ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਮਰ ਸਮੇਂ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਇੱਕ ਹੀ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਉਹੀ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਉੱਤਰ ਲੈਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ, ਪੂਰੀ ਪੱਕੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ, ਗੋਕਰਨਾ ਨੇ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ, “ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਵਿਗਾੜ ਦਾ ਭੇਦ, ਜੋ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣ ਯੋਗ ਹੈ, ਖੋਲ੍ਹ ਦਿਓ, ਤਾਂ…” ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੇ ਬੋਲਿਆ, “ਸੁਣ, ਬੱਚੇ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਵਿਗਾੜ ਕਿਵੇਂ ਆਈ।” ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮਧੁ ਨਗਰੀ ਬੜੀ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਉਥੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਗਿਆ ਸੀ, ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਥੇ ਸੁੰਦਰ ਵਿਹਾਰ ਬਾਗ ਸਨ, ਚੰਗੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰੇ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਰੁੱਤ ਵਿਚ ਮਨੋਹਰ ਫਲਦਾਰ ਦਰਖ਼ਤ ਸਨ। ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨੌਕਰਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਵਿਹਾਰ ਬਾਗ ਅਤੇ ਫਲਦਾਰ ਦਰਖ਼ਤ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਬਹੁਤ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਦੁਸ਼ਟ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ।” “ਉਹ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਹੋਵੇ, ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ‘ਕੌਣ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇਗਾ?’ ਉਥੇ ਇੱਕ ਔਰਤ ਨੇ ਉੱਚੀ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬਿਲਾਪ ਕੀਤਾ—‘ਹਾਏ! ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਭਿਆਨਕ ਹੈ!’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੋਕਰਨਾ ਵੀ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਘੋਰ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਨਰਮ ਤੇ ਦੁਖੀ ਸੁਰ ਵਿੱਚ, ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ।” ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਜੇ ਮੈਂ ਉਥੇ ਹੋਵਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਵਾਂਗਾ।” ਇਹ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਦੀ ਦੇਰ ਸੀ ਕਿ ਸਾਰੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, “ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਤੋਂ ਕਿਉਂ ਆਏ ਹੋ?” ਗੋਕਰਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਤੁਹਾਡਾ ਰੂਪ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਸੀ, ਅੱਖਾਂ ਮਨੋਹਰ ਸਨ। ਹੁਣ ਤੁਹਾਡਾ ਹਾਲ ਵਿਗੜ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਦੁੱਖ ਵਧ ਗਿਆ ਹੈ।” ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਜਾਤ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਬੋਲਿਆ। “ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਾਡਾ ਰੂਪ ਸੁੰਦਰ ਸੀ, ਅੰਗ ਆਕਰਸ਼ਕ ਸਨ, ਅਸੀਂ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ। ਪਰ ਰਾਜ ਦੇ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਤੇ ਉਖਾੜ ਕੇ ਦੁਖੀ ਕੀਤਾ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸਿਰਫ਼ ਜੜਾਂ ਤੇ ਤਣੇ ਬਚੇ। ਉਥੇ ਇੱਕ ਪੱਥਰ ਦਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਜਾਂ ਇੱਟ ਵਿੱਚ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਘੜਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ; ਇਹ ਉਸ ਬਾਗ ਦੀ ਸਿੰਚਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ।” “ਜੇ ਉਹ ਫਲਦਾਰ ਦਰਖ਼ਤ ਜਾਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਇਥੇ ਜੋ ਵਿਗਾੜ ਆਈ ਹੈ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।” ਗੋਕਰਨਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਉਥੇ ਕੂਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫਲ ਕੀ ਹੈ?” ਜੇਠ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਯਜਨਾ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਦਾਨ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ। ਜਲਾਸ਼ਯ, ਕੂਏਂ, ਤਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਜੋ ਲੋਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਡਿਆਈਯੋਗ ਹਨ।” “ਇੱਕ ਪੀਪਲ, ਇੱਕ ਪੀਚੁਮੰਦਾ, ਇੱਕ ਬਰਗਦ ਅਤੇ ਦੱਸ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲਦਾਰ ਦਰਖ਼ਤ—ਜਿਵੇਂ ਚੰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਉਧਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਵੱਡੀ ਮਿਹਨਤ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਇਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।” ਗੋਕਰਨਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਜਦ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਛਾਂ ਤੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਰਖ਼ਤ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਪੱਤੇ, ਜੜਾਂ, ਛਾਲ ਆਦਿ ਨਾਲ ਦਵਾਈ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲੱਕੜ ਘਰੇਲੂ ਕੰਮ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਛੋਟੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਘਰ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਸਾਲ ਵਿਚ ਦੋ ਵਾਰੀ ਫਲ ਲੱਗਦੇ ਹਨ, ਪੰਛੀ ਆਦਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਪੌਦੇ ਪਾਉਣ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਵਰਾਹ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹਾਏ! ਕਿੰਨਾ ਭਿਆਨਕ ਹੈ!” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕ ਕੇ, ਸਮਝਾ ਕੇ, ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਗੋਕਰਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਾਗ ਤੇ ਮੰਦਰ ਮੇਰੇ ਹਨ। ਜੇ ਮੈਂ ਉਥੇ ਜਾਵਾਂ, ਤਾਂ ਪੂਰਵਜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਜਾਵਾਂ।