ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਮਧੁ-ਮਾਸਾ ਅਧਿਆਇ ਤੋਂ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪਵਿੱਤਰ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਕ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਵਾਮਨ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਵਾਮਨ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਦਿੱਤੀ। ਕਪਿਲ ਦੇਵ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਚੌਦਾਂ ਲੋਕ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਦੇਵ-ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਸੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਆਦਰਯੋਗ, ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਇਹ ਦਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਇਹ ਕਾਰਜ ਦਵਾਦਸੀ ਨੂੰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੌ ਗੁਣਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਵੀ, ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਤੇ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਪਾਪੀ ਲੋਕ ਮੇਰੀ ਤਕਲੀਫ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਇੱਕ ਪੂਰੇ ਚੱਕਰ ਤੱਕ ਨਿਭਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ, ਤਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਡੋਲ ਵੱਜਣ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ। ਚਾਰ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਵਿਦਿਆਤ ਚੜ੍ਹੀਆਂ ਆਈਆਂ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਧਰਮ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰਤਾ ਕਰਕੇ, ਸਤਸੰਗ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਸਾਬਤ ਹੋਈ। ਜਿਵੇਂ ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਤੇ ਨ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ – ਤੇ ਉਹ ਪਾਪੀ ਲੋਕ – ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸੁਣ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਉੱਚਤ ਭक्ति ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਭਕਤੀ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਿਸ਼ਾਚ ਸਥਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਸੌ ਚਹੱਤਰ-ਚੌਂਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਯਮੁਨਾ ਦੀ ਧਾਰ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਵੈਪਾਯਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੀ ਧਿਆਨ ਸਧਿਆ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਨਾਸਕ ਹੈ। ਸੋਮਾ ਤੇ ਵੈਕੁੰਠ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨੰਗਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਆਸ਼੍ਰਮ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।" ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਵਚਨਬੱਧ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਅਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਲਾਇਆ। ਕਾਲੰਜਰ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਮਹਾਂਦੇਵ, ਸ਼ਿਵ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਿਮਾਲਿਆ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ, ਪਾਂਚਾਲ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਾਸੁ ਨਾਮ ਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਭਾਰੀ ਅਕਾਲ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਗਿਆ। ਉਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਅਪਣਾਈ ਤੇ ਵੱਸਣ ਲੱਗਾ। ਉਥੇ, ਇੱਕ ਕੁਆਰੀ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਧਨ ਤੇ ਅਨਾਜ ਸੀ, ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਪਰ, ਉਹ ਕੁਆਰੀ ਦੇ ਹੱਡੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਕੇ, ਮਥੁਰਾ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਡੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਰਧ-ਚੰਦ ਦੀ ਆਕਾਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਦਾ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਕਰਵਾਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਕੁਆਰੀ ਮਥੁਰਾ ਚਲੀ ਗਈ। ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਨਰਮ ਤੇ ਕਾਲੇ, ਘੁੰਘਰਾਲੇ ਵਾਲ਼। ਉਸ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਤੇ ਪੈਰ ਸਹੀ ਆਕਾਰ ਦੇ, ਨਖ ਤਪਕਦੇ ਤੇ ਤਾਮਰ ਵਰਗੇ, ਸ਼ੁਭ। ਉਸ ਦੀ ਕਮਰ ਪਤਲੀ, ਪੇਟ ਸਮ, ਤੇ ਛਾਤੀ ਉੱਚੀ ਤੇ ਭਰਪੂਰ। ਉਸ ਦੇ ਨਖ ਸੁੰਦਰ, ਅੱਖਾਂ ਮਨਮੋਹਣੀਆਂ, ਭੌਂਹਾਂ ਸੁੰਦਰ, ਅੰਗ ਸਹੀ, ਤੇ ਬੋਲ ਮਿੱਠੇ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਕੁਆਰੀ ਦੇਖਦੀ, ਜਾਂ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਦਾ, ਉਹ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਸੰਗਮ, ਵ੍ਰਤਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਖਤਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।