰਕੀਨਾਂ ਵਿਚ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵੱਡਾ ਮੇਲਾ ਸਮਝ ਕੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ, ਜੋ ਅਕੈਲਾ ਤੇ ਸਦਾ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ, ਇੱਕ ਕੰਢੇ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਜਿਹਾ ਲੱਗਣ ਲੱਗਾ। ਰਿਸ਼ੀ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ, ਖੋਖਲੇ ਅੱਖਾਂ, ਪਤਲੇ ਅਤੇ ਝੁੱਕੀ ਪਿੱਠ ਨਾਲ ਖੜੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਵੀ, ਇਕ ਛੋਟੇ ਪੰਛੀ ਦੀ ਚੀਕ ਵਾਂਗ, ਸੁਣਾਈ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਉਪਰਾਲਾ ਕੀਤਾ। ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਇੱਥੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦਾ ਕਰਮ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ, ਰਾਤ ਤੇ ਦਿਨ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ, ਮੇਰਾ ਸਾਰਾ ਤੀਰਥਕਰਮ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।" ਉਸ ਜੀਵ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜੇ ਕੋਈ ਇਸ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੀਰਥ ਤੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰੇ, ਤੇ ਤਿਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪਾਣੀ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁਤ੍ਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੇ ਕੁਲ ਮਿਸ਼ਰਿਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਾ ਕੋਈ ਰਾਹ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਆਸਰਾ; ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹਾਂ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਤਾਕਤ ਸੀ, ਉਹ ਸੁਰਗ ਪਹੁੰਚ ਗਏ; ਅਸਹਾਇ ਲਈ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਪੁਤ੍ਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵਧਾ ਦੇ ਕੇ ਸਨਮਾਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਉੱਚ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।" "ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਕਾਲਾਂ ਦੇ ਗਿਆਤਾ ਹੋ, ਦੇਵੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਸੁਰਗ ਗਏ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰੇ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਿੱਧੀ ਜਾਂ ਉਲਟੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ’ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਕਾਰਨ ਸਮਝਾਉਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ। "ਪਿਆਰੇ, ਤੁਹਾਡੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵੀ ਕਿਸਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਜੇਕਰ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਸੱਚੀ ਕਰ ਸਕਾਂ, ਤਾਂ ਕਰਾਂਗਾ।" "ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਜੋ ਪਤਲੇ ਮੱਛਰ ਹਨ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਧਾਗਾ-ਮੰਤ੍ਰ ਹਾਂ, ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਧਾਗਾ ਬਣਿਆ। ਰਾਣੀ ਕੋਲ ਸੁਨੇਹਾ ਭੇਜਣ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਦਾਸੀ ਪ੍ਰਭਾਵਤੀ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਕਹਾਣੀ ਧਰੂਵ ਤੀਰਥ ਦੀ ਘਟਨਾ ਨੂੰ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਉੱਧਾਰ ਅਤੇ ਮਥੁਰਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।