ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਵਾਰ, ਉਹ ਵਪਾਰੀ ਨੂੰ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਥੇ, ਮਹਾਨ ਵਰਾਹਾ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਇੱਕ ਸਤਿਕਾਰੀ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੋਕਰਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਸੀ। ਅਗਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ, ਸ੍ਰੀ ਵਰਾਹਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਰਤਵ ਹੈ, ਤੀਰਵੇਂ ਦਿਨ ਵੀ ਉਹੀ ਕਰਤਵ ਹੈ। ਉਹ ਦੇਵੀਆਂ ਨਾਚ ਤੇ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੁੱਲ ਗਿਆ। ਪਰ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਫਿਕੇ, ਉਦਾਸ, ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਗਹਿਣੇ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ, ਜਖਮਾਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ, ਤੇ ਖੂਨ ਵਗਦਾ ਹੋਇਆ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਸ੍ਰੀ ਵਰਾਹਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਸ ਦੇ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਸਵਰਗ, ਨਾ ਕੁਝ ਹੋਰ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਬਦਲਣ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਦੇਵੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਹੀ ਸਮਾਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਸਾਰੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।” ਉਹੀ, ਸਦੀਵੀ ਸਮਾਂ, ਮੁੜ ਮੁੜ ਉਹੀ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਲੈਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਯਕੀਨ ਲਈ, ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਮੁੜ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, “ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਦੀ ਵਿਗੜੀ ਦਸ਼ਾ ਦਾ ਭੇਦ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿਓ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣ ਯੋਗ ਹੈ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਪੁੱਤਰ, ਸੁਣ, ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗੀ ਕਿ ਇਹ ਵਿਗੜੀ ਦਸ਼ਾ ਕਿਵੇਂ ਆਈ।” ਉਹ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, “ਮਧੂ ਦੀ ਸੁਹਾਵਣੀ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਉਥੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਗਿਆ, ਚਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦਾ। ਉਥੇ ਸੁੰਦਰ ਵਿਹਾਰ-ਬਾਗ ਸਨ, ਚੰਗੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਰੁੱਤ 'ਚ ਫਲ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਸਨ। ਪਰ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਵਿਹਾਰ-ਬਾਗ ਤੇ ਫਲਦਾਰ ਰੁੱਖ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਬਹੁਤ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਰੋਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਮੰਦ-ਮੱਤੀ ਵਾਲੇ ਜਿਆਦਾ ਹੀ ਅੜ ਗਏ।” “ਇਕ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸੋਚਦਾ, ‘ਕੌਣ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇਗਾ?’ ਉਸ ਨੇ ਉੱਚੀ ਤੇ ਦੁਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਰਾਹ ਕੇ ਕਿਹਾ, ‘ਹਾਏ, ਇਹ ਕਿੰਨਾ ਭਿਆਨਕ ਹੈ!’ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੋਕਰਨ ਵੀ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਗਹਿਰੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਵਿੱਚ ਸੀ।” “ਉਸ ਨੇ ਹੌਲੀ, ਦੁਖੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੇ ਜੋੜੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੱਤੀ। ‘ਜੇ ਮੈਂ ਉਥੇ ਹੋਵਾਂ, ਮੈਂ ਉਸ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਵਾਂਗਾ।’ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣਦੇ ਹੀ, ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, ‘ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ? ਦੱਸੋ, ਤੇ ਇਥੇ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਕਿਉਂ ਆਏ ਹੋ?’” ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਪਹਿਲਾਂ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਤੇ ਪਿਆਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਦੇਖਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਵਿਗੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਜੋ ਮੇਰਾ ਦੁਖ ਵਧਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।” ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਦੇਵੀ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਕਿਹਾ, “ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸਾਡੇ ਰੂਪ ਪਿਆਰੇ ਸਨ, ਸਰੀਰ ਸੁੰਦਰ, ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਧਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀਆਂ ਸਨ। ਪਰ, ਰਾਜ-ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਕੱਟ-ਊਖੜ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਪੀੜ੍ਹਤ ਕੀਤਾ। ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੀਆਂ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਸਿਰਫ਼ ਜੜਾਂ ਤੇ ਤਣੇ ਬਚੇ। ਉਥੇ ਦੇਵੀ ਪੱਥਰ ਦੀ ਬਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਜਾਂ ਇੱਟ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਘੜਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ; ਇਹ ਉਸ ਬਾਗ ਦੀ ਸਿੰਚਾਈ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” “ਅਤੇ ਉਹ ਫਲ-ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ, ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਰੁੱਖ, ਹੇ ਸਰਵੋਤਮ—ਜੇ ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਵਿਗੜੀ ਦਸ਼ਾ ਇੱਥੇ ਆਈ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।” ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਉਥੇ ਕੁਆਂ-ਦੇਵਤਾ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਪਵਿੱਤਰ ਫਲ ਹੈ?” ਜੈਸ਼ਠਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਯਜਨਾ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਦਾਨ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ। ਜਲ-ਸੰਭਾਲ, ਕੁਆਂ, ਪੰਡ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਹੈ। ਜਮੀਨ ਤੇ ਗਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਯੋਗ ਹਨ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹਾ ਸੁਣੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਗੜੀ ਦਸ਼ਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਜਾਣਿਆ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ।