ਮਥੁਰਾ ਮਾਹਾਤਮਯ ਦੇ ਗੋਵਰਧਨ ਮਹਿਮਾ ਅਧਿਆਇ ਦੇ ਚੌਂਠਵੇਂ ਅਧਿਆਇ 'ਅੰਨਕੂਟ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ' ਦੇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਜੀ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਘਟਿਤ ਇਕ ਵਾਰਤਾ ਆਖੀ। ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਸੁਸ਼ੀਲ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਵਪਾਰੀ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਰੋਟੀ-ਰੋਜ਼ੀ ਲਈ ਹੀ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਵੇਹੜੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਹ ਖਰੀਦ-ਫ਼ਰੋਖ਼ਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੁੱਝਿਆ ਰਿਹਾ। ਕਦੇ ਵੀ ਉਸਨੇ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀਆਂ। ਆਪਣੇ ਪੇਟ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਪੀ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਕਦੇ ਵੀ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦਾ ਮਨ ਉਸਦੇ ਅੰਦਰ ਨਹੀਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੋਲ ਧਨ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਗਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਿਹਾ। ਆਖਰਕਾਰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਇਥੋਂ ਜਾ ਚੁੱਕਾ ਤੇ ਮਰ ਗਿਆ, ਤੇ ਪ੍ਰੇਤ ਯੋਨੀ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਇਕ ਰੇਤਲੇ ਬੰਝਰ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਭਟਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਕ ਵਾਰੀ ਉਥੇ ਇਕ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦਾ ਜਥਾ ਆ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਜਥਾ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਪਾਰੀ ਇਕ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਆ ਕੇ ਠਹਿਰ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਉਹ ਪ੍ਰੇਤ ਲੰਮੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ, ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ, ਛੋਟੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ। ਕਈ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਦੂਰੋਂ ਆਉਂਦਾ ਦਿੱਸਿਆ, ਤਾਂ ਪ੍ਰੇਤ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ। ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਅੱਜ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਭੋਜਨ ਬਣੇਂਗਾ, ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?" ਜਦ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਉਥੋਂ ਜਾਣ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਪ੍ਰੇਤ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਮਾਸ ਖਾਵਾਂਗਾ ਤੇ ਤੇਰਾ ਲਹੂ ਪੀਵਾਂਗਾ।" ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਰੋਟੀ-ਰੋਜ਼ੀ ਲਈ ਇਸ ਔਖੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਮੈਨੂੰ ਖਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਪਰਿਵਾਰ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।" ਫਿਰ ਪ੍ਰੇਤ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਹੈਂ? ਸੱਚ ਦੱਸ, ਹੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ!" ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਮਥੁਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਥੇ ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਚੋਰ ਲੈ ਗਏ, ਤੇ ਮੈਂ ਗਰੀਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਪਿਆ ਹਾਂ, ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਕਰ ਲੈ।" ਪ੍ਰੇਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਮੇਂ ਆਉਣ ਤੇ ਛੱਡ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਪਰ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਮੰਨ। ਜਦ ਮੇਰਾ ਕੰਮ ਮੁਕ ਜਾਵੇ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਲਈ ਮਥੁਰਾ ਜਾ। ਉਥੇ ਚਾਰ ਸ਼ੁਭ ਲਕੜੀਆਂ ਵਾਲੇ ਕੂਏ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ, ਤੇ ਉਸ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦਾ ਫਲ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇ, ਫਿਰ ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੁੰਦਾ ਜਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਮਥੁਰਾ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਧਨ ਨਹੀਂ।" ਪ੍ਰੇਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਪੂਰਾ ਧਨ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਜਾ, ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰ।" ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਘਰ ਹੀ ਬਚਿਆ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਆਪਣੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਵੇਚਾਂਗਾ।" ਪ੍ਰੇਤ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਹਾਂ, ਹੇ ਵਿਭੂ! ਜੋ ਮੈਂ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਧਨ ਤੇਰੇ ਘਰ ਵਿਚ ਹੈ। ਤੂੰ ਵਾਪਸ ਜਾ, ਖੁਸ਼ ਰਹਿ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਾ।" ਸੂਤ ਜੀ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, "ਇਸ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਗਿਆਨ ਕਿਵੇਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ?" ਫਿਰ ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਦੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਸੁਵੇਰੇ, ਉਸ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਦਰ ਵਿਚ...