ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਹਾਨ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਅਨੁਸਾਰ, ਮਥੁਰਾ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਹਨ, ਹਰ ਪਾਸੇ, ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਮਥੁਰਾ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆਰਾ ਹੋਵੇ, ਸ਼ਰਾਬੀ, ਚੋਰ ਜਾਂ ਵਚਨ ਤੋੜਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ—ਮਥੁਰਾ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇੰਝ, ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਉੱਚਤ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ‘ਮਥੁਰਾ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਦੀ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਾ’ ਨਾਮਕ ਸੋਲਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਦੇਵਵਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਧਰਮ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ—ਉਹ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੰਨ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ, ਨਰਕ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਥੁਰਾ, ਜੋ ਨਰਕ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਵੱਡੀ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਸੌ ਪੁੰਨ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਮਧੁਵਨ, ਦੂਜਾ ਤਾਲਵਨ, ਚੌਥਾ ਕਾਮਯਕਵਨ, ਸੱਤਵਾਂ ਖਾਦਿਰਵਨ, ਨੌਵਾਂ ਲੋਹਾਰਗਲਵਨ, ਗਿਆਰਵਾਂ ਭਾਂਡੀਰ ਅਤੇ ਬਾਰਵਾਂ ਵ੍ਰਿੰਦਾਕਾ ਵਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਮਨੁੱਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਵਨਾਂ ਦੀ ਯਾਏਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੱਡੇ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ‘ਦੇਵਵਨ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ’ ਨਾਮਕ ਇਕਸੌ ਇਕਸਠਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਵੀ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਚਕ੍ਰ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਬਿਆਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਰਾਹ ਜੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਕ ਹੋਰ ਵੱਡੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।” ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ, ਮਹਾਗ੍ਰਿਹੋਦਯ ਨਾਮਕ ਇਕ ਥਾਂ ਸੀ। ਉਥੇ, ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵੱਸ ਗਿਆ। ਉਹ ਉਥੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਕੇ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇਕ ਮਹਾਨ ਸਿੱਧ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਸਦਾ ਸ਼ਾਲਿਗ੍ਰਾਮ ਵਿਖੇ ਜਾਣ ਤੇ ਵੱਸਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦਾ। ਉਹ ਸਦਾ ਕਲਪਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ। ਫਿਰ, ਇਕ ਦਿਨ, ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਥੋਂ ਚਲਣ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਆਇਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਸਿੱਧ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਮੰਗੀ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਸਿੱਧ ਬੋਲੇ, “ਹੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਇੱਕ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣ, ਜੋ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।” ਫਿਰ, ਉਸ ਸਿੱਧ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਫੜਿਆ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉੱਚੇ ਉੱਡ ਗਏ। ਉਥੇ, ਦੋਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਲਪਗ੍ਰਾਮ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਰੋਗ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਤੇ ਉਹ ਦਸਵੇਂ ਪੜਾਅ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਮੌਤ ਨੇ ਨੇੜੇ ਆ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ। ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਲੈ ਗਿਆ। ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਵੇਦ ਪਾਠ ਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਕਲਪਗ੍ਰਾਮ ਵਿਚ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਸਿੱਧ ਦੀ ਇਕ ਧੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੰਧ ਪਤਲੀ ਸੀ। ਇਕ ਵਾਰ, ਦੇਵ-ਯੋਗ ਦੁਆਰਾ, ਕਨਿਆਕੁਬਜ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਇਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਥੇ ਆਏ। ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਭਲੀ ਨਾਰੀ, ਤੁਸੀਂ ਇਥੇ ਕਿੱਥੋਂ ਆਏ ਹੋ?” ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਦਿਵ੍ਯ ਗਿਆਨ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ ਤੇ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਸੱਸੁਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਗਾਥਾ ਵਰਣਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਥੁਰਾ, ਦੇਵਵਨ ਅਤੇ ਚਕ੍ਰ ਤੀਰਥ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਉਥੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉੱਚਤ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।