ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਭਗਵਾਨ ਵਰਾਹ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਤਿੰਤੀਹ ਤਿੰਨ ਅਪਰਾਧ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰਕ ਮਿਲਾਪ, ਮੁਰਦੇ ਨੂੰ ਛੁਹਣਾ, ਅਤੇ ਪਾਖਾਨਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਬਿਨਾਂ ਪੁੱਛੇ ਗੱਲ ਕਰਨੀ, ਤੇਲ ਦੀ ਖਲੀ ਖਾਣੀ, ਅਧਿਆਪਕ ਦੇ ਭੋਜਨ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੇਣਾ ਜਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਭੋਜਨ ਖਾਣਾ ਵੀ ਅਪਰਾਧ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਹਰਾ ਜਾਂ ਕੱਚਾ ਖਾਣਾ ਗਰੀਬ ਜਾਂ ਫੰਦੇ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਨਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਮਨਾਹੀ ਕੀਤੇ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਣ, ਇਹ ਵੀ ਅਪਰਾਧ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮਦਿਰਾ ਪੀਣਾ, ਜਾਂ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾਗਣਾ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਦੂਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਪੂਜਾ ਅਸੁਰ-ਸਵਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਗੋਮਾਤਾ ਦੇ ਪੰਜ ਉਤਪਾਦ ਖਾ ਕੇ, ਜਾਂ ਗੰਦੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤਯ ਵਿਧੀ ਜਾਂ ਨੀਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਲੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਪਰਾਧ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਦੋ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ, ਪਰਾਕਾ ਤੇ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤਯ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪੰਜ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਗੋਮਾਤਾ ਦੇ ਪੰਜ ਉਤਪਾਦ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਫੁੱਲ ਨਾ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਵੀ ਪੂਜਾ, ਸਨਾਨ ਤੇ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਛੁਹਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮਦਿਰਾ ਪੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਦੋਹਾਂ ਜਨਮਾਂ ਲਈ ਚਾਰ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਕੂਰਚ ਵਿਧੀ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਵੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿ਷्णੁ ਜੀ ਦਾ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪਾਠ ਕਰਕੇ ਵੀ ਪਾਪ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਵਾਰ ਵਾਰ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਦੇਵੀ ਇੱਕ ਪਲ ਵਾਸਤੇ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਈ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਲੋਕ ਤੋੜੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਦੇ ਆਏ ਹਨ। ਕੋਈ ਐਸਾ ਢੰਗ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹੋ?” ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਵਰਾਹ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਅਪਰਾਧ ਵੀ ਕਰ ਲਵੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਿਛਲੇ ਹਜ਼ਾਰ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੁਣਨ, ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਥੁਰਾ ਅਤੇ ਸਵੈਮ ਵਰਾਹ ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਹਨ। ਦੱਸੋ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ ਕਿਹੜਾ ਹੈ? ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਤੇ ਸਰੋਵਰ ਕਿਹੜੇ ਹਨ?” ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਜੋ ਮੇਰੇ ਸੁਭਾਵ ਨੂੰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਦਾ ਕੁਬਜਾਮ੍ਰ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਇਕੱਤੀਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਜੋ ਵਿ਷ਣੂ ਜੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਮਥੁਰਾ ਧਰਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਫਲ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ, ਕੁਬਜਾਮ੍ਰ ਆਦਿਕ, ਘੁੰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਵੀ ਆਖ਼ਰੀ ਆਰਾਮ ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ 'ਵਰਾਹ' ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਮਾਨਵਾਂ ਦੇ ਮੰਜ਼ਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਥੁਰਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੰਜ਼ਿਲ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਬਿਨਾਂ ਸਾਂਖਯ ਜਾਂ ਯੋਗ ਦੇ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਇੱਥੇ ਪਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਥੁਰਾ ਵਰਗਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਕੇਸ਼ਵ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ 'ਅਪਰਾਧਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ' ਨਾਮਕ, ਮਥੁਰਾ ਮਾਹਾਤਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸੋ ਉੱਨੱਤਰਾਂਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ ਵਰਾਹ ਫਿਰ ਆਖਦੇ ਹਨ, “ਹੇ ਧਰਤੀ, ਹੁਣ ਧਰੁਵ-ਤੀਰਥ ਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਘਟਨਾ ਸੁਣ। ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਧਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਸੱਚੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਵਾਸ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸੌ ਰਾਣੀਆਂ ਸਨ, ਜੋ ਕੁਲ, ਚਰਿੱਤਰ ਅਤੇ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਉੱਚੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਨਾਮ ਚੰਦਰਪ੍ਰਭਾ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵੀਰਵਾਨ ਅਤੇ ਵੀਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ। ਪਰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਸਹੇਲੀਆਂ, ਜੋ ਰਾਣੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਪਤਨੀ ਧਰਮ ਦੀ ਰੀਤ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਚਲੀਆਂ। ਹੇ ਸੁੰਦਰੇ, ਉਹ ਸਭ ਆਪਣੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਕਰਕੇ ਨਰਕ ਵੱਲ ਡਿੱਗ ਗਈਆਂ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ, ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਉਥੋਂ ਡਿੱਗ ਗਿਆ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਦੀ ਧਾਰਾ ਵਧਦੀ ਹੈ।