ਵਰਾਹਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਜੀ ਨੇ فرمایا ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ੁਭ ਮਾਪਦੰਡ ਰੱਖ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਜੋ ਯੋਜਨਾਂ ਦੀ ਮਾਪ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪਾਲਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿਤਨੇ ਤੀਰਥ, ਦੇਵਤੇ, ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਤਾਰੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਲੋਮਸ਼, ਨਾਰਦ ਅਤੇ ਧ੍ਰੁਵ ਆਦਿਕ ਨੇ ਵਰਨਣ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸੁਗ੍ਰੀਵ ਨੇ ਵੀ, ਜਦ ਧਰਤੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿਚ ਯਾਤਰਾ ਕੀਤੀ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਆਦਿ ਜੋਗਸਿੱਧ ਅਤੇ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਜੀਵ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਘੱਟ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੱਤ ਖੰਡਾਂ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਫਲ ਇਹ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ, ਜੋ ਕੋਈ ਮਥੁਰਾ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪੂਰੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਇਹ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਦਾ ਢੰਗ ਕੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਕੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?" ਸ੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਜੀ ਨੇ فرمایا, "ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਵਰਨਣ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਪੁੱਛਿਆ। ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਜੋ ਫਲ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੀਰਥ-ਜਲਾਂ ਤੋਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਮਥੁਰਾ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਫਲ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਵੈੰਭੂ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਵਿਦਾ ਲਈ ਅਤੇ ਧ੍ਰੁਵ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਨਿਕਲ ਪਏ। ਮਥੁਰਾ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ "ਮਥੁਰਾ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ" ਨਾਮਕ, ਮਥੁਰਾ ਮਹਾਤਮਯ ਅਧਿਆਇ ਖਤਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਮਥੁਰਾ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣ ਦਾ ਵਰਣਨ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪੱਖ ਅਠਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਮਥੁਰਾ ਪਹੁੰਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਜਾ ਕੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਸਥਾਨ ਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਜੀ ਦੇ ਲੰਮੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ, ਥੋੜਾ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਭੋਜਨ ਲੈਣਾ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਰਾਤ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤਿਲ, ਚੌਲ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਾ ਲੈ ਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਉਪਕਾਰ ਕਰਨਾ, ਜਿਵੇਂ ਧ੍ਰੁਵ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕੀਤਾ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਸਮਾਨ ਪਦਾਰਥ ਲੈ ਕੇ, ਭਾਵ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਗ ਕੇ, ਨੌਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯਾਤਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪੈਰ ਧੋ ਕੇ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਸਾਫ ਕਰਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਹਨੁਮਾਨ ਜੀ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰੇ, ਜਿਵੇਂ ਰਾਮ ਜੀ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਸਫਲ ਹੋਈ ਸੀ। ਫਿਰ ਧਨੁਮੰਤ (ਧਨਵੰਤਰੀ) ਜੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸੂਚਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਦਮਨਾਭ (ਲੰਮੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ), ਜੋ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ, ਫਿਰ ਵਸੁਮਤੀ ਦੇਵੀ ਦਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਅਜੈਯ (ਅਜਿੱਤ) ਦਾ ਵੀ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕੰਸ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ, ਫਿਰ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਦੀ ਚਰਚਿਕਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ, ਜੋ ਜਿੱਤ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚੁੱਪਚਾਪ ਅਤੇ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਦੱਖਣੀ ਕੋਨੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਇਖਸ਼ੁਵਾਸਾ ਦੇਵੀ ਕੋਲ ਜਾਣਾ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਤੀਰਥ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਅਰਕਸਥਲ, ਵੀਰਸਥਲ, ਫਿਰ ਕੁਸ਼ਸਥਲ ਆਦਿ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਥੁਰਾ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਸ੍ਰੀ ਵਰਾਹ ਜੀ ਵਲੋਂ ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਵਰਨਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ।