ਮਥੁਰਾ ਦਾ ਖੇਤਰ ਵੀਸ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ, ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕੇਸ਼ਵ、ご ਪ੍ਰਭੂ, ਸਦਾ ਵਿਆਪਕ ਹਨ। ਹੇ ਵਸੁੰਧਰਾ, ਜੋ ਭੀ ਇਸ ਮੱਧ ਭਾਗ ਵਿਚ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੋਖਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਉਸ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਕੇਸ਼ਵ ਜੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਮਹਾ ਪ੍ਰਲੈ ਤੱਕ ਮੁੜ ਸੰਸਾਰ ਚੱਕਰ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਇਸ ਵਿਚ ਰਤਾ ਭੀ ਸ਼ੰਕਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੋਖਸ਼ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ, ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਵਾਲੀ ਮੂਰਤੀ ਵਰਗੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਤ ਯੁੱਗ ਵਿਚ ਮਾਂਧਾਤਾ ਨਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਚਿੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਥੁਰਾ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਾਂ ਲਵਣ ਨਾਮਕ ਅਸੁਰ ਦਾ ਉਥੇ ਨਾਸ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਮੂਰਤੀ ਪਵਿੱਤਰ, ਦਿਵ੍ਯ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਅਤੇ ਦੇਵਮਈ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਮਾਂਧਾਤਾ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚੋਂ, ਵਾਰਾਹੀ ਦੀ ਇਹ ਮੰਗਲਮਈ ਮੂਰਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਸੀ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਕਪਿਲਾ, ਜੋ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਵੱਲੋਂ ਪੁਜੇ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨੇ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਇੰਦਰ ਅਤਿ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਲੋਂ ਉੱਚਤਮ ਦਿਵ੍ਯ ਗਿਆਨ ਮਿਲਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਇੰਦਰਲੋਕ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ। ਪਰ ਰਾਵਣ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਹਰਾਇਆ। ਉਥੇ ਰਾਵਣ ਇੱਕ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹਵेली ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਰਾਖਸ਼ਸ ਰਾਵਣ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਵਲੋਂ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੇ ਦਾਮੋਦਰ, ਹੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਹੇ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕਸ਼ ਦੇ ਵਧਕ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੂರ್ಮ ਅਵਤਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਸੁਗੁਣਾਤਮਾ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਕੁਝ ਪੁੱਛ ਸਕਦਾ ਹਾਂ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਣਾਂ ਵਿਚ ਨਿਵਾਂ ਹੈ, ਆਪਣੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦਿਉ। ਜਨਾਰਦਨ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸ੍ਵਾਮੀ ਹਨ, ਉਹ ਮ੍ਰਿਦੁ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਛੋਟੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੁੱਕ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੰਕਾ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਲੈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਵਾਰਾਹ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਕਪਿਲਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਵਣ ਨੇ ਕਹਿਆ ਕਿ ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਅਟੁੱਟ ਭਗਤੀ ਜਾਗ ਉਠੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਉਸਨੇ ਭਗਤੀ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ, ਉਸਦਾ ਸਰੀਰ ਹਲਕਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਲੰਕਾ ਲੈ ਗਿਆ। ਆਖਿਰਕਾਰ, ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਸ੍ਵਾਮੀ ਰਾਮ ਨੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਰਾਵਣ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਲੰਕਾ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਆਖਿਆ—"ਇਹ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਲੋਕ ਤੋਂ ਆਏ ਰਾਖਸ਼ਸ ਨੇ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇ।" ਮੈਂ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਾਰਾਹ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਇਸ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਕਪਿਲਾ, ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉਹ ਭੀ ਭੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਯੋਧਿਆ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਲਵਣ ਦੇ ਵਧ ਲਈ, ਰਾਮ ਨੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ। ਉਹ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਸੈਨਾ ਲੈ ਕੇ ਮਥੁਰਾ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ। ਲਵਣ ਦਾ ਵਧ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਮਥੁਰਾ ਨਗਰੀ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਉੱਥੇ ਛਬੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਛੇ ਸੌ (26,000) ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਵੇਦ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਉਪਸਥਿਤ ਸਨ।