ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਕੁਝ ਦੇਵੀਆਂ ਨੇ ਆ ਕੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਗੋਕਰਨ ਨੂੰ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦਿਓ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਰਹਿ ਸਕੇ। ਇਹ ਕਰ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਨਿਰਭੈ ਰਹੁ, ਦੁਖੀ ਨਾ ਹੋਈਂ।" ਫਿਰ ਉਹ ਦੇਵੀਆਂ ਉਥੋਂ ਚਲੀਆਂ ਗਈਆਂ, ਪਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁੜ ਆਉਂਦੀਆਂ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਇਕ ਦਿਨ ਨਾਉਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਚੰਗੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਗਈ। ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਨਗ ਰਤਨ ਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਿਆਂਦੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਗੋਕਰਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਗਈ, ਉਹ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਪਰ ਉਹ ਵਿਖਾਈ ਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਸਭ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਸ਼ਰਮ ਕਾਰਨ ਉਹ ਮਕਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਹੋਵੇਗਾ। ਸਭ ਨੇ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਗ ਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮਿਲੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਿੱਸਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੋਕਰਨ, ਜੋ ਟਾਪੂ ਉੱਤੇ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ। ਮੰਤਰ ਦੀ ਗਲਤਫਹਮੀ ਕਰਕੇ, ਉਸਦੇ ਤੋਤੇ ਨੇ ਇਹ ਹਾਲਤ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਤੋਤਾ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, "ਮੈਂ ਮਥੁਰਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਸਮੁੰਦਰ ਪਾਰ ਕੀਤਾ—ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਗਿਆ ਦਿਓ।" ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਮਥੁਰਾ ਜਾ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਤ ਵੇਖ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੋਤਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨੌਕਾ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਹ ਮੁਸੀਬਤ ਵਿੱਚ ਹੈ ਜਾਂ ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਈ। ਫਿਰ ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਹੇ ਤੋਤੇ, ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਹੁਣ ਤੂੰ ਕੁਝ ਕਰ।" ਨੌਕ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਤੋਤੇ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ— ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਇਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਵਾਂ ਆਇਆ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਨਗ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਸਭ, ਕੁੱਲ ਵੀਹ ਜਣੇ, ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਆਏ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ ਸਨ। ਸਭ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਕੇ, ਆਦਰ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰੁਖਸਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਤੇ ਉਹ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਲੋਕ ਉਸ ਵਪਾਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੌਕਰਨ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦਾ ਇੱਕ ਸੌ ਇਕਹੱਤਰਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸ੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ, ਜਿਵੇਂ ਕਰਤਵ ਹੈ, ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਵੀ। ਉਹ ਦੇਵੀਆਂ ਨਾਚ ਅਤੇ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਗੋਕਰਨ ਆਪਣਾ ਘਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੁੱਲ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਫਿਕੇ, ਉਦਾਸ, ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਗਹਣਿਆਂ ਤੇ ਕਪੜਿਆਂ ਨਾਲ ਦਿਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਗੜੇ ਹੋਏ, ਜ਼ਖ਼ਮੀ, ਅਤੇ ਖੂਨ ਵਹਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਲਈ ਨਾ ਕੋਈ ਰਸਤਾ ਹੈ, ਨਾ ਸੁਵਰਗ, ਨਾ ਹੋਰ ਕੁਝ।" ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਦਸ਼ਾ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਦੇਵੀਆਂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪ ਸਮਾਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਸਦੀਵੀ ਸਮਾਂ ਵਾਂਗ, ਇਹ ਸਵਾਲ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੋਕਰਨ ਨੇ ਫਿਰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਦੁੱਖ ਦੀ ਇਹ ਵਿਗਾੜ ਦੱਸ ਦਿਉ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ—" ਤਦ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਪੁੱਤ੍ਰ, ਸੁਣ, ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗੀ ਇਹ ਵਿਗਾੜ ਕਿਵੇਂ ਆਈ।" ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਇੱਕ ਸੁਹਾਵਣੀ ਮਧੁ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੋਖਸ਼ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਉਥੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਗਿਆ ਸੀ, ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਤ ਰੀਤ ਨਿਭਾਈ। ਉਥੇ ਸੁੰਦਰ ਬਾਗ-ਬਗੀਚੇ ਸਨ, ਚੰਗੀਆਂ ਕੰਧਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਰ ਰੁੱਤ ਵਿੱਚ ਫਲ ਲਾਉਂਦੇ ਦਰੱਖਤ ਸਨ। ਪਰ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਬਾਗ ਤੇ ਫਲਦਾਰ ਦਰੱਖਤ ਸੇਵਕਾਂ ਨੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਕਥਾ ਅਗਲੇ ਚਰਨ ਵੱਲ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗੋਕਰਨ, ਦੇਵੀਆਂ, ਅਤੇ ਮਧੁ ਨਗਰੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।