ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਆਸ਼ਰਮ ਸੀ, ਜਿੱਥੇ ਅਗਲੇ ਪੰਥ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਸਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਬਹੁਤ ਗਿਆਨੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਗ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਵਿਆਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਰਾਹੀਂ ਚੰਗੇ ਰਸਤੇ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਕਾਲੰਜਰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਨਾਥ ਹਨ, ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ, ਜੋ ਕੋਈ ਬਾਰ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਦਾ ਵਰਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬਦਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਸਾ ਵਿਅਕਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਜੋ ਤਿੰਨ ਕਾਲਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪੂਰਨਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ, ਪਾਂਚਾਲ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਵਾਸੁ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਭਿਆਨਕ ਅਕਾਲ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਪਣਾਈ। ਉਸ ਥਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਧਨ-ਅਨਾਜ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ ਮਿਲੀ। ਪਰ, ਫਿਰ ਉਹ ਕੁੜੀ ਦੇ ਹੱਡੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਕੇ ਮਥੁਰਾ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਜਿਸਦੇ ਹੱਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਰਧਚੰਦ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਕਾਫਲੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਕੁੜੀ ਵੀ ਮਥੁਰਾ ਆ ਗਈ। ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਅੰਗ ਨਰਮ ਤੇ ਸੁਡੌਲ ਸਨ, ਵਾਲ ਕਾਲੇ ਤੇ ਘੁੰਘਰਾਲੇ ਸਨ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਤੇ ਪੈਰ ਸੁਚੱਜੇ, ਨਖ ਰੌਣਕਦਾਰ ਤੇ ਤਾਮਬੇ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ, ਸ਼ੁਭ ਸਨ। ਪੱਟ ਪਤਲਾ, ਪੇਟ ਸਮਾਨ, ਛਾਤੀ ਉੱਚੀ ਤੇ ਭਰੀ ਹੋਈ। ਨਖ ਨਾਜੁਕ, ਅੱਖਾਂ ਸੁਹਣੀਆਂ, ਭੰਵੀਆਂ ਖੂਬਸੂਰਤ, ਆਕਾਰ ਸੁਮੇਲ, ਬੋਲ ਮਿੱਠੇ ਸਨ। ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਕੁੜੀ ਨਜ਼ਰ ਪਾਂਦੀ ਜਾਂ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਮੋਹਤਾਜ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਉਹ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਤੀਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ। ਕਾਨਯਕੁਬਜ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਤੇ ਕਾਇਮ ਸੀ, ਧਨ-ਸੰਪੱਤੀ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ, ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਆਕਰਸ਼ਕ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸੀ। ਉਸ ਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਨੌਕਰਨੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲਿਆ। ਗੀਤ ਤੇ ਨਾਚ ਦੀ ਸ਼ੌਕੀਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਪਣਾਉਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਉਸ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀਆਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਥੁਰਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ-ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਕਾਲੰਜਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਕਥਾ, ਮਹਾਨ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਇਕ ਸਿਰਲੇਖ ਵਿੱਚ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਜੀ ਨੇ ਕਹਿਆ—ਉਸ ਨੇ ਵਪਾਰੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਕਾਫਲੇ ਵਿੱਚ ਵਸ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਉਹ ਧਨਵਾਨ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਮਥੁਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਉਥੇ, ਪਾਂਚਾਲ ਵੰਸ਼ੀ, ਸਵੇਰੇ-ਸਵੇਰੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਾਨ-ਸ਼ੌਕਤ ਅਤੇ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਮੰਦਰ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਤਸੁਕਤਾ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਹ ਗਰਟੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਕੋਲ ਗਿਆ। ਵੱਡੇ ਆਦਰ ਨਾਲ, ਉਹ ਧਾਤ੍ਰੇਯਿਕਾ ਨਾਮ ਦੀ ਔਰਤ ਕੋਲ ਵੀ ਗਿਆ। ਮੋਹ ਅਤੇ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਜਵੇਹਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਮੂਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਲੰਘ ਗਏ। ਇਕ ਦਿਨ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਕੀੜਿਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਥੇ ਪਹੁੰਚਿਆ ਸੀ। ਜਦ ਵੀ ਉਹ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ, ਕਈ ਕੀੜੇ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਝੜ ਜਾਂਦੇ। ਇਸ ਅਚੰਭੇ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ ਸੁਮੰਤੂ ਨੇ ਕਈ ਦਿਨ ਤੱਕ ਦੇਖਿਆ। ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੁਮੰਤੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ।