ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮਹਾਨ ਵਰਾਹ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?" ਵਰਾਹ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਥੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਦੀ ਭਾਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜੋ ਵੀ ਵਰ ਮੰਗਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਮੰਗ ਲੈ। ਤੂੰ ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਵਿਆਪਕ ਹੈਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ।" ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਆਰਜ਼ੂ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮਿਲੇ।" ਵਰਾਹ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਬਣਾਂਗਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਣੀ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਜਿਹੀ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਮਥੁਰਾ ਖੇਤਰ ਵੀਹ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਪਤ ਰਾਜ ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਵੀ, ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਰਾਜ ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।" "ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਤੀਰਥ ਹਨ। ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ। ਪ੍ਰਸਕੰਦਨ, ਭਾਂਡੀਰਾ, ਅਤੇ ਛੇ ਹੋਰ ਜੋ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ, ਇੱਥੇ ਹਨ। ਆਸਿਕੁੰਡ ਅਤੇ ਵੈਕੁੰਠ ਵੀ ਦਸ ਲੱਖ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚਕ੍ਰ ਤੀਰਥ, ਆਕ੍ਰੂਰ ਅਤੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਦਿਤਯ ਨਾਮਕ ਸਥਾਨ ਵੀ ਇੱਥੇ ਹਨ। ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਪੁੰਨ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਨਾਲੋਂ ਸੋ ਗੁਣਾ ਵਧੇਰੇ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਮਥੁਰਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਮੌਤ ਵੇਲੇ ਸ਼ੁੱਧ ਮਨ ਨਾਲ ਇਸ ਮਥੁਰਾ ਦੀ ਯਾਦ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਫਿਰ ਵਰਾਹ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਸਦਾ ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਸਾਰੇ ਤੀਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮਥੁਰਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਤੇ ਮਹਾਨ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਚਕ੍ਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਹੇਠਾਂ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ, ਦੋ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਦੇਵਤਾ ਸੋਮ-ਚਕ੍ਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੈ।" "ਇੱਥੇ ਮੌਤ ਹੋਣਾ, ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਦੋ ਕਰੋੜ ਮੌਤਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਸਿਰਫ ਜਨੇਊ ਦੇ ਨਾਲ ਵੀ ਕਈ ਕੁਲਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।" ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਇਸ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਢੰਗ ਹੈ?" ਵਰਾਹ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਦੱਖਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲੋਕ ਮੁਕਤੀ ਲੱਭਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ, ਪਰ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਚੁੱਪਚਾਪ ਇੱਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਹੋਰ ਕਰਮ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਲਈ ਹੋਮ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਕਰਮ ਕਰ ਲਿਆ, ਉਹ ਮੁੜ ਮੇਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ—ਉਹ ਬਹੁਤ ਆਦਰ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ 'ਤੇ ਮੌਤ ਦੇਵਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਅਰਧ-ਚੰਦ੍ਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਜਦ ਤਕ ਅਰਧ-ਚੰਦ੍ਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਵਿਸ਼੍ਰਾਂਤੀ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਉਸਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਮਹੱਤਵ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਥੁਰਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਂਤੀ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।