ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਦੇਵਤੇ, ਦੇਵੀਆਂ, ਗਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸੱਚੀ ਨਿਭਾ ਕੇ ਹਵਨ ਜਾਂ ਹੋਮ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸੌ ਯਜਨਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਥੇ, ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯਥਾ-ਵਿਧੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਜਾਂ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਵਾਜਪੇਯ ਯਜਨ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਭੀ ਇਥੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਥਾਂ ਉਹੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਅਰਿਸ਼ਟ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ ਸੀ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਪੈਰ ਦੀ ਏਡੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇਕ ਤੀਰਥ ਸਥਾਨ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਇਥੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਬਲਵਾਨ ਅਸੁਰ ਜੋ ਸਾਂਡ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਸਾਂਡ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਅਰਿਸ਼ਟ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਥੇ ਉਸ ਅਰਿਸ਼ਟ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਇੱਕ ਸਰੋਵਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਿਸਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਅਰਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਰਾਧਾ ਸਰੋਵਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਵੱਡਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਥੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਗਾਂ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਵੀ ਛੇਤੀ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤੀਰਥ ਇੰਦਰਧਵਜ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉੱਚੀ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਹਰਾ (ਸ਼ਿਵ ਜੀ) ਨੇ ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਅਤੁਲ ਫਲ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਪੂਰੀ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗਣਾ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਕਾਦਸ਼ੀ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗਣਾ ਬੜਾ ਮੰਗਲਮਈ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਉਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਅੰਨਕੂਟ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਜੋ ਭੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੀ ਇਸ ਤੀਰਥ-ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ… ਇਥੇ 'ਗੋਵਰਧਨ ਮਹਾਤਮ' ਦੇ ਅੰਦਰ 'ਅੰਨਕੂਟ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਮਹਿਮਾ' ਨਾਮਕ ਚੌਂਸਠਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਭਗਵਾਨ ਵਾਰਾਹ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਸਥਾਪਨਾ ਹੋਈ, ਉਥੇ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸੁਸ਼ੀਲ ਸੀ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਸਮਾਂ ਲੰਮਾ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਉਹ ਖਰੀਦ-ਫਰੋਖਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਗਨ ਰਿਹਾ। ਉਸਨੇ ਕਦੇ ਵੀ ਧਰਮ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀਆਂ। ਆਪਣੇ ਪੇਟ ਦੀ ਖਾਤਰ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਜਗੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਕੋਲੋਂ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਕਈ ਸਾਲ ਬੀਤ ਗਏ, ਪਰ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਹੀ ਜੁੜਿਆ ਰਿਹਾ। ਆਖ਼ਰਕਾਰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਇਥੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਰ ਕੇ ਪ੍ਰੇਤ ਬਣ ਗਿਆ। ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਫਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਰੇਤਲੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਭਟਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਕ ਵਾਰੀ, ਭਾਗ ਦੇ ਲੇਖ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਥੇ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਾਫ਼ਲਾ ਆ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਕਾਫ਼ਲਾ ਲੰਘ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਪਾਰੀ ਇੱਕ ਦਰੱਖਤ ਹੇਠਾਂ ਆ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਉਹ ਪ੍ਰੇਤ, ਲੰਬੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ, ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ, ਛੋਟੇ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਸੀ। ਕਈ ਸਮਾਂ ਲੰਘਣ ਉਪਰੰਤ, ਭਾਗ ਦੇ ਲੇਖ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਪ੍ਰੇਤ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਬੜੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਸਨੇ ਸੋਚਿਆ, "ਅੱਜ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਖਾਣ ਬਣੇਂਗਾ, ਹੁਣ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵੇਂਗਾ?" ਜਦ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਉਥੋਂ ਜਾਣ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਪ੍ਰੇਤ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ: "ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਮਾਸ ਖਾਵਾਂਗਾ ਤੇ ਤੇਰਾ ਖੂਨ ਪੀਵਾਂਗਾ।